Uprawnienia i obowiązki komornika

Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa komornikowi powierzono m.in. następujące zadania:

• Wykonywanie orzeczeń sądowych w sprawach o roszczenie pieniężne i niepieniężne oraz o zabezpieczenie roszczeń;
• Wykonywanie innych tytułów wykonawczych i egzekucyjnych, (jeżeli podlegają wykonaniu bez klauzuli) wydanych na podstawie odrębnych przepisów;
• Sporządzanie protokołu stanu faktycznego przed wszczęciem postępowania sądowego lub przed wydaniem orzeczenia;
• Doręczanie zawiadomień sądowych, obwieszczeń i innych dokumentów za potwierdzeniem odbioru;
• Sprawowanie urzędowego nadzoru na dobrowolnymi publicznymi licytacjami – ale tylko na wniosek organizatora licytacji;
• Poszukiwanie majątku dłużnika na zlecenie wierzyciela;
• Zabezpieczanie spadku i sporządzenie spisu inwentarza po spadkodawcy.

Zobacz: Skarga na czynności komornika a obowiązki wierzyciela

Zasady wykonywania zawodu

Komornik przy wykonywaniu swoich obowiązków powinien przede wszystkim postępować zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Rażące lub uporczywe naruszenie prawa przez komornika stanowi podstawę do jego odwołania.

Przy wykonywaniu czynności komornik obowiązany jest używać identyfikatora (wydanego przez Krajową Radę Komorniczą) zawierającego jego zdjęcie, imię, nazwisko, określenie pełnionej funkcji i oznaczenie sądu, przy którym działa. Ma to na celu właściwą identyfikacje osób uprawnionych do podejmowania czynności egzekucyjnych. Komornik prowadzi kancelarię komorniczą, w której przyjmuje interesantów.

Godziny pracy i przyjęcie interesantów

Dni i godziny przyjęć interesantów komornik dostosowuje do miejscowych warunków. Przyjmuje się, że przynajmniej raz w tygodniu kancelaria powinna być dostępna dla interesantów w godzinach popołudniowych. Ponadto komornik powinien wyznaczyć dni i godziny, w których osobiście będzie przyjmować interesantów. Po uzgodnieniu tych warunków z prezesem sądu rejonowego, przy którym działa podaje je do publicznej informacji na tablicy informacyjnej wywieszonej u wejścia do kancelarii.

W sprawach pilnych komornik powinien przyjąć interesantów poza ustalonymi porami przyjęć. Ponadto z uwagi na ważny interes strony wymagający niezwłocznego działania z udziałem komornika powinien on przyjąć interesantów także w niedziele i święta.

Zobacz: Jak złożyć wniosek do komornika?

Komornik może wykonywać czynności urzędowe w dni robocze i soboty w godzinach od 7.00 do 21.00. Na wykonanie czynności w dni ustawowo wolne od pracy lub w lub w godzinach nocnych wymagana jest zgoda prezesa sądu rejonowego, przy którym działa komornik. Czynności komornika rozpoczęte przed godziną 21.00 mogą być prowadzone w dalszym ciągu bez wymienionej zgody prezesa, jeżeli ich przerwanie może znacznie utrudnić egzekucję.

Przez czynności urzędowe należy rozumieć wszelkie czynności związane z wypełnianiem przez komornika spoczywających na nim zadań. Do czynności tych należeć będą przede wszystkim czynności egzekucyjne i inne czynności określone w przepisach. Za dni ustawowo wolne od pracy uważa się: niedziele, pierwszy i drugi dzień Wielkanocy, pierwszy dzień Zielonych Świątek, dzień Bożego Ciała, 1 stycznia, 1 i 3 maja, 15 sierpnia, 1 i 11 listopada, 25 i 26 grudnia. Decyzja o dalszym prowadzeniu czynności rozpoczętych przez 21.00 należy do komornika. Do komornika należy tez ocena czy ich przerwanie nie utrudni znacznie egzekucji.

Komornik prowadzi egzekucję przeciwko dłużnikowi. W trakcie postępowania wierzyciel w piątek uzyskał informacje, iż dłużnik planuje wywóz za granice posiadanych przez siebie ruchomości, które komornik nie zdążył zająć oraz opuszczenie kraju na stale. Wierzyciel nie ustalił jedynie, gdzie te rzeczy znajdują się. Wierzyciel uzgodnił z komornikiem, że informację o miejscu przechowywania rzeczy dłużnika przekaże mu w sobotę wieczorem lub niedzielę rano. W niedziele rano wierzyciel został przyjęty przez komornika w kancelarii celem podania mu miejsca przechowywania ruchomości i ustalenia szczegółów dotyczących planowanej czynności ich zajęcia. Czynności zajęcia komornik podjął w poniedziałek o godz. 19.00. czynności zajęcia i odebrania ruchomości dłużnikowi była kontynuowana przez komornika także po godz. 21.00, gdyż zachodziła obawa, że na skutek przerwania czynności zajęcia dłużnik ukryje pozostałe, nie zajęte ruchomości (przerwanie czynności znacznie utrudniłoby dalszą egzekucję).

Tajemnica zawodowa

Komornik obowiązany jest zachować w tajemnicy okoliczności sprawy, o których powziął wiadomość ze względu na wykonywane czynności. Obowiązek zachowania tajemnicy ustaje, gdy komornik składa zeznanie jako świadek lub strona przed sadem lub prokuratorem. Ponadto w postępowaniu karnym sąd lub prokurator mogą zwolnić komornika z obowiązku zachowania tajemnicy. Obowiązek zachowania tajemnicy odnosi się do wszystkich okoliczności wszystkich spraw prowadzonych przez komornika.

Obowiązek ten obejmuje zakaz udzielania osobom trzecim informacji o planowanych i dokonanych czynnościach, (w tym również o wydanych postanowieniach i zarządzeniach) oraz o okolicznościach faktycznych towarzyszących tym czynnościom. W szczególności komornik nie może udostępniać akt spraw egzekucyjnych, wydawać odpisów z tych akt, udzielać informacji o stanie majątkowym dłużnika, jego zobowiązaniach i sytuacji rodzinnej.

Obowiązek zachowania tajemnicy ma przede wszystkim na celu ochronę interesów uczestników posterowania egzekucyjnego, w tym zwłaszcza dłużnika przed ujemnymi konsekwencjami ujawnienia osobom trzecim danych objętych tajemnica. Za naruszenie obowiązku zachowania tajemnicy komornikowi grozi odpowiedzialność karna i dyscyplinarna, (która może skutkować ukaraniem go karą wydalenia ze służby komorniczej).

Komornik obowiązany jest w terminie 4 dni przekazać uprawnionemu (wierzycielowi) wyegzekwowane należności. Jeżeli dopuści się opóźnienia jest obowiązany do zapłaty uprawnionemu odsetek od kwot otrzymanych i nierozliczonych. Oznacza to, że komornik wyegzekwowane należności przekazuje niezwłocznie (a nie np. lokuje na korzystnie oprocentowanych kontach bankowych), za wyjątkiem sytuacji (określonych w przepisach), gdzie należności te składa na rachunek depozytowy sądu.

Początek czterodniowego terminu zależy od sposobu egzekucji i okoliczności danej sprawy. Tam gdzie komornik dokonuje podziału sumy uzyskanej z egzekucji początek liczony jest od daty uprawomocnienia się planu podziału sumy. W pozostałych sprawach termin ten należy liczyć od dnia uzyskania przez komornika egzekwowanej należności (np. otrzymania od pracodawcy dłużnika potrącenia z jego wynagrodzenia).

Czterodniowy termin będzie zachowany przez komornika, jeżeli w ostatnim dniu terminu złoży on w banku polecenie przelewu lub nada przekaz na poczcie.

Jeżeli komornik nie może pełnić obowiązków z powodu przeszkód prawnych (tj. zmarł, został odwołany lub zawieszony) lub faktycznych (jest chory lub przebywa na urlopie) pełnienie obowiązków zleca się zastępcy. Zastępca może być komornik innego rewiru lub asesor komorniczy. W przypadku, gdy zastępcą jest asesor przysługują mu prawa i obowiązki komornika.

Jak walczyć z opieszałym komornikiem?

Asesor i aplikant komorniczy

Komornik z zasady sam podejmuje czynności, wyjątkowo może przekazać ich przeprowadzenie zatrudnionemu przez siebie asesorowi (na podstawie zlecenia) lub aplikantowi komorniczemu (na podstawie upoważnienia). Asesor lub aplikant mogą podejmować czynności w sprawach o świadczenie pieniężne, gdzie roszczenie nie przekracza obecnie kwoty ok. 227.540 zł. Ponadto asesor/aplikant mogą dokonywać czynności w innych sprawach za wyjątkiem czynności ściśle określonych w przepisach (m.in. asesor lub aplikant nie wykonują eksmisji).

Zlecenie (dla asesora) lub upoważnienie (dla aplikanta) powinny być wystawione na piśmie i określać sprawy lub czynności, na które opiewa zlecenie/upoważnienie. Komornik może ponadto zatrudniać innych pracowników (np. niezbędnych do obsługi kancelarii). Za działania wszystkich pracowników komornik odpowiada jak za działania własne. Asesorzy i aplikanci komorniczy zatrudnieni przez komornika także używają identyfikatora wystawionego przez Krajową Radę Komorniczą.

Aplikanci i asesorzy (i inni pracownicy) również obowiązani są do zachowania tajemnicy w takim samym stopniu, co komornik. Za ujawnienie informacji objętych tajemnicą aplikantom i asesorom (oraz innym pracownikom) grozi odpowiedzialność karna. Zastępca komornika (m.in. asesor) ponosi odpowiedzialność odszkodowawcza taką jak komornik, ale powstałych na skutek czynności, które wykonywał.

Naprawienie szkody

Komornik obowiązany jest do naprawienia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu czynności.

1. Dniami ustawowo wolnymi od pracy nie są soboty!
2. Obowiązek zachowania tajemnicy przez komornika nie dotyczy stron postępowania, którym komornik ma obowiązek udzielania informacji o stanie sprawy i podjętych czynnościach oraz udostępniać możliwość przeglądania akt, otrzymywania odpisów, kopii, dokumentów i wyciągów z tych akt. Ponadto obowiązek zachowania tajemnicy nie obowiązuje wobec tych z wierzycieli, którzy mając tytuł egzekucyjny lub wykonawczy żądają od komornika udzielenia informacji na temat tego czy przeciwko dłużnikowi prowadzone są postępowania a jeżeli tak udzielenia informacji o stanie tych spraw.

Zobacz: Jaki i kiedy złożyć wniosek o wyłączenie komornika?