Sto lat po prawach wyborczych. Dlaczego kobiety wciąż rzadko trafiają do zarządów? [Gość Infor.pl]

• Dlaczego wciąż jest tak mało kobiet na szczycie?
• Dyrektywa Women on Boards. Pomoże czy zaszkodzi?
• Czym jest współczesny compliance?
• Czy grozi nam przeregulowanie?

Gościem programu była Justyna Wasińska, członkini zarządu PWPW, prawniczka z doświadczeniem w sektorze finansowym, ekspertka od compliance. Jej obecność w zarządzie PWPW nie jest wynikiem parytetów ani wymogów dyrektyw. Jest wynikiem kompetencji. Ale to, że zajęło to ponad sto lat, mówi samo za siebie.

Dlaczego wciąż jest tak mało kobiet na szczycie?

Wasińska wskazała dwie przyczyny. Pierwsza tkwi w systemie i społecznych nawykach. W radach nadzorczych spółek giełdowych kobiety to około 18 procent. W zarządach ledwie ponad 13. Wciąż mocno siedzi w nas przekonanie, że lider to mężczyzna. Badania samorządowe pokazują, że tam, gdzie na czele gminy stoi kobieta, priorytety przesuwają się na sprawy społeczne i opiekuńcze. Gdy rządzi mężczyzna, częściej inwestuje się w infrastrukturę i sport. Dwa różne spojrzenia, oba potrzebne.

Druga bariera jest wewnętrzna. Kobiety nie doceniają swoich kompetencji

Mężczyzna widzi ogłoszenie o pracy, odhacza połowę wymagań i startuje.

Kobieta widzi brak jednego punktu i rezygnuje. Wasińska podała przykład z własnej kariery. Na rozmowie przyznała, że nie zna się na finansach tak jak specjaliści, ale potrafi się nauczyć i wie, kogo zapytać. Rada nadzorcza potraktowała to nie jako słabość, ale dowód rzetelności.

Świadomość jednak rośnie. Zwłaszcza w młodszym pokoleniu. Córka Wasińskiej, jak podkreśla, nie ma już tej blokady. Idzie do przodu, tak jak jej rówieśnicy i rówieśniczki. To pokazuje, że zmiana dzieje się w głowach szybciej niż w spółkach.

Dyrektywa Women on Boards. Pomoże czy zaszkodzi?

Unia wprowadza obowiązek udziału obu płci w zarządach i radach nadzorczych największych spółek. W Polsce trwają prace nad wdrożeniem tego do prawa krajowego. Parytet ustalono na minimum 33 procent i maksimum 49 procent jednej płci.

Wasińska patrzy na przepisy z dystansem. Nie wierzy, że same ustawy zmienią rzeczywistość. Polacy mają naturalny opór wobec nakazów. Ale regulacje mogą popchnąć firmy w dobrą stronę i wyznaczyć standard. PWPW, mimo że nie jest spółką giełdową, zrobiła krok wcześniej. I to ważny sygnał dla rynku.

Czym jest współczesny compliance?

Rozmowa zeszła też na drugi duży temat. Compliance jeszcze dwie dekady temu kojarzył się głównie z kodeksem etyki albo dress codem. Dziś to rozbudowany system, który łączy prawo, zarządzanie ryzykiem, transparentność i etykę. Wasińska mówi o dwóch wymiarach:

Hard compliance

Wynika wprost z przepisów. To system kontroli wewnętrznej, obowiązek monitorowania zgodności z prawem, wytycznymi nadzoru, regulacjami unijnymi. Tu liczy się procedura, dokument, proces. KNF narzuca standardy, a instytucje finansowe muszą ich przestrzegać.

Soft compliance

Nie wynika z ustawy. Dotyczy kultury organizacyjnej. Tego, czy pracownicy wiedzą, jak się zachować. Czy firma dba o etykę, atmosferę i bezpieczeństwo psychiczne zespołu. To podejście bliższe temu, od czego Wasińska zaczynała w pierwszej pracy.

Dziś nie ma już odwrotu od hard compliance. Firmy muszą mieć procedury EML, KYC, spełniać wymogi ESG, być odporne cyfrowo, reagować na zgłoszenia sygnalistów. Regulacji jest coraz więcej, a do tego dochodzi

specjalizacja: IT Compliance, HR Compliance, compliance w obszarze sygnalistów, ESG, sankcji.

Jednocześnie rośnie potrzeba powrotu do tego, co miękkie. Ludzie muszą wiedzieć, że nie chodzi tylko o checklisty. Chodzi o uczciwe prowadzenie biznesu, przejrzystość i odpowiedzialność. O to, żeby pracownik czuł, że firma gra fair i że ma oparcie, gdy zgłasza nieprawidłowości.

Czy grozi nam przeregulowanie?

Ten temat wybrzmiał mocno podczas konferencji Instytutu Compliance.

Część środowiska ma już dość rosnącego stosu przepisów. Ale Wasińska podkreśla, że jako konsumentka nie wyobraża sobie powrotu do czasów, gdy ubezpieczyciele nie musieli przedstawiać jasnych dokumentów, kart produktu ani wyjaśnień. Regulacje chronią klientów i firmy, choć nie zawsze są wygodne.

Kierunek jest jasny. Zgodność będzie rosła, a rola compliance w firmach będzie coraz silniejsza.

I jeszcze jedno. W całej tej rozmowie o przepisach, dyrektywach i zarządach dobrze wybrzmiała prosta prawda. Zmiana zaczyna się od ludzi.

Od odważniejszych kobiet. Od mądrzejszych rekrutacji. Od firm, które nie boją się mieć kobiet w zarządach, zanim zmusi je do tego ustawa.

Justyna Wasińska trafiła do PWPW nie dlatego, że była pierwszą kobietą, tylko dlatego, że była najlepszym kandydatem. I może właśnie od takich historii zaczyna się prawdziwa równość.