Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Uznanie długu jako okoliczność przerywająca bieg terminu przedawnienia

uznanie długu a przedawnienie
uznanie długu a przedawnienie
Fotolia
Co do zasady, wszelkie roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu. Znaczy to tyle, iż - pomimo upływu terminu przedawnienia - roszczenia te nadal pozostają wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem, jednakże po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, podnosząc właśnie zarzut przedawnienia.

„Przepisy te mają też charakter dyscyplinujący strony stosunków prawnych; potencjalne zagrożenie skutkami przedawnienia ma na celu mobilizację wierzyciela, by wykonał swoje prawo podmiotowe, poprzez realizację przysługującego mu roszczenia, doprowadzając tym samym do zgodności stanu faktycznego z obowiązującym prawem.” (Adam Jedliński „Komentarz do art. 117 Kodeksu cywilnego”  [w:] „Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część Ogólna.”, WKP, 2012)

Patrząc z punktu widzenia dłużnika, instytucja przedawnienia jest pożądana, a czasem wręcz zbawienna w skutkach. Z drugiej strony, patrząc z pozycji wierzyciela, przewidziane prawem terminy przedawnienia w praktyce zaskakująco szybko upływają sprawiając, iż wierzyciel staje przed nie lada ryzykiem - czy próbować dochodzić roszczenia i narażać się na zarzut przedawnienia i przegrania w procesu całości? W takich sytuacjach należy dokonać analizy przepisów z art. 123 Kodeksu cywilnego dotyczących przerwania biegu przedawnienia.

Porozmawiaj o tym na naszym FORUM!

Instytucja przerwania biegu przedawnienia spełnia dwie podstawowe funkcję: po pierwsze, z chwilą zaistnienia określonych okoliczności powodujących przerwanie, termin przedawnienia przestaje upływać i dalej nie biegnie przez cały czas trwania tej okoliczności, po drugie natomiast, po ustaniu tej okoliczności termin przedawnienia biegnie od początku, w całej swej długości, tak jakby wcześniej w ogóle nie upływał.

Przerwanie biegu terminu przedawnienia ma zatem przede wszystkim skutek niweczący w stosunku do biegu tego terminu.

Zgodnie z przepisami art. 123 k.c. przerwanie biegu terminu przedawnienia następuje:

1)  przez każdą czynność dokonaną przed właściwymi organami powołanymi do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia;

2)  przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciw której ono przysługuje,

3)  przez wszczęcie mediacji.

Okoliczność wymienioną w pkt 1) stanowi przerwanie biegu przedawnienia przez aktywność osoby, przeciwko której roszczenie przysługuje - czyli de facto przez aktywność wierzyciela, który nie czeka bezczynnie, tylko działa aktywnie i podejmuje różne kroki, w tym prawne, celem wyegzekwowania przysługujących mu należności. Jeśli zaś chodzi o okoliczność wymienioną w pkt 3) jest dosyć nowa, gdyż weszła w życie z dniem 10 grudnia 2005 r. Ponadto, okoliczność ta może wystąpić w wyniku aktywności zarówno wierzyciela jak i dłużnika.

Natomiast okoliczność wymieniona pkt 2) zależy tak naprawdę tylko i wyłącznie od działań podejmowanych przez samego dłużnika. Uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje, określane jest jako uznanie długu. Chodzi o taką „[...] aktywność dłużnika, która - z jednej strony - stanowi potwierdzenie długu, dzięki czemu powstaje dowód jego istnienia, i która - z drugiej strony - rodzi po stronie wierzyciela uzasadnione oczekiwanie na dobrowolne spełnienie świadczenia, co z kolei usprawiedliwia jego bezczynność. Jeśli w konkretnym przypadku spełnione są te warunki, wystąpienie skutku w postaci przedawnienia roszczenia byłoby krzywdzące dla wierzyciela i zdecydowanie nieetyczne.” (Małgorzata Pyziak-Szafnicka „Komentarz do art. 123 kodeksu cywilnego” [w:] „Kodeks cywilny. Część ogólna. Komentarz.”, LEX, 2009).

Powszechne jest przekonanie, że do przerwania biegu przedawnienia wystarczy uznanie roszczenia co do zasady (np. uznanie swej odpowiedzialności za szkodę), bez konieczności uznawania go co do wysokości. (J. Ignatowicz (w:) System prawa cywilnego, t. I, s. 836).

Terminy przedawnienia roszczeń majątkowych

Według zgodnego stanowiska orzecznictwa i doktryny uznanie długu obejmuje dwie postacie uznania: uznanie właściwe i niewłaściwe.

Uznanie właściwe jest po prostu umową (jednostronnie zobowiązującą), zawartą między dłużnikiem a wierzycielem, w której to dłużnik potwierdza swe zobowiązanie. Uznanie takie nie jest wprost uregulowane w prawie polskim, jednakże jest jak najbardziej dopuszczalne w ramach swobody umów. „Stanowi pewną figurę prawną, mogącą się nałożyć na niektóre rodzaje umów, a mianowicie umowy, w których logiczną przesłanką ich teoretycznej konstrukcji, a w praktyce - warunkiem ich zawarcia, jest istnienie zobowiązania. Klasyczne przypadki to odnowienie (art. 506) i ugoda (art. 917), w których uznanie własnego długu musi stanowić punkt wyjścia dla dalszych ustaleń. Uznanie występuje też w “czystej” postaci. Jest nim m.in. uznanie powództwa, które - na tle obecnych przepisów - co do zasady wiąże sąd (art. 213 § 2 k.p.c.). Oczywiście o uznaniu roszczenia w rozumieniu art. 123 § 1 pkt 2 można mówić tylko w przypadku powództw o świadczenie.” (Małgorzata Pyziak-Szafnicka „Komentarz do art. 123 kodeksu cywilnego” [w:] „Kodeks cywilny. Część ogólna. Komentarz.”, LEX, 2009).

Obecnie zdaje się dominować pogląd, zgodnie z którym niewłaściwe uznanie długu jest oświadczeniem wiedzy. Jest to o tyle doniosłe, gdyż dłużnik składając oświadczenie wiedzy nie musi mieć wcale zamiaru ani nawet świadomości wywołania skutków prawnych.

Polski ustawodawca nie daje niestety przykładów okoliczności będących uznaniem roszczenia przerywających jednocześnie bieg przedawnienia.

Przedawnienie odsetek w obrocie gospodarczym

Jednakże, klasycznym przykładem uznania niewłaściwego jest prośba dłużnika o zwolnienie z długu. Co ciekawe, „[...] wola dłużnika jest bowiem skierowana wyraźnie na uwolnienie się od zobowiązania, a skutek jej wyrażenia jest przeciwny, gdyż zobowiązanie, dzięki przerwaniu biegu przedawnienia, umacnia się.” (Małgorzata Pyziak-Szafnicka „Komentarz do art. 123 kodeksu cywilnego” [w:] „Kodeks cywilny. Część ogólna. Komentarz.”, LEX, 2009).

Powszechnie uważa się również, iż zapłata części długu, zapłata odsetek, udzielenie zabezpieczenia stanowią okoliczności przerywające bieg przedawnienia. To samo dotyczy wszelkich próśb i wniosków dłużnika skierowanych do wierzyciela o rozłożenie na raty, odroczenie terminu płatności lub zwolnienie z odsetek lub długu (por. J. Ignatowicz (w:) System prawa cywilnego, t. I, s. 836). Na podobnym stanowisku stoi Sąd Najwyższy, zgodnie z którym “zwrócenie się przez dłużnika do wierzyciela o rozłożenie należności głównej na raty i zwolnienie z obowiązku zapłaty odsetek za opóźnienie może stanowić uznanie roszczenia (art. 123 § 1 pkt 2 k.c.) także wtedy, gdy proponowane porozumienie między stronami nie doszło do skutku”. (Wyrok SN z dnia 19 września 2002 r., II CKN 1312/00). Za niewłaściwe uznanie roszczenia uważa się również potrącenie, które choć dokonywane jest przez wierzyciela, jest również uznaniem własnego długu tego wierzyciela.

Windykacja przedawnionego długu

Ujmując rzecz z innego punktu widzenia, należy powiedzieć, że zachowanie dłużnika, oceniane według powszechnie przyjętych reguł znaczeniowych, powinno uzasadniać oczekiwanie wierzyciela na dobrowolne spełnienie świadczenia (por. P. Machnikowski (w:) Kodeks cywilny…, red. E. Gniewek, t. I, s. 428; B. Kordasiewicz (w:) System Prawa Prywatnego, t. II, s. 617).

Reasumując, bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje. Uznanie to może zostać dokonane przez wyraźnie złożenie oświadczenia woli przez dłużnika w formie jednostronnie zobowiązującej umowy (uznanie właściwe) lub przez jakąkolwiek czynność faktyczną lub zachowanie dłużnika, z którego w sposób wyraźny lub dorozumiany wynika jego świadomość bycia dłużnikiem (uznanie niewłaściwe).

Autor: Piotr Dziurla

Niniejszy wpis jest przedmiotem praw autorskich Kancelarii Prawnej Renata Urowska i Wspólnicy sp.k.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź »
Polski Ład. Ściąga dla przedsiębiorców, księgowych, kadrowych (PDF)
Polski Ład. Ściąga dla przedsiębiorców, księgowych, kadrowych (PDF)
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Moja firma
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Zadłużenie firm deweloperskich
    Zadłużenie firm deweloperskich - liczba firm deweloperskich wpisanych na koniec marca br. do Krajowego Rejestru Długów spadła o 0,6% rdr. Równocześnie w Rejestrze Dłużników BIG InfoMonitor i w bazie informacji kredytowych BIK przybyło dłużników wykonujących roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków.
    Von der Leyen w Davos: Rosja wstrzymuje dostawy żywności, wykorzystując to jako broń, co ma globalne reperkusje
    Rosja wstrzymuje dostawy żywności, wykorzystując to jako broń, co ma globalne reperkusje. Przypomina to rosyjską strategię dotyczącą wykorzystywania przez Rosję w ten sam sposób surowców energetycznych - powiedziała przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen w swoim wtorkowym przemówieniu na Międzynarodowym Forum Ekonomicznym w szwajcarskim Davos.
    Czy w kamperze można spać podczas jazdy? Sprawdźmy.
    Czy w kamperze można spać podczas jazdy? To pytanie, które często pojawia się z ust osób, zaczynających dopiero przygodę z kamperingiem. A więc?
    Wzrośnie płaca minimalna, a za nią preferencyjny ZUS dla przedsiębiorców
    W 2023 roku czeka nas dwustopniowa podwyżka płacy minimalnej: pierwszy raz w styczniu do wartości 3350 zł brutto, drugi raz w lipcu do 3500 zł brutto. Obecnie minimalne wynagrodzenie to 3010 zł, a więc docelowy wzrost wyniesie ponad 16%.
    Jaką szerokość mają drogi w Polsce? Odpowiedzi jest wiele...
    Jaką szerokość mają drogi w Polsce? Ciężko udzielić jednej odpowiedzi. Bo wszystko zależy od tego, o drodze jakiej kategorii mówimy.
    Stacje ładowania w Łodzi. 100 nowych punktów dla elektryków
    Stacje ładowania w Łodzi, czyli właśnie rozpoczyna się nowa inwestycja. W jej ramach powstanie 100 stacji ładowania pojazdów elektrycznych.
    Niemiecki minister gospodarki: embargo na rosyjską ropę "w zasięgu ręki"
    Niemiecki minister gospodarki Robert Habeck w wywiadzie udzielonym w poniedziałek wieczorem dla niemieckiej telewizji publicznej stwierdził , że embargo na rosyjską ropę naftową jest "w zasięgu ręki"
    Premier o sankcjach na Rosję: mam nadzieję, że w ciągu najbliższych kilku-kilkunastu dni osiągniemy porozumienie
    Mam nadzieję, że w ciągu najbliższych kilku-kilkunastu dni dojdziemy do porozumienia, choć bardzo ważną wartością jest też zachowanie jedności - powiedział premier Mateusz Morawiecki, pytany o postępy w dyskusji między państwami UE nad wprowadzeniem szóstego pakietu sankcji wobec Rosji
    Peugeot 9X8 waży tylko 1030 kg i ma... 980 koni mocy!
    Peugeot 9X8 będzie walczyć w wyścigach długodystansowych FIA. Tak, to hybryda. Jej silniki mają jednak w sumie 980 koni mocy. A to dopiero początek.
    PIE: Silny wzrost sprzedaży detalicznej to efekt migracji z Ukrainy
    Silny wzrost sprzedaży detalicznej związany z zakupami m.in. odzieży czy kosmetyków to efekt migracji z Ukrainy. Budownictwo czeka wyraźne spowolnienie - przekazał w poniedziałek Polski Instytut Ekonomiczny
    30 lat relacji gazowych między Polską a Rosją przestaje istnieć
    Po 30 latach relacje gazowe między Polską a Rosją przestaną istnieć; nasz rząd podjął uchwałę o rozwiązaniu porozumień między rządami, nazywanych jamalskimi, które podpisano w 1993 r. - poinformował w poniedziałek pełnomocnik rządu ds. strategicznej infrastruktury energetycznej Piotr Naimski.
    Komisja Europejska: Plan awaryjny dla unijnego transportu w przypadkach kryzysowych
    Komisja Europejska przyjęła w poniedziałek plan awaryjny w dziedzinie transportu, który ma zapewnić odporność tej branży na terenie Unii w sytuacjach kryzysowych. Uwzględniła przy tym doświadczenia zebrane w trakcie pandemii Covid-19, ale także wyzwania wynikające z rosyjskiej agresji na Ukrainę
    Własny biznes na wsi? Wniosek o premię do 31 maja 2022 r.
    Tylko do 31 maja 2022 r. ci, którzy chcą założyć własny biznes na wsi, mogą ubiegać się o wsparcie finansowanego z PROW na lata 2014-2020 - przypomina Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
    GUS: Budownictwo mieszkaniowe w kwietniu 2022 w trendzie spadkowym
    GUS: Budownictwo mieszkaniowe w kwietniu 2022 - publikująca wstępne dane budownictwa mieszkaniowego w kwietniu oraz czterech pierwszych miesiącach bieżącego roku okazała się w pełni zgodna z oczekiwaniami. A te jak wiadomo nie są już od dłuższego czasu optymistyczne, a raczej zdecydowanie nastawione na spadek dynamiki inwestycji mieszkaniowych.
    Wpływ sankcji na system finansowy
    Świat finansów targany jest toczonymi na ogromną skalę wojnami ekonomicznymi. Nie mniejszy wpływ mają na nie również wojny informacyjne, dyplomatyczne, a także otwarty konflikt zbrojny rozgrywany pomiędzy Rosją a Zachodem – w Ukrainie. Wszystko to powoduje niestabilność światowego systemu finansów.
    Jakie opony do motocykla? Podpowiadamy o czym pamiętać
    Jakie opony do motocykla? To pytanie, przed którym może stanąć wielu motocyklistów na początku sezonu. Jest kilka rzeczy, o których warto pamiętać.
    Problem z samochodem zastępczym. UOKiK reaguje
    Problem z samochodem zastępczym? Miało go wielu Polaków. Teraz kwestię postanowił uregulować UOKiK. Jakie są wnioski i działania?
    Zakaz sprzedaży aut spalinowych od 2035 r. Pomysł Forda i Volvo
    Zakaz sprzedaży aut spalinowych od 2035 r.? Ford i Volvo chcą wprowadzenia takiej regulacji na terenie UE. Ma dotyczyć aut osobowych i dostawczych.
    Prawo zatrzymania problemem dla frankowiczów?
    Prawo zatrzymania - krajowe banki w ramach „frankowych” sporów coraz częściej powołują się na tak zwane prawo zatrzymania. O co dokładnie chodzi?
    Frankowicze w sądach: W I kwartale br. do sądów wpłynęło ponad 20 proc. więcej spraw niż rok wcześniej
    Frankowicze w sądach: Jak wynika z danych ponad 40 sądów okręgowych, w I kwartale br. wpłynęło do nich łącznie prawie 16 tys. nowych spraw frankowych. To o przeszło 21% więcej niż dokładnie rok wcześniej.
    Kara za brak licencji wspólnotowej to nawet... 12 tys. zł!
    Kara za brak licencji wspólnotowej? Tak po 21 maja 2022 roku jest realna. Dokument jest wymagany podczas międzynarodowego transportu rzeczy.
    Credit Agricole: dane o produkcji przemysłowej są sygnałem silnego spowolnienia wzrostu PKB
    Dane o produkcji przemysłowej są pierwszym sygnałem oczekiwanego przez nas silnego spowolnienia wzrostu PKB w Polsce w II kw. - do 3,1 proc. r/r z 8,5 proc. w I kw. – stwierdzili ekonomiści banku Credit Agricole w piątkowym komentarzu do danych GUS.
    Światowy Dzień Pszczół
    Światowy Dzień Pszczół, ustanowiony przez ONZ z inicjatywy Słowenii, obchodzony jest 20 maja. Celem jest podkreślenie znaczenia pszczół dla pozyskiwania żywności i zwrócenie uwagi na zagrożenia dla tych owadów.
    Natura 2000 - ma już prawie 1 tys. obszarów
    Natura 2000 to już 20 proc. powierzchni Polski. Wkrótce pojawią się nowe, a niektóre z istniejących zostaną powiększone.
    Losowanie Eurojackpot: wyniki. Które numery wylosują?
    W grze Eurojackpot bierze udział osiemnaście państw z Europy, również Polska. Nagroda pierwszego stopnia jest przewidziana dla graczy, którzy trafnie wytypują 5 spośród 50 liczb i jednocześnie 2 z 12 liczb.