| INFORLEX | GAZETA PRAWNA | KONFERENCJE | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Biznes > Prawo > Prawo autorskie > ABC Praw autorskich > Jak korzystać z prawa cytatu?

Jak korzystać z prawa cytatu?

Konstrukcja prawa cytatu pozwala, pod pewnymi warunkami, na korzystanie z cudzego utworu. Cytat musi być odpowiednio oznaczony i spełniać określony cel. Zapoznanie się z ustawowymi zasadami cytowania uchroni nas przed naruszeniem praw twórcy.

Artykuł 29 ustawy prawo autorskie zezwala na przytaczanie fragmentów utworów lub drobnych utworów w całości w utworach stanowiących samoistną całość. By wykorzystanie cudzego dzieła było zgodne z prawem, cytat musi spełnić pewne wymagania. Po pierwsze utwory, które chcemy zacytować we własnym dziele, muszą być już rozpowszechnione, to znaczy legalnie i publicznie udostępnione. Nie jest konieczne, by utwór przez nas cytowany był opublikowany – wystarczy, że publiczność ma do niego dostęp, na przykład w Internecie[1].  Ważne, by zamieścić cytat w dziele samoistnym, czyli w utworze stanowiącym odrębną całość, przejawiającym indywidualny i oryginalny charakter. Nie wolno nam więc użyć cytatu w pracy, która nie jest utworem[2].

Opublikowanie kilku cudzych wierszy z kilkoma zdaniami własnego podsumowania. Wiersze nie mogą zostać uznane za cytat, ponieważ nie będą zawarte w samoistnym utworze.

Jak obliczyć czas trwania ochrony prawnoautorskiej?

Przeznaczenie cytatu

Po drugie, istotny jest cel, dla którego chcemy zawrzeć fragment cudzego dzieła w naszym.

Zgodnie z ustawą użycie cudzego utworu musi być uzasadnione wyjaśnieniem, analizą krytyczną, nauczaniem lub prawami gatunku twórczości (na przykład w kabarecie albo wariacji muzycznej). Chodzi o to, aby wykorzystanie cytatu prowadziło do pełniejszego zobrazowania prezentowanych teorii i lepszego zrozumienia naszego dzieła przez odbiorców.

Zamieszczenie w pracy magisterskiej cytatu z książki.

Z nauczaniem jako celem cytatu będziemy mieli natomiast do czynienia w podręcznikach i materiałach dydaktycznych.

Prawa autorskie w grach komputerowych

Oznaczenie twórcy i źródła cytatu

Konieczne jest także wymienienie imienia i nazwiska twórcy oraz źródła cytatu, z uwzględnieniem istniejących możliwości. Oznacza to na przykład, że utwory, których autor nie jest znany, mogą być, wyjątkowo, oznaczone jako anonimowe.

Bogurodzica

Co więcej, nie wystarczy umieszczenie źródła cytatu i nazwiska autora w bibliografii. Zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego, musimy wyraźnie wskazać w jakim stopniu wykorzystaliśmy cudzy utwór, w szczególności, jeśli przenosimy dosłowne brzmienie jego treści (orzeczenie SN z dnia 29 grudnia 1971 r., I CR 191/71, OSNC 1972, nr 7–8, poz. 133, z glosą A. Wiśniewskiego, NP 1973, nr 5, s. 781.). Za bycie cytowanym twórcy nie przysługuje wynagrodzenie.

Porozmawiaj o tym na naszym forum!

Naruszenie prawa cytatu

Zakres uprawnionego wykorzystania cytatu wyznacza jego cel. W każdym przypadku dopuszczalność  cytatu będzie oceniana indywidualnie. Jeżeli zamieszczony przez nas cytat okaże się zbyt długi w odniesieniu do funkcji, którą ma spełnić, albo użyliśmy go w celu innym niż ustawowo wymieniony, dopuścimy się naruszenia autorskiego prawa majątkowego, zwykle prawa do reprodukcji albo nadania[3].

Domniemania w prawie autorskim

Z kolei nieprawidłowe oznaczenie autora cytowanego utworu, może stanowić naruszenie autorskich praw osobistych, między innymi prawa do autorstwa utworu czy prawa do oznaczenia utworu swoim imieniem i nazwiskiem lub pseudonimem. Przeinaczenie myśli autora albo wypaczenie jego intencji poprzez, na przykład, umieszczenie fragmentu utworu w innym kontekście, może naruszyć dobra osobiste z art. 23 kodeksu cywilnego [4].



[1] Janina Preussner-Zamorska; System Prawa Prywatnego, tom 13, Prawo autorskie; Wydawnictwo C. H. Beck, 2007, str. 425.

[2] Janusz Barta (red.), Ryszard Markiewicz (red.), Monika Czajkowska-Dąbrowska, Zbigniew Ćwiąkalski, Krzysztof Felchner, Elżbieta Traple, Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz, wyd. V, LEX/el., 2011, 8557

[3] Janusz Barta (red.), Ryszard Markiewicz (red.), Monika Czajkowska-Dąbrowska, Zbigniew Ćwiąkalski, Krzysztof Felchner, Elżbieta Traple, Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz, wyd. V, LEX/el., 2011, 8557

[4] Ibidem.

Czytaj także

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

GACH MIZIŃSKA Kancelaria prawna

Kancelaria GACH MIZIŃSKA spółka jawna to kancelaria specjalizująca się w doradztwie podatkowym oraz w doradztwie prawnym na rzecz przedsiębiorców.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »