Kategorie

Odszkodowanie z tytułu zakazu konkurencji

Anna Puszkarska
Odszkodowanie z tytułu zakazu konkurencji / Fot. Fotolia
Fotolia
Umowa o zakazie konkurencji jest odrębną umową zawieraną między pracodawcą a pracownikiem. Na jej podstawie pracownik zobowiązuje się do nieprowadzenia konkurencyjnej działalności wobec pracodawcy. Możliwe jest jej zawarcie również po ustaniu stosunku pracy. Wówczas pracodawca musi wypłacić byłemu pracownikowi odszkodowanie.

Zakaz konkurencji polega na ustaleniu w odrębnej umowie zawieranej pomiędzy pracodawcą a pracownikiem, że w zakresie w niej wskazanym pracownik nie będzie:

  • prowadzić działalności konkurencyjnej wobec swojego pracodawcy ani
  • świadczyć pracy w ramach stosunku pracy lub na innej podstawie na rzecz podmiotu prowadzącego taką działalność

(art. 1011–1013 ustawy – Kodeks pracy, dalej: k.p.).

Umowa o zakazie konkurencji jest odrębną umową w tym znaczeniu, że stanowi odrębne zobowiązanie, a nie dlatego, że każdorazowo musi być sporządzona w odrębnym dokumencie. Można ją zawrzeć również w umowie o pracę.

Strony muszą sporządzić umowę o zakazie konkurencji w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Taka umowa nie może być zawarta w dorozumiany sposób. Również zmiana umowy o zakazie konkurencji wymaga zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności.

Porozmawiaj o tym na naszym FORUM!

Prawo do odszkodowania

W razie zawarcia umowy o zakazie konkurencji w czasie trwania zatrudnienia strony mogą, ale nie muszą, zastrzegać w niej prawa pracownika do odszkodowania za przestrzeganie tego zakazu. Inaczej jest w sytuacji, gdy zakaz konkurencji dotyczy okresu po ustaniu stosunku pracy. W takim przypadku trzeba ustalić w umowie okres obowiązywania tego zakazu oraz wysokość odszkodowania należnego byłemu podwładnemu od pracodawcy. Takie odszkodowanie nie może być niższe od 25% wynagrodzenia otrzymanego przez zatrudnionego przed ustaniem stosunku pracy przez okres odpowiadający okresowi obowiązywania zakazu konkurencji. Odszkodowanie może być wypłacane w miesięcznych ratach. W razie sporu orzeka o nim sąd pracy.

Odszkodowanie z tytułu zakazu konkurencji po ustaniu zatrudnienia nie może być niższe od 25% wynagrodzenia otrzymywanego przez byłego pracownika.

Nieuzgodnienie w umowie o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy odszkodowania przysługującego pracownikowi nie powoduje nieważności tej umowy. W takim przypadku byłemu pracownikowi należy się odszkodowanie w minimalnej wysokości określonej w Kodeksie pracy. Tak też uznał Sąd Najwyższy w uchwale z 3 grudnia 2003 r. (III PZP 16/03, OSNP 2004/7/116, www.ekspert3.inforlex.pl).

Obliczenie odszkodowania

Reklama

Wysokość odszkodowania za powstrzymanie się od działalności konkurencyjnej po ustaniu zatrudnienia zależy od realnie otrzymanego wynagrodzenia. Kodeks pracy nie odsyła w zakresie sposobu obliczania tego wynagrodzenia, a zatem i odszkodowania za zakaz konkurencji, do zasad ustalania wynagrodzenia urlopowego.

Wysokość odszkodowania odniesiono do wynagrodzenia, w związku z czym do puli otrzymanego wynagrodzenia nie zalicza się odpraw, odszkodowań, wynagrodzenia za projekty wynalazcze itd. Minimalne odszkodowanie za zakaz konkurencji po ustaniu zatrudnienia oznacza sumę otrzymanych (a nie uśrednionych) składników wynagrodzenia za pracę w okresie równym okresowi obowiązywania tego zakazu. Wynagrodzenie to może różnić się od wynagrodzenia umówionego i od wynagrodzenia, które w przyszłości otrzymałby pracownik, gdyby dalej pracował. Odszkodowanie oblicza się przy uwzględnieniu tzw. kwot brutto, czyli przed obciążeniem ich koniecznymi daninami o charakterze publicznym.

Zobacz również: Zakończenie umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy

Przy ustalaniu odszkodowania za zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy należy więc:

Krok 1. Obliczyć sumę składników wynagrodzenia rzeczywiście otrzymanych przez pracownika przed ustaniem stosunku pracy przez okres odpowiadający okresowi obowiązywania zakazu konkurencji.

Krok 2. Ustalić 25% tej kwoty.

Krok 3. Porównać obliczone w ten sposób minimalne odszkodowanie z kwotą odszkodowania, która ma być wpisana w umowie.

Pracownik nie może otrzymywać odszkodowania niższego niż minimalne (25% wynagrodzenia otrzymywanego przed ustaniem zatrudnienia), ale można przyznać mu wyższą kwotę.


Spółka zawarła z pracownikiem umowę o zakazie konkurencji na okres 3 miesięcy po ustaniu stosunku pracy. Umowa o pracę została rozwiązana za porozumieniem stron z końcem października. W takim przypadku podstawą do ustalenia minimalnego odszkodowania za zakaz konkurencji będzie stanowić wynagrodzenie otrzymane przez pracownika w okresie 3 miesięcy przed rozwiązaniem umowy, czyli od sierpnia do października. W sierpniu pracownik otrzymał wynagrodzenie zasadnicze w kwocie 3200 zł oraz dodatek funkcyjny (200 zł). Od września jego płaca zasadnicza wzrosła o 150 zł, a dodatek funkcyjny o 20 zł.

Krok 1. Obliczamy sumę składników wynagrodzenia otrzymanych przez pracownika:

  • w sierpniu: 3200 zł + 200 zł = 3400 zł,
  • we wrześniu: 3200 zł + 150 zł + 200 zł + 20 zł = 3570 zł,
  • w październiku taka sama kwota jak we wrześniu, czyli 3570 zł.

Wynagrodzenie otrzymane przez niego łącznie w okresie 3 miesięcy przed rozwiązaniem stosunku pracy wyniosło:

  • 3400 zł + 3570 zł + 3570 zł = 10 540 zł.

Krok 2. Z tej kwoty obliczamy 25%, czyli:

  • 10 540 x 25% = 2635 zł.

W rozpatrywanym przypadku odszkodowanie za zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy nie może być więc niższe niż 2635 zł. Gdyby pracodawca wypłacał je w 3 miesięcznych ratach, suma tych rat nie może być niższa od tej kwoty.

Zobacz też: Przedterminowe ustanie zakazu konkurencji

Reklama

Może zaistnieć sytuacja, gdy w okresie przed rozwiązaniem stosunku pracy pracownik przebywał na urlopie bezpłatnym. W takim przypadku przy ustalaniu minimalnego odszkodowania za zakaz konkurencji trzeba uwzględnić wynagrodzenie otrzymane przez niego przed tym urlopem.

Spółka zawarła z pracownikiem umowę o zakazie konkurencji na 5 miesięcy po ustaniu stosunku pracy. Przez ostatnie 5 miesięcy przed rozwiązaniem umowy pracownik przebywał na urlopie bezpłatnym. Przy ustalaniu minimalnego odszkodowania za zakaz konkurencji spółka nie może uwzględnić zerowych zarobków podwładnego w okresie, gdy przebywał na urlopie bezpłatnym. Trzeba wziąć pod uwagę jego wynagrodzenie z pięciu miesięcy przed urlopem bezpłatnym.


Krótki okres pracy

W sytuacji gdy okres zatrudnienia u danego pracodawcy trwał krócej niż okres obowiązywania zakazu konkurencji po ustaniu stosunku pracy, może powstać wątpliwość, czy minimalne odszkodowanie za zakaz konkurencji ustala się na podstawie wynagrodzenia faktycznie otrzymanego przez byłego podwładnego w okresie świadczenia pracy, czy odszkodowanie powinno być odniesione do okresu obowiązywania zakazu konkurencji.

W wyroku z 8 stycznia 2008 r. (I PK 161/07, OSNP 2009/3–4/42, patrz: www.ekspert3.inforlex.pl) Sąd Najwyższy stwierdził, że w takim przypadku wysokość odszkodowania (...) powinna być odniesiona do okresu, przez jaki byłego pracownika ma obowiązywać zakaz konkurencji. Zdaniem sądu, podstawą ustalenia odszkodowania należnego pracownikowi powinno być wynagrodzenie otrzymywane przez niego przed ustaniem stosunku pracy, ale przez okres nie krótszy niż okres obowiązywania zakazu konkurencji, nawet jeżeli faktyczne zatrudnienie trwało krócej. Wynika to z ekwiwalentności świadczeń byłego pracownika (powstrzymywanie się od prowadzenia działalności konkurencyjnej) i byłego pracodawcy (wypłacanie stosownego odszkodowania).

Pracownik był zatrudniony w spółce przez 9 miesięcy. Po rozwiązaniu umowy o pracę wiąże go roczny zakaz konkurencji. Były podwładny otrzymywał miesięczne wynagrodzenie w kwocie 4500 zł. W razie odniesienia wysokości minimalnego odszkodowania do okresu, przez jaki byłego pracownika będzie obowiązywać zakaz konkurencji, trzeba przeprowadzić następujące obliczenia:

  • 4500 zł x 12 miesięcy = 54 000 zł,
  • 54 000 zł x 25% = 13 500 zł.

W takim przypadku minimalne odszkodowanie nie może być więc niższe niż 13 500 zł.

Zobacz: Klauzula o zakazie konkurencji w umowach cywilnoprawnych

Termin wypłaty odszkodowania

Pracodawca powinien wypłacać odszkodowanie za zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy w terminach określonych w umowie o zakazie konkurencji. W orzecznictwie przyjmuje się, że w sytuacji gdy strony nie określiły terminu wypłaty odszkodowania w treści umowy, należy wypłacać je w miesięcznych ratach. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 27 lutego 2013 r. (II PK 176/12, patrz: www.ekspert3.inforlex.pl), okresy te powinny być zgodne z terminami wypłaty wynagrodzenia, co odpowiada charakterowi zakazu konkurencji. (...) Skoro zasadą jest, że minimalne odszkodowanie (...) oznacza 25% sumy otrzymanych składników wynagrodzenia za pracę w okresie równym okresowi obowiązywania zakazu konkurencji, to w razie braku stosownych postanowień umownych miesięczne raty powinny być spełniane w terminach, w jakich wypłacano pracownikowi wynagrodzenia składające się na tę sumę.

Jeśli strony nie określiły terminu wypłaty odszkodowania z tytułu zakazu konkurencji, pracodawca powinien je wypłacać co miesiąc w terminach, w jakich wypłacano wynagrodzenie byłemu pracownikowi.

Zaprzestanie wypłaty odszkodowania

Zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy przestaje obowiązywać przed upływem terminu, na jaki została zawarta umowa, w razie ustania przyczyn uzasadniających taki zakaz (art. 1012 § 2 k.p.). Przyjmuje się jednak, że w razie ustania przyczyn uzasadniających zakaz konkurencji przestaje obowiązywać tylko ten zakaz, a nie cała umowa. Oznacza to, że pracodawca nie może na tej podstawie zaprzestać wypłaty odszkodowania, jeżeli pracownik nadal przestrzega zakazu konkurencji (uchwała SN z 11 kwietnia 2001 r., III ZP 7/01, OSNP 2002/7/155). Aby uniknąć takich sytuacji, w umowie o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy można przewidzieć możliwość jej wypowiedzenia. Takie regulacje muszą być jednak przewidziane w umowie o zakazie konkurencji, co będzie oznaczało, że pracownik wyraził na nie zgodę.

Jeżeli pracownik podjął działalność konkurencyjną, można zaprzestać wypłacania mu dalszych rat odszkodowania. Wśród ekspertów prawa pracy dominuje pogląd, że naruszenie przez byłego pracownika umowy o zakazie konkurencji upoważnia byłego pracodawcę do wstrzymania wypłaty dalszych rat odszkodowania. Powinno to nastąpić, poczynając od daty powzięcia o tym wiadomości przez pracodawcę, a jeżeli pracodawca wypłacał raty odszkodowania, mimo że wcześniej doszło do naruszenia tego zakazu przez byłego podwładnego, do żądania ich zwrotu na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.

Zobacz też: Odszkodowanie od pracodawcy -kiedy można się ubiegać?

PODSTAWA PRAWNA:

  • art. 1011–1014, art. 300 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 1502),
  • art. 58, 84, 89 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 121; ost. zm. Dz.U. z 2014 r. poz. 827).
Źródło: Serwis Prawno-Pracowniczy
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Moja firma
    1 sty 2000
    12 maja 2021
    Zakres dat:

    Prognoza wzrostu PKB Polski w 2021 i 2022 r. 

    PKB Polski - prognoza 2021. Komisja Europejska podwyższyła w środę prognozę wzrostu PKB Polski w 2021 r. Przedstawiła również prognozę na 2022 rok.

    Dofinansowanie z Programu LIFE – nowe możliwości rozwoju eko-biznesu

    Ochrona środowiska może stać się punktem wyjścia do prowadzenia biznesu albo mieć pozytywny wpływ na jego rozwój. Projekty zrealizowane przy wsparciu finansowanym Programu LIFE są tego doskonałym przykładem. Trwa nabór do Inkubatora wniosków LIFE, który zwiększa szanse przedsiębiorców, by sięgnąć po to dofinasowanie.

    Bez podwyżki stóp procentowych nie zdusimy wysokiej inflacji [VIDEO]

    Inflacja w Polsce jest znacznie powyżej celu inflacyjnego NBP. Żyjemy w świecie zerowych stóp procentowych, ale to musi się skończyć, wtedy odczujemy jak duże są koszty spłacania kredytów i długu budżetu państwa.

    Hotele otwarte. Czy branża odrobi straty?

    Hotele vs COVID-19. Czy w ogóle, i w jakim tempie, branża hotelarska odrobi straty po kilkumiesięcznym zakazie działalności? Czy ponowne otwarcie sprawi, że unikniemy fali upadłości w tym sektorze gospodarki?

    Brexit. Jak mogą zyskać polskie firmy?

    Brexit. Szacuje się, że w 2020 roku Wielka Brytania straciła prawdopodobnie aż 11,3% swojego PKB. Z drugiej strony są kraje i firmy, które mogą skorzystać na Brexicie. Na tej liście jest też Polska.

    Od kiedy otwarte kina i siłownie? Jest wcześniejszy termin

    Jest nowy termin otwarcia instytucji kultury oraz siłowni, klubów fitness i basenów. Rząd podjął decyzję o przyśpieszeniu otwarcia o 8 dni.

    Czy to koniec home office? Na powrót do biur liczą nie tylko prezesi

    Czy home office zostanie z nami na dłużej? Badania KPMG sugerują, że największe firmy spodziewają się, że większość pracowników wróci do pracy stacjonarnej, gdy tylko rządy zduszą pandemię koronawirusa. Prognozy mówiące o tym jakoby praca biurowa miała odejść wraz z dawną normalnością, okazały się zbyt pochopne.

    Small Business Units - co to za inwestycje?

    Czym charakteryzują się inwestycje typu Small Business Units i do kogo najczęściej są skierowane? Co należy wiedzieć o inwestycjach typu SBU?

    RODO w praktyce - co się zmieniło przez 3 lata?

    RODO: 93% Polaków potwierdza, że ich pracodawca dba o kwestie ochrony danych osobowych. Czy według polskich pracowników, unijne rozporządzenie zwiększyło dbałość pracodawców o ochronę danych osobowych? Co jeszcze się zmieniło po wprowadzeniu nowych przepisów?

    Budynki plus energetyczne w programie „Nowa Energia”. Wnioski od 1 czerwca 2021 r.

    Program „Nowa Energia”. Z początkiem czerwca 2021 r. rusza nabór wniosków o dofinansowanie wdrożenia innowacji w obszarze plusenergetycznych budynków w ramach programu „Nowa Energia”. Na innowacyjne projekty w tej dziedzinie czeka 250 mln zł.

    Rusza nabór wniosków o dofinansowanie do programu „Nowa Energia”

    Nowa Energia to program wsparcia przedsiębiorców w zakresie wdrażania innowacji energetycznych budynków. Sprawdź, kto może starać się o wsparcie z programu i jakie warunki należy spełnić.

    Zdrowy dom, czyli jaki?

    Zdrowy dom. Polacy spędzają w domach i mieszkaniach nawet 90 proc. swojego czasu. Pandemia COVID-19, lockdowny oraz konieczność zdalnej pracy i nauki pokazały, jak ważne są odpowiednie warunki mieszkaniowe dla funkcjonowania rodziny, zdrowia i dobrego samopoczucia. Dla 75 proc. Polaków zdrowie i chęć poprawy komfortu życia okazały się głównym motywatorem do rozpoczęcia remontu. Z kolei dla 80 proc. spośród tych, którzy szukali ostatnio nowego lokum, najważniejsze okazały się takie cechy zdrowego domu jak jakość powietrza i ilość światła dziennego – wynika z VI edycji raportu „Barometr zdrowych domów”. Zmiana podejścia Polaków może być nie tylko drogowskazem dla nowych inwestycji deweloperskich, lecz także impulsem do przyspieszenia renowacji istniejących budynków. Tym bardziej że 40 proc. badanych planuje remont lub przeprowadzkę w ciągu następnych dwóch lat.

    Inwestorzy coraz większą grupą wśród kupujących mieszkania

    Wynajem mieszkań - inwestorzy stają się coraz większą grupą wśród kupujących mieszkania. Nie przejmują się spowolnieniem na rynku najmu, które wywołała pandemia koronawirusa.

    Ponad 500 mieszkań w ramach SIM SMS

    Społeczna inicjatywa mieszkaniowa (SIM). Ponad 500 mieszkań ma wybudować SIM SMS – społeczna inicjatywa mieszkaniowa powołana przez gminy z trzech województw – śląskiego, małopolskiego i świętokrzyskiego. Kolejna SIM powstała przy współpracy KZN i siedmiu gmin – Zawiercia, Klucz, Staszowa, Jędrzejowa, Końskich, Sędziszowa i Małogoszcza.

    Test: Opel Insignia kombi po liftingu. Królowa flot ciągle w formie?

    Opel Insignia po liftingu: Niemcy reanimowali staruszka czy jedynie usprawnili kilka drobiazgów w aucie, które jest nadal godne uwagi? Sprawdziliśmy to.

    Top 7: Jak podróżować z dziećmi?

    Jak podróżować z dziećmi? Jeżeli dziecko jest naprawdę małe, wyjazd może się stać wyzwaniem. Oto porady jak przygotować się do wyjazdu.

    Czy wzrosła szara strefa w rolnictwie?

    Dane KRUS wskazują na spadek liczby osób objętych ubezpieczeniem społecznym o 27 tys. Może to oznaczać potencjalny wzrost szarej strefy w sektorze rolniczym.

    Nowelizacja ustawy o efektywności energetycznej

    Efektywność energetyczna. Ukazała się nowela ustawy o efektywności energetycznej. Jednym z elementów zmian jest wprowadzenie obowiązku montażu do 1 stycznia 2027 r. inteligentnych ciepłomierzy i wodomierzy przez właścicieli lub zarządców budynków wielolokalowych.

    Uzyskanie ochrony prawnej wynalazków i znaków towarowych będzie szybsze i tańsze

    Znaki towarowe – m.in. ze względu na pandemię – zmieniły swój charakter. Coraz częściej dokonywane są zgłoszenia znaków dźwiękowych, multimedialnych i ruchomych, które marki stosują w internecie i innych mediach.

    Profesjonalna rejestracja pojazdów

    Profesjonalna rejestracja pojazdów: czym jest, na czym polega i dopełnienia jakich formalności wymaga? Sprawdziliśmy to.

    Empowerment, czyli jak szukać nowych sposobów dotarcia do klientów?

    Pandemia koronowirusa pokazała jak ważna jest w organizacji kultura upełnomocnienia (empowerment). To do lidera zależy to, czy kultura empowermentowa spełni swoją funkcję.

    Dlaczego polskie firmy nie inwestują w nowoczesne technologie?

    Sztuczna inteligencja jest wykorzystywana przez zaledwie 4% polskich przedsiębiorstw. Eksperci nie mają jednak złudzeń – tylko te firmy, które postawią w najbliższej przyszłości m.in. na przemysłowy internet rzeczy będą odnosiły na rynku sukcesy.

    Jak pracownicy oceniają wsparcie pracodawców na home office? [SONDA]

    Ponad 50% pracowników zdalnych została pozytywnie zaskoczona przez swoją firmę na home office. Co czwarty deklaruje, że podczas pracy zdalnej otrzymał benefit od pracodawcy więcej niż raz.

    Magda Kubit, Planton: W Polsce żywność bio jest nadal dodatkiem [PODCAST]

    Magda Kubit: Jak zmienić firmę produkującą żywność bazującą na mleku krowim na firmę roślinną? Ile to kosztuje? Dlaczego dla Polaków jedzenie bio to tylko dodatek, a nie podstawa? Zapraszamy do słuchania podcastu

    Mieszkańcy wsi remontują mieszkania podczas pandemii

    Remonty mieszkań a koronawirus. Na duże wydatki na remont mieszkania w czasach pandemii decydowali się przede wszystkim mieszkańcy wsi. Najmniej chętni do podejmowania takich inwestycji byli mieszkańcy największych miast.