Obowiązek opracowania i udostępnienia regulaminu w obrocie elektronicznym

Definicja usługi świadczonej drogą elektroniczną

Ustawodawca wyznaczył zakres pojęcia usługi świadczonej drogą elektroniczną poprzez wskazanie elementów sposobu jej świadczenia, definiując czynność a nie usługę jako taką.
I tak, zgodnie z art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. Nr 144, poz. 1204 ze zm., dalej: „uśude”) świadczenie usługi drogą elektroniczną to wykonanie usługi świadczonej bez jednoczesnej obecności stron (na odległość), poprzez przekaz danych na indywidualne żądanie usługobiorcy, przesyłanych i otrzymywanych za pomocą sieci telekomunikacyjnej w rozumieniu ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800, z późn. zm.).

Świadczenie e-usług na podstawie regulaminu

Zgodnie z art. 8 ust. 4 uśude usługodawca świadczy usługi drogą elektroniczną zgodnie z regulaminem, natomiast usługobiorca nie jest związany tymi postanowieniami regulaminu, które nie zostały mu udostępnione w sposób określony w art. 8 ust. 1 pkt 2 uśude, tj. nieodpłatnie i przed zawarciem umowy.

Zadaj pytanie na FORUM

Regulamin powinien w szczególności określać (art. 8 ust. 3 uśude):

- rodzaje i zakres świadczonych usług;

- warunki świadczenia usług, w tym m.in. wymagania techniczne niezbędne do współpracy
z systemem teleinformatycznym, którym posługuje się usługobiorca oraz zakaz dostarczania przez usługobiorcę treści o charakterze bezprawnym;

- warunki zawierania i rozwiązywania umów o świadczenie usług drogą elektroniczną;

- tryb postępowania reklamacyjnego.

Zobacz: O czym pamiętać otwierając e-sklep - 7 kroków

Regulamin jako wzorzec umowy

Regulamin, o którym jest tu mowa stanowi wzorzec umowy w rozumieniu art. 384 § 1 k.c.: „ustalony przez jedną ze stron wzorzec umowy, w szczególności ogólne warunki umów, wzór umowy, regulamin, wiąże drugą stronę, jeżeli został jej doręczony przed zawarciem umowy”, który winien być opracowany przy spełnieniu wymogów określonych w art. 8 ust. 1 i ust. 3 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną. Powyższe oznacza, że oprócz postanowień stricte umownych dotyczących zawieranej przez strony transakcji (essentialia negotii i accidentalia negotii), powinien także zawierać klauzule o charakterze technicznym. W tym miejscu warto zauważyć, że art. 8 ust. 3 uśude zawiera jedynie przykładowe wyliczenie postanowień, które powinny znaleźć się w treści regulaminu.

Każda umowa zawarta z użyciem wzorca umowy wymaga doręczenia wzorca drugiej stronie w celu osiągnięcia skutku w postaci objęcia umową stron jego postanowień. Kodeks cywilny dopuszcza tylko jeden wyjątek od wyrażonej powyżej zasady, który dotyczy umów niekonsumeckich, z wyłączeniem tzw. umów bagatelnych (art. 384 § 2 k.c.: „w razie gdy posługiwanie się wzorcem jest w stosunkach danego rodzaju zwyczajowo przyjęte, wiąże on także wtedy, gdy druga strona mogła się z łatwością dowiedzieć o jego treści. Nie dotyczy to jednak umów zawieranych w drobnych, bieżących sprawach życia codziennego”). Innymi słowy, postanowienia regulaminu stanowią integralną część umowy o świadczenie usług drogą elektroniczną, o ile zostaną prawidłowo inkorporowane do treści tejże umowy. Przedmiotowa zasada ogólna została doprecyzowana w art. 8 ust. 1 pkt 2 uśude w ten sposób, że usługodawca ma obowiązek nieodpłatnie udostępnić regulamin usługobiorcy przed zawarciem umowy, natomiast tylko na jego żądanie w sposób, który umożliwia pozyskanie, odtwarzanie i utrwalanie treści regulaminu za pomocą systemu teleinformatycznego, którym posługuje się tenże usługobiorca. Z uwagi na szczególne unormowanie przedmiotowego przepisu nie znajdzie tu zastosowania art. 384 § 4 k.c.: „jeżeli jedna ze stron posługuje się wzorcem umowy w postaci elektronicznej, powinna udostępnić go drugiej stronie przed zawarciem umowy w taki sposób, aby mogła ona wzorzec ten przechowywać i odtwarzać w zwykłym toku czynności” (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2013 r., sygn. akt VI ACa 1245/12, LEX nr 1314927).

Zobacz: Rozpoczęcie działalności w Internecie

Sankcje

Sankcją za naruszenie analizowanych obowiązków jest brak związania usługobiorcy tymi postanowieniami regulaminu, które nie zostały mu udostępnione w sposób określony przepisami ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną (art. 8 ust. 1 pkt 2 uśude). Powyższe odnosi się także do postanowień, które wbrew art. 8 ust. 3 uśude nie zostały wprowadzone do regulaminu. Mając na uwadze brak doprecyzowania przez ustawodawcę
w powyżej wskazanym przepisie konkretnych elementów treści regulaminu świadczenia usług drogą elektroniczną, warto uwzględnić przy jego opracowywaniu, w szczególności
w przypadku świadczenia usług konsumentom (B2C), nie tylko regulacje zwarte w innych przepisach, np.:

- w art. 9 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm.) lub

- w art. 66¹ § 1 k.c.,

ale również brzmienie klauzul generalnych określonych:

- w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz 1206), czy

- w art. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U.
z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.).

Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 2 pkt 3 uokik za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów mogą być uznane w szczególności nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji.