REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Zakres dopuszczalności naśladowania produktów konkurencji

 Dariusz Mojecki Kancelaria Radcy Prawnego
Kompleksowa pomoc prawna dla przedsiębiorców
Zakres dopuszczalności naśladowania produktów konkurencji./ Fot. Fotolia
Zakres dopuszczalności naśladowania produktów konkurencji./ Fot. Fotolia

REKLAMA

REKLAMA

Mnogość dostępnych na rynku produktów sprawia, że trudno oprzeć się wrażeniu, że niektóre z nich są co najmniej podobne do produktów konkurencji. Często jest to spowodowane cechami funkcjonalnymi produktu. Nierzadkie są jednakże również przypadki, gdzie podobieństwo wynika z kopiowania produktów konkurencji. W takich sytuacjach powstaje pytanie, czy naśladownictwo jest w świetle prawa dopuszczalne. Z jednej strony naśladownictwo jest elementem postępu gospodarczego. Z drugiej jednakże strony, naśladownictwo może prowadzić do przejęcia wyników pracy innego przedsiębiorcy. Mamy więc do czynienia z konfliktem dwóch wartości – publicznych (rozwój gospodarki) i prywatnych (ochrona czyjejś pracy).

Orzecznictwo

Polskie prawo nie zawiera generalnego zakazu naśladownictwa cudzych produktów. W orzecznictwie wskazuje się wręcz na pozytywne skutki naśladownictwa. Istotę problemu wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 lipca 2002 r., sygn. I CKN 1319/00. W wyroku tym stwierdzono m.in., że „naśladownictwo cudzych produktów samo przez się nie jest zjawiskiem nagannym, ponieważ postęp jest możliwy dzięki spuściźnie przeszłości. Rozwijanie i ulepszanie każdego produktu leży w interesie ogólnym”. Sąd Najwyższy podkreślił, że „zakaz naśladownictwa prowadziłby wprost do powstania nie ograniczonego żadnym terminem monopolu eksploatacji określonego rozwiązania technicznego (technologicznego) i uniemożliwiałyby lub co najmniej utrudniały wchodzenie na rynek innym przedsiębiorcom, zajmującym się taką samą lub zbliżoną działalnością gospodarczą. Pozostawałoby to w sprzeczności z porządkiem prawnym, opartym na zasadzie wolności gospodarczej i regułach uczciwej konkurencji. Samo naśladownictwo towarów innego przedsiębiorcy, nie korzystających ze szczególnej ochrony prawami wyłącznymi, nie jest sprzeczne z zasadami prowadzenia konkurencji”.

REKLAMA

Zobacz: Prawa autorskie w zamówieniach publicznych

Jak chronić?

Skoro naśladownictwo jest ogólnie uznawane za dozwolone, to w jaki sposób chronić osiągnięcia swojego przedsiębiorstwa?

Pomimo iż brak jest generalnego zakazu naśladownictwa, to jednak istnieje szereg przepisów umożliwiających ochronę przed naśladownictwem. Na ich podstawie można przyjąć, że naśladownictwo cudzych produktów jest co do zasady dopuszczalne, jeśli w szczególności:

  • produkty nie są chronione prawami własności przemysłowej (np. wynalazki, wzory przemysłowe), czy prawami autorskimi,
  • nie ma miejsca tzw. niewolnicze naśladownictwo stanowiące czyn nieuczciwej konkurencji,
  • naśladownictwo jest zgodne z dobrymi obyczajami.

Ochronę przed naśladownictwem zapewniają przede wszystkim przepisy ustawy – Prawo własności przemysłowej. Poszczególne prawa posiadają różne przedmioty ochrony, w tym m.in.:

Dalszy ciąg materiału pod wideo
  • wynalazczość,
  • rozwiązania o charakterze technicznym, dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci,
  • zewnętrzną postać produktu.

Poszczególne przepisy nie zakazują naśladownictwa jako takiego, lecz naśladownictwa związanego z wykorzystaniem chronionych rozwiązań czy postaci produktów.

Zobacz również: Wykreślenie sp. z o.o. z KRS a zobowiązania

Patenty

Patenty są udzielane - bez względu na dziedzinę techniki – na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania (art. 24 ustawy – Prawo własności przemysłowej). Przez uzyskanie patentu nabywa się prawo wyłącznego korzystania z wynalazku w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej.

Czas trwania patentu wynosi 20 lat od daty dokonania zgłoszenia wynalazku w Urzędzie Patentowym (art. 63 ustawy – Prawo własności przemysłowej).

Polecamy serwis: Mała firma

Wzór użytkowy

Z kolei rozwiązania o charakterze technicznym, dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci mogą być chronione jako wzór użytkowy, jeśli są nowe i użyteczne (art. 94 ustawy – Prawo własności przemysłowej).

Na wzór użytkowy może być udzielone prawo ochronne. Przez uzyskanie prawa ochronnego nabywa się prawo wyłącznego korzystania ze wzoru użytkowego w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej.

Czas trwania prawa ochronnego wynosi dziesięć lat od daty dokonania zgłoszenia wzoru użytkowego w Urzędzie Patentowym (art. 95 ustawy – Prawo własności przemysłowej).

Wzór przemysłowy

Natomiast nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację, może być chroniona jako wzór przemysłowy (art. 102 ustawy – Prawo własności przemysłowej). Na wzór przemysłowy udziela się prawa z rejestracji.

Przez uzyskanie prawa z rejestracji uprawniony nabywa prawo wyłącznego korzystania z wzoru przemysłowego w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej.

Zobacz: Nowe prawo budowlane korzystne dla przedsiębiorców i inwestorów

Uprawniony może zakazać osobom trzecim wytwarzania, oferowania, wprowadzania do obrotu, importu, eksportu lub używania wytworu, w którym wzór jest zawarty bądź zastosowany, lub składowania takiego wytworu dla takich celów. Prawo z rejestracji wzoru przemysłowego obejmuje każdy wzór, który na zorientowanym użytkowniku nie wywołuje odmiennego ogólnego wrażenia (art. 105 ustawy – Prawo własności przemysłowej).

Wzór wspólnotowy

Alternatywą dla udzielanego przez polski Urząd Patentowy prawa rejestracji na wzór przemysłowy jest przewidziane w prawie Unii Europejskiej (Rozporządzenie Rady nr 6/2002 z dnia 12 grudnia 2001 r. w sprawie wzorów wspólnotowych) prawo do wzoru wspólnotowego, który może zostać zarejestrowany w Urzędzie Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (Znaki Towarowe i Wzory). W myśl ww. Rozporządzenia „wzór” oznacza postać całego lub części produktu, wynikającą w szczególności z cech linii, konturów, kolorystyki, kształtu, tekstury i/lub materiałów samego produktu i/lub jego ornamentacji. Zakres ochrony przyznany na zasadach wzoru wspólnotowego obejmuje każdy wzór, który nie wywołuje u poinformowanego użytkownika innego ogólnego wrażenia. Wzór jest chroniony jako wzór wspólnotowy w zakresie, w jakim ten wzór jest nowy i posiada indywidualny charakter.

Zobacz też: Funkcje znaku towarowego

Niezarejestrowany wzór wspólnotowy

Istotność ww. Rozporządzenia przejawia się nie tylko w możliwości uzyskania prawa skutecznego na terenie całej Unii Europejskiej, ale także w tym, że wprowadza ono kategorię tzw. niezarejestrowanego wzoru wspólnotowego, tj. wzoru chronionego bez konieczności dopełnienia jakichkolwiek formalności. Zakres ochrony jest w przypadku wzoru niezarejestrowanego krótszy (3 lata a nie 5 do 25 lat) i węższy (tylko ochrona przed kopiowaniem) niż wzoru zarejestrowanego, ale z drugiej strony powoduje, że ochrona produktu powstaje przez sam fakt publicznego udostępnienia, bez konieczności przeprowadzania jakiejkolwiek formalnej procedury.

Prawo autorskie

Postać produktu może być również chroniona prawem autorskim, o ile np. postać produktu będzie mogła zostać uznana za utwór w rozumieniu ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia. Ochrona przewidziana w ww. ustawie jest niezależna od spełnienia jakichkolwiek formalności.

Zobacz: Zwolnienie z długu a zgoda dłużnika

Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

Ochrona przed naśladownictwem możliwa jest również w przypadku, gdy nie przysługują żadne z ww. praw własności przemysłowej ani prawa autorskie. Podstawą ochrony może być bowiem ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

REKLAMA

W pierwszej kolejności można powołać się na art. 13 ust. 1 ww. ustawy, zgodnie z którym czynem nieuczciwej konkurencji jest naśladowanie gotowego produktu, polegające na tym, że za pomocą technicznych środków reprodukcji jest kopiowana zewnętrzna postać produktu, jeżeli może wprowadzić klientów w błąd co do tożsamości producenta lub produktu.

Powyższy przepis zakazuje jedynie jednej postaci naśladownictwa, a mianowicie tzw. niewolniczego naśladownictwa. Najistotniejszym warunkiem postawienia zarzutu popełnienia czynu nieuczciwej konkurencji jest wykazanie, że naśladownictwo produktu powoduje możliwość wprowadzenia klientów w błąd co do tożsamości producenta lub produktu. Nawet bowiem w wypadku, gdy doszło do spełnienia pozostałych warunków, a produkt konkurenta zawiera jasne i czytelne oznaczenie konkurenta, które w sposób dostateczny rozróżnia produkty i ich producentów na rynku, to można dojść do wniosku, że czyn nieuczciwej konkurencji nie został popełniony.

Polecamy serwis: Firma

REKLAMA

Należy również pamiętać, że nie stanowi czynu nieuczciwej konkurencji naśladowanie cech funkcjonalnych produktu, w szczególności budowy, konstrukcji i formy zapewniającej jego użyteczność. Jeżeli naśladowanie cech funkcjonalnych gotowego produktu wymaga uwzględnienia jego charakterystycznej formy, co może wprowadzić klientów w błąd co do tożsamości producenta lub produktu, naśladowca jest zobowiązany odpowiednio oznaczyć produkt (art. 13 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji).

Trzeba również pamiętać, że za niewolnicze naśladownictwo grozi nie tylko odpowiedzialność cywilna, ale i odpowiedzialność karna. W myśl art. 24 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, kto, za pomocą technicznych środków reprodukcji, kopiuje zewnętrzną postać produktu lub tak skopiowany wprowadza do obrotu, stwarzając tym możliwość wprowadzenia klientów w błąd co do tożsamości producenta lub produktu, czym wyrządza poważną szkodę przedsiębiorcy, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Zobacz: Wyłączenie z postępowania o udzielenie zamówienia – zasada bezstronności

W orzecznictwie przyjmuje się, że w przypadku braku spełnienia przesłanek z art. 13 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji w szczególnych wypadkach można powołać się na tzw. klauzulę generalną zawartą w art. 3 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem czynem nieuczciwej konkurencji jest działanie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, jeżeli zagraża lub narusza interes innego przedsiębiorcy lub klienta. A jak wskazał Sąd Najwyższy w cytowanym już wyżej wyroku z dnia 11 lipca 2002 r., sygn. I CKN 1319/00, „działanie wyczerpujące znamiona naśladownictwa może być zakwalifikowane jako czyn nieuczciwej konkurencji wywiedziony z klauzuli generalnej (art. 3 ust. 1 u.z.n.k.), jednakże dopiero po wykazaniu istotnych z punktu widzenia prawa konkurencji zarzutów przesądzających naganność postępowania konkurenta i uzasadniających, w ustalonych okolicznościach sprawy, powołanie się na klauzulę dobrych obyczajów”.

Z przedstawionego powyżej zestawienia wynika, że mimo iż w orzecznictwie przyjmuje się zasadę swobody naśladownictwa, to istnieje szereg przepisów umożliwiających ochronę. Naśladownictwo musi bowiem być dokonywane w zgodzie z zasadami uczciwej konkurencji oraz z poszanowaniem praw przysługujących konkurentom.

Autor: Dariusz Mojecki

Radca prawny zajmujący się m.in. prawem zwalczania nieuczciwej konkurencji, prawem reklamy i prawem gospodarczym. Autor bloga (Nie)uczciwa konkurencja – www.kancelariamojecki.pl/blog-nieuczciwa-konkurencja/

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

REKLAMA

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Moja firma
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Model pracy w firmie: work-life balance czy work-life integration? Pracować by żyć, czy żyć, by pracować?

    Zacierają się granice między życiem prywatnym i zawodowym. Jednak dla większości pracowników życie osobiste jest ważniejsze niż zawodowe. Pracodawcy powinni wsłuchiwać się w potrzeby i oczekiwania swoich pracowników i w zależności od tego wybierać model pracy w firmie.

    Jak handel wykorzystuje nowe technologie

    Technologia to nieodłączna część funkcjonowania nowoczesnej dystrybucji towarów. Pracownicy sektora sprzedaży nie wyobrażają sobie bez niej pracy. Tak wynika z raportu Slack przygotowanego na bazie ankiety wśród dyrektorów i menadżerów z sektora handlowego. 

    Komisja Europejska wydała wstępną pozytywną ocenę pierwszego wniosku z Krajowego Planu Odbudowy

    Mamy dobrą wiadomość: jest formalna zgoda KE ws. akceptacji pierwszego wniosku z Krajowego Planu Odbudowy, jak też warunku związanego z Kartą Praw Podstawowych UE - poinformowała w czwartek minister funduszy i polityki regionalnej Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz.

    Ukrainie trzeba pomagać, ale import produktów rolnych do Unii Europejskiej nie może mieć takiej formy jak obecnie

    Po wybuchu wojny doszło do załamania wymiany handlowej Ukrainy. Obecnie głównym kierunkiem ukraińskiej sprzedaży zagranicznej jest Unia Europejska. Otwarcie UE na ukraiński import produktów rolnych nie może mieć takiej formy jak obecnie. Rolnicy polscy i z innych krajów unijnych nie wytrzymają konkurencji.

    REKLAMA

    Firma źle zarządzająca ryzykiem może pożegnać się z ubezpieczeniem?

    Jedynie 44 proc. firm w Polsce ma sformalizowaną politykę zarządzania ryzykiem. Podejście do zarządzania ryzykiem w biznesie wciąż wymaga jeszcze dużo pracy. Co firmy ubezpieczają najczęściej? 

    Ponad 20 mln zł z tytułu niezapłaconych podatków. Rozbita została zorganizowana grupa przestępcza zajmująca się przestępczością akcyzową

    Zorganizowana grupa przestępcza zajmująca się przestępczością akcyzową została rozbita. Śledczy szacują straty Skarbu Państwa na ponad 20 mln zł.

    Co to jest działalność badawczo-rozwojowa? W teorii i praktyce

    Działalność badawczo-rozwojową definiuje m.in. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce – ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. oraz Podręcznik Frascati. Zgodnie z definicją działalność badawczo-rozwojowa to twórcza praca podejmowana w sposób celowy i systematyczny, mająca na celu zwiększenie zasobów wiedzy oraz tworzenie nowych zastosowań dla istniejącej wiedzy. Działalność B+R zawsze ukierunkowana jest na nowe odkrycia, oparte na oryginalnych koncepcjach lub hipotezach. Nie ma pewności co do ostatecznego wyniku, ale jest ona planowana i budżetowana, a jej celem jest osiągnięcie wyników, które mogłyby być swobodnie przenoszone lub sprzedawane na rynku. Co to oznacza w praktyce? 

    Każdy projekt finansowany z UE musi uwzględniać zasady horyzontalne. O jakie zasady chodzi?

    Polityka horyzontalna Unii Europejskiej, która powinna być uwzględniona w każdym projekcie dofinansowanym z Funduszy Europejskich, to równe szanse i niedyskryminacja, równość kobiet i mężczyzn, zrównoważony rozwój oraz zasada „nie czyń poważnych szkód”. Ponadto, beneficjenci są zobligowani do przestrzegania Karty Praw Podstawowych UE oraz spełnienia horyzontalnego warunku podstawowego w zakresie wdrażania postanowień Konwencji o Prawach Osób Niepełnosprawnych.

    REKLAMA

    Polskie bizneswoman systematycznie przejmują kierowanie firmami z branży hotelarskiej i gastronomicznej

    Już prawie co czwarta firma działająca w branży HoReCa – hotele, restauracje, catering, ma szefową a nie szefa. W firmach mających jednego właściciela ten odsetek jest nawet wyższy i wynosi 48 procent. Biznesy zarządzane przez kobiety z tej branży należą do prowadzonych najlepiej.

    Dlaczego opłaca się ponownie wykorzystywać, odnawiać lub odsprzedawać stare urządzenia elektroniczne?

    Współczesny rynek elektroniki użytkowej opiera się głównie na handlu nowym sprzętem w sieciach sprzedaży stacjonarnej i na platformach online. Ostatnio dużym zainteresowaniem cieszy się również recommerce (reverse commerce), czyli sprzedaż zakupionych produktów w celu ich ponownego wykorzystania, odnowienia, poddania recyklingowi lub odsprzedaży. Jakie zalety ma handel zwrotny? Komu i czemu służy? Czy ma szansę dalej się rozwijać? 

    REKLAMA