Tokenizacja aktywów: dlaczego proces ten zrewolucjonizuje rynki finansowe i nakręci gospodarkę światową

• Szybki rozwój technologii DLT
• Czym jest proces tokenizacji aktywów?
• Zastosowanie DLT na rynkach finansowych
• Przykłady tokenizacji aktywów ze świata realnego
• Podsumowanie

Szybki rozwój technologii DLT

Wielu z nas nie spostrzegło nawet, jak innowacje w sektorze usług finansowych opanowały znaczne obszary życia społeczno-gospodarczego na całym świecie. Należy tutaj szczególnie podkreślić założenie w roku 1602 Holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej w formie spółki akcyjnej, jako organizacyjnej formy prowadzenia działalności gospodarczej, i której w roku 1807 we francuskim (napoleońskim)  Kodeksie Handlowym (Code de commerce) nadano znamiona instytucji prawnej. Warto tutaj wspomnieć, że w Polsce pierwsze jednolite Prawo o spółkach akcyjnych wydano 22 marca 1928 roku. W ślad za rozwojem rynku akcji powstawały giełdy, z tym że pierwsza formalnie regulowana London Stock Exchange powstała już w roku 1801, zatem już na 6 lat przez Code de commerce.

Zarówno powstanie rynku akcji, jak i giełd, na których nimi handlowano, pozostawiło trwały ślad w światowej polityce gospodarczej i szerzej, w geopolityce. Oddziaływanie tych "nowości", które doprowadziły do demokratyzacji rynków kapitałowych, odczuwamy nieprzerwanie do dzisiaj.

Współcześnie konfrontowani jesteśmy z procesami, które prawdopodobnie będą równie rewolucyjne, jak wprowadzenie do świata gospodarczego instytucji spółki akcyjnej i giełdy. Mowa jest tutaj o tokenizacji aktywów. W niedalekiej perspektywie ten jeszcze nadal dość nowy proces doprowadzi do uwolnienia na całym świecie wielkich zasobów "wartości", przyczyniając się do wzrostu efektywności rynków kapitałowych, czyniąc te rynki jednocześnie bardziej fair.

Już dzisiaj możemy śmiało stwierdzić, że wraz z upowszechnianiem się tokenizacji aktywów stoimy u progu procesu, którego znaczenie będzie podobne do powstania instytucji spółki akcyjnej i do otwarcia pierwszej regulowanej giełdy akcyjnej.

Czym jest proces tokenizacji aktywów?

W procesie tokenizacji aktywów mamy do czynienia z zamianą praw związanych z poszczególnym składnikiem zasobów majątkowych (obojętnie, czy są to aktywa trwałe, czy obrotowe, czy wreszcie tzw. aktywa kompetencyjne, takie jak know-how w postaci wiedzy, umiejętności, doświadczenia, projekty badawcze, czy też wartość marketingowa, czy też goodwill) na digitalne „żetony”, tak zwane tokeny. Podczas gdy sam ten proces podobny jest do standardowego procesu sekurytyzacji wartości majątkowych, w procesie tokenizacji mamy do czynienia z zastosowaniem technologii zwanej Distributed-Ledger-Technology (DLT) – Technologią Rozproszonych Rejestrów, do których przynależy przede wszystkim blockchain. W porównaniu do zwyczajowych procesów, w ramach których poruszają się  świadczeniodawcy świata finansowego, technologia DLT niesie ze sobą pięć głównych korzyści:

Po pierwsze: DLT daje wszystkim stronom relacji finansowych większą transparentność, gdyż strony te posiadają wspólną dla nich identyczną dokumentację, która może zostać zaktualizowana wyłącznie na drodze jasno zdefiniowanego konsensusu.

Po drugie:  Ta innowacyjna technologia oferuje lepsze możliwości śledzenia transakcji, gdyż każda z nich zostaje odnotowana i zapisana jednocześnie na szeregu kont, co czyni ją tym samym audytowalną.

Po trzecie: Obie powyższe cechy przyczyniają się do podwyższonego bezpieczeństwa. Technologia DLT jest zdecydowanie bezpieczniejsza niż tradycyjne metody rejestrowania transakcji, gdyż transakcje przy użyciu tej technologii muszą być wpierw uzgodnione, zanim zostaną na trwałe zapisane – trwale oznacza brak możliwości dokonywania późniejszych zmian.

Po czwarte: Powyższe cechy prowadzą z zasady do podwyższenia efektywności i prędkości transakcji, gdyż DLT wyklucza w większości proces zapisywania transakcji "na papierze", co też wyklucza błędy człowieka.

And last but not least – czyli po piąte: DLT prowadzi do regularnej obniżki kosztów transakcyjnych, na drodze optymalizacji procesów i redukcji liczby uczestników poszczególnej transakcji.

Zastosowanie DLT na rynkach finansowych

Co prawda korzyści związane z technologią DLT mogą wydawać się na pierwszy rzut oka dzisiaj jeszcze trochę abstrakcyjne, lecz stają się one bardziej widoczne, gdy spojrzymy na nie w kontekście rynków kapitałowych. Wprowadzenie technologii DLT do świata finansów niesie bowiem ze sobą liczne korzyści. Wymieńmy pięć najważniejszych z nich:

- Po pierwsze: Mamy tutaj do czynienia ze stałym procesem ograniczania liczby pośredników (disintermediation). Teoretycznie nie jest tutaj potrzebny żaden bank, broker, czy też giełda, gdyż kupujący i sprzedający mogą wchodzić ze sobą w relacje bezpośrednio.

- Po drugie: Mamy do czynienia z rosnącą prędkością przeprowadzania transakcji, gdyż technologia DLT skraca czas ich realizacji (m. in. poprzez ww. ograniczenie liczby pośredników).

- Po trzecie: Aktywa wszelkiego rodzaju mogą zostać zaoferowane na rynku globalnym. Praktycznie każdy, kto posiada dostęp do internetu, może w ramach obowiązującego prawa partycypować w każdej sposobności inwestycyjnej i to niezależnie od miejsca swego pobytu.

- Po czwarte: Projekty inwestycyjne wzbudzać mogą zainteresowanie większej ilości inwestorów, gdyż oferta ich dotycząca dociera do nowych segmentów inwestorów, na przykład do tych mniej zasobnych. Dzięki tokenizacji inwestowanie w dzieła sztuki, czy też kamienie szlachetne, zarezerwowane dotychczas dla nielicznych, może zostać udostępnione szerokiemu ogółowi.

- Po piąte: Technologia DLT ogranicza zdecydowanie możliwości manipulacji rynkowej, gdyż każda transakcja zostaje zanotowana w sposób transparentny w czasie rzeczywistym, nie pozwalając na dokonywanie żadnych późniejszych zmian, stając się tym samym audytowalną, a informacja o niej zostaje udostępniona w każdej chwili wszystkim podmiotom zainteresowanym, łącznie z urzędami nadzoru i kontroli.

Wydaje się, że dodatkową wielką zaletą wprowadzenie technologii DLT do świata finansów jest fakt, że przeszkody związane z tokenizacją aktywów celem ich udostępnienia w formie tokenów pozwalają się, z technicznego punktu widzenia, łatwo i relatywnie tanio pokonywać.

Jednocześnie powinniśmy w pełni docenić korzyści, jakie niesie ze sobą w ogóle fakt uczynienia danego „martwego” dotychczas aktywa przedmiotem obrotu. W swej obszernej, fundamentalnej pracy pt. „Marketability and Value: Measuring the liquidity Discount“ (po polsku: „Urynkowienie a wartość: Wymiar rabatu płynności”, czerwiec 2005), Aswath Damodaran wyjaśnia, że przedsiębiorstwo notowane na giełdzie posiada 20-30%-ową tzw. premię płynności nad przedsiębiorstwem na giełdzie nienotowanym Premię tą zawdzięcza ono podwyższonej efektywności rynkowej, która bierze się m. in. z większej ilości uczestników na rynku, większego wolumenu obrotu, mniejszej marży i z mniejszego wpływu zmiany cen na popyt.

Wobec powyższej argumentacji powody dla tokenizacji aktywów są dość jasne: w przypadku zachowania niezmienności warunków otoczenia, aktywa zyskują na wartości z samego faktu stania się przedmiotem obrotu.

Przykłady tokenizacji aktywów ze świata realnego

Już dziś mamy do czynienia z licznymi przykładami tokenizacji aktywów z różnych obszarów życia gospodarczego, w tym nieruchomości (np. Property Coin), surowców (np. Oil Coin), diamentów (D1 Coin), złota (Digix Coin), dzieł sztuki (np. Maecenas), dóbr luksusowych (np. Tend) i walut narodowych (np. Tether).

Do grupy tej należy także bazująca na blockchainie platforma Bitcar, oferująca współwłasność w "egzotycznych", zabytkowych samochodach. Zamiast samemu posiadać jeden oldtimer lub wyjątkowo rzadkie auto sportowe stojące przeważnie w garażu, można nabyć poprzez kupno tokenów część całego portfolio takich samochodów, dywersyfikując zarówno ryzyko, jak i zyski . To, co na pierwszy rzut oka wygląda raczej na dość ekscentryczną lokatę, zawiera w sobie bardzo poważne gospodarczo podłoże inwestycyjne: rzadkie auta kolekcjonerskie należały w trakcie ostatnich dziesięcioleci do grupy dóbr o największym wzroście cen. Tokenizacja tych samochodów otwiera dostęp do nich inwestorom, którzy dotychczas mogli sobie o ich nabyciu wyłącznie pomarzyć.

Inwestor to jednak nie jedyna osoba odnosząca korzyści z procesu tokenizacji aktywów: także sprzedający odnosi z tego korzyści. Wyobraźmy sobie właściciela dzieła sztuki, który pilnie potrzebuje płynności finansowej: za pomocą procesu tokenizacji może on teraz sprzedać połowę posiadanego przez siebie obrazu grupie miłośników sztuki, nie ściągając go praktycznie ze ściany swego domu.

Lub wyobraźmy sobie właściciela małego lub średniego przedsiębiorstwa, który powoli chciałby przejść w stan spoczynku i spieniężyć posiadane przez nie aktywa. Tokenizacja aktywów przedsiębiorstwa umożliwia mu „tanie” wejście na giełdę, za które banki inwestycyjne w „klasycznym” procesie urynkowiania akcji lub udziałów kazałyby sobie słono zapłacić.

Dzięki procesowi tak zwanego Asset-backed Token Offering, niekiedy nazywanym wymiennie Security Token Offering,  zarówno właściciele aut rzadkich, dzieł sztuki, kamieni szlachetnych, koni sportowych, jak i nasz przykładowy przedsiębiorca, mogą zaoferować swój majątek, lub jego część, wielu inwestorom z całego świata, bez zmiany struktury właścicielskiej (czemu poświęcone będą kolejne artykuły).

Oferty ze świata „security token” są wprowadzane na rynek przez całe spektrum oferentów, zajmujących się tokenizacją aktywów na drodze emisji tokenów i prowadzących giełdy zajmujące się ich tradingiem (Trading-as-a-Service). M. in. giełda Securatize ma na swej platformie aktywa o wartości ponad 4 mld USD. Giełda Taurus TDX to jedna z najbardziej znanych platform dla tokenizacji aktywów prywatnych, także dla inwestorów detalicznych.

Poza tym coraz więcej dotychczasowych uczestników rynków finansowych,  w tym banki, którzy zaniedbali dotąd środowisko systemowe dla tokenizacji aktywów i security tokens, wkracza na to pole, uzupełniając swe luki infrastrukturalne, zakładając spółki-córki, która mają zajmować się przechowywaniem i realizacją transakcji związanych z aktywami digitalnymi. Operator Giełdy Szwajcarskiej, SIC Group, prowadzi od 2021 roku dla instytucji finansowych wyspecjalizowaną platformę SIX Digital Exchange (SDX) obrotu aktywami digitalnymi o wartości aktywów przekraczającej 2 mld SFR.  Londyński Lloyd’s rozszerzył swą ofertę produktową i ubezpiecza depozytariuszy, którzy administrują aktywami digitalnymi swoich klientów.

Powyższe to tylko nieliczne przykłady tego, co się obecnie dzieje na tym obszarze.

Podsumowanie

Suma światowego majątku netto szacowana jest obecnie na około 600 bilionów USD. Jego podstawę stanowią aktywa realne, takie jak nieruchomości, infrastruktura, maszyny i urządzenia oraz własność intelektualna (zob. McKinsey Global Institute, The Global Balance Sheet 2026; w odniesieniu do światowego majątku prywatnego również UBS Global Wealth Report 2026).

Znaczna część tego majątku pozostaje jednak niepłynna albo trudno zbywalna. Dotyczy to przede wszystkim nieruchomości, infrastruktury, udziałów w przedsiębiorstwach niepublicznych, praw do określonych strumieni przychodów, dzieł sztuki, własności intelektualnej i wielu innych kategorii aktywów, które nie są obecnie przedmiotem powszechnego i efektywnego obrotu.

Przyjmijmy zatem czysto hipotetycznie – wyłącznie dla zobrazowania skali tego zjawiska – że zwiększenie płynności, podzielności i dostępności tych aktywów mogłoby wygenerować dodatkową wartość odpowiadającą zaledwie 5% globalnego majątku netto. Oznaczałoby to potencjalną premię wartości rzędu 30 bilionów USD. Nie chodzi przy tym o stworzenie majątku z niczego, lecz o uruchomienie wartości, która pozostaje obecnie „zamrożona” wskutek ograniczonej zbywalności aktywów, wysokich kosztów transakcyjnych i braku dostępu do szerokiego rynku inwestorów.

W najbliższych latach to właśnie tokenizacja aktywów może stać się główną metodą uruchamiania tego potencjału. Kraje, które otworzą się na te procesy, stworzą odpowiednie ramy prawne i wesprą rozwój tokenizowanych rynków, zyskają szansę na demokratyzację dostępu do kapitału oraz zdobycie strategicznej przewagi nad innymi gospodarkami. Mogą stać się liderami kształtowania przyszłości nie tylko światowych rynków finansowych, ale całej gospodarki światowej – podobnie jak niegdyś kraje, które jako pierwsze stworzyły warunki dla rozwoju spółek akcyjnych i giełd papierów wartościowych.

Autor: mgr Jan Rybski
INTER-CONSULT International Project Development & Investment Consulting since 1984