Zmiany w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów

Rządowy projekt noweli, która dzięki zwiększeniu uprawnień UOKiK ma zapewnić lepszą ochronę konsumentów na rynku finansowym, trafi w tym tygodniu do drugiego czytania w Sejmie. W trakcie prac w Komisji Gospodarki nie wprowadzono do niego istotnych poprawek.

Najważniejsza poprawka dotyczyła skrócenia terminów przekazania odwołania złożonego przez przedsiębiorcę do sądu poprzez UOKiK z 14 dni do 10 dni.

Inicjatywa lepszej ochrony konsumentów usług finansowych wynika z takich doświadczeń jak afera Amber Gold czy problemy z tzw. polisolokatami.

Zobacz: Obowiązki i prawa przedsiębiorcy wobec konsumenta

Niedozwolone klauzule

Rządowy projekt noweli ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przygotował UOKiK we współpracy z resortami finansów i sprawiedliwości. Dotyczy on m.in. tzw. klauzul niedozwolonych w umowach. Są to zapisy, które kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszają interesy konsumenta oraz nie zostały indywidualnie uzgodnione z konsumentem. O uznaniu zapisów za niedozwolone decyduje UOKiK.

Według projektu nowelizacji prezes Urzędu będzie mógł określić, w jaki sposób zrealizować zakaz stosowania postanowień niedozwolonych, np. poinformować konsumentów będących stronami umów o uznaniu klauzuli za niedozwoloną. Decyzje UOKiK będą miały skutek tylko w stosunku do przedsiębiorcy, który je stosuje. Postępowanie będzie wszczynane z urzędu lub z inicjatywy konsumentów, rzeczników konsumentów, rzecznika ubezpieczonych oraz organizacji konsumenckich, którzy uzyskają status zawiadamiającego - zakłada projekt.

Zobacz również: Polski a europejski konsument - gwarancja i reklamacja

Kary za stosowanie niedozwolonych postanowień

Nowe przepisy mają zapewnić skuteczność eliminowania klauzul z wzorców umów i umożliwić Urzędowi nakładanie kar - do 10 proc. obrotu - za stosowanie niedozwolonych postanowień. Przedsiębiorca będzie miał możliwość uniknięcia kary, gdy sam zobowiąże się do zmiany praktyk. Będzie mu też przysługiwało odwołanie do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Zamiast rejestru klauzul niedozwolonych ma powstać rejestr decyzji prezesa z uzasadnieniami.

Brak potrzeb=zakaz oferowania usług

Projekt przewiduje też m.in. zakaz oferowania usług finansowych, które nie odpowiadają potrzebom konsumentów. Chodzi np. o sytuację, gdy skomplikowany produkt ubezpieczeniowy z elementem inwestycyjnym oferuje się 80-letniemu klientowi.

Zobacz: Jak konsumenci szukają i kupują w Internecie?

Decyzja tymczasowa

Zmiana miałaby pozwolić Urzędowi na wydawanie decyzji tymczasowych - szybką reakcję na praktyki zagrażające zbiorowym interesom konsumentów. Taka decyzja zobowiązywałaby przedsiębiorcę do zaniechania określonych działań jeszcze w toku postępowania. Tymczasowa decyzja obowiązywałaby do wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie, a odwołanie od takiej tymczasowej decyzji byłoby rozpatrywane w przyspieszonym trybie.

"Tajemniczy klient"

Po zmianach Urząd będzie mógł wysłać do kontrolowanej firmy "tajemniczego klienta", czyli wydelegowaną przez UOKiK osobę, która będzie mogła sprawdzić sposób oferowania produktu czy usługi. Ma to ułatwić UOKiK-owi zebranie materiału dowodowego w sprawach o naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. Warunkiem będzie uzyskanie zgody sądu na takie działanie. Urząd nie będzie mógł stosować prowokacji, a jedynie sprawdzić sposób oferowania produktu lub usługi, a także procedurę zawierania umowy - zapisano w projekcie.

Zobacz również: Czy niedozwolona klauzula umowna jest równoznaczna z nieważną klauzulą umowną?

Bezpłatne komunikaty

W myśl propozycji UOKiK zyska także możliwość publikowania bezpłatnych komunikatów i ostrzeżeń w publicznym radiu i telewizji, co ma pozwolić na szybkie i skuteczne ostrzeganie konsumentów o zachowaniach lub zjawiskach, które istotnie zagrażają ich interesom.

Zobacz: Jak uniknąć niedozwolonych klauzul umownych?

Zgodnie z projektem ustawa miałaby wejść w życie po sześciu miesiącach od ogłoszenia. (PAP)