REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Zakończenie umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy

Lidia Bucka
Adwokat, doktor nauk prawnych
Sposoby zakończenia umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy. /Fotolia
Sposoby zakończenia umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy. /Fotolia
Fotolia

REKLAMA

REKLAMA

Umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy uregulowana została w przepisach kodeksu pracy. Najwięcej problemów z interpretacją sprawia kwestia zakończenia umowy o zakazie konkurencji. Czy po zakończeniu stosunku pracy poczytuje się również tę umowę za zakończoną? Jakie są warunki zakończenia?

Umowie o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy poświęcone są w kodeksie pracy jedynie dwa przepisy tj., art. 1012 i art. 1013. Regulacja ta jest stosunkowo skąpa, bo ograniczona w zasadzie wyłącznie do wskazania składników przedmiotowo istotnych tej umowy (zakres zakazu konkurencji, odszkodowanie, czas trwania) oraz formy (pisemnej pod rygorem nieważności). Tymczasem zagadnień prawnych i wątpliwości związanych z analizowanym typem kontraktu, zwłaszcza w kontekście dużej częstotliwości jego stosowania w praktyce, jest zdecydowanie więcej. Jednym z takich zagadnień jest kwestia sposobów zakończenia umowy o zakazie konkurencji. Mianowicie, czy umowa taka może ulec rozwiązaniu tylko w jeden sposób tj. po upływie okresu, na który została zawarta czy też możliwe są inne metody jej zakończenia, a jeśli tak to jakie i na jakich warunkach?.

REKLAMA

Upływ czasu i porozumienie stron

REKLAMA

Niewątpliwym, bo wynikającym jednoznacznie z treści art. 1012 § 1 kp, sposobem zakończenia umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy jest upływ czasu, na który została ona zawarta. Przepis ten stanowi bowiem wyraźnie, że w umowie określa się okres obowiązywania zakazu konkurencji. W konsekwencji umowa ta może być tylko i wyłącznie umową zawartą na czas określony. Bezterminowy zakaz konkurencji będzie nieważny z mocy prawa (art. 58 § 1 kc w zw. z art. 300 kp).

Przepisy nie wskazują maksymalnego czasu trwania umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy. Jego długość zależy więc od woli obu stron, co nie oznacza nieograniczonej swobody w tym zakresie. Zawarcie umowy wprawdzie na czas określony, jednak stosunkowo długi, może zostać uznane, uwzględniając okoliczności konkretnej sprawy, za obejście prawa skutkujące jej nieważnością (art. 58 § 1 kc w zw. z art. 300 kp).

Jako sposobu zakończenia umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy nie można wykluczyć porozumienia stron. Wprawdzie w kodeksie pracy nie ma przepisu analogicznego do art. 30 kp, który wyraźnie wskazuje na porozumienie stron jako na sposób rozwiązania umowy o pracę, jednak w tym zakresie wystarczającą podstawę prawną stanowi art. 3531 kc w zw. z art. 300 kp, statuujący zasadę swobody umów (por. uzasadnienie uchwały SN z dnia 11 kwietnia 2001 III ZP 7/01).

Porozmawiaj o tym na naszym FORUM!

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Rozwiązanie umowy w drodze porozumienia stron

Odstąpienie od umowy

REKLAMA

Umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy może zostać zakończona (a w zasadzie „anulowana”) poprzez skorzystanie z prawa odstąpienia od umowy. Warunkiem koniecznym jest, stosownie do treści art. 395 § 1 kc w zw. z art. 300 kp, uprzednie wprowadzenie tego rodzaju klauzuli  do umowy (tak m.in. wyrok SN z dnia 26 lutego 2003 roku I PK 16/02). Wprawdzie art. 395 § 1 kc dopuszcza możliwość przyznania prawa odstąpienia obu stronom umowy, jednak, mając na uwadze istotę umowy o zakazie konkurencji – ochrona interesów pracodawcy – należy uznać, że prawo to można zastrzec wyłącznie na rzecz pracodawcy.

Wprowadzając do treści umowy prawo odstąpienia od niej należy wskazać w jakim terminie (okresie) strona uprawniona może z niego skorzystać. W orzecznictwie dominuje rygorystyczne stanowisko, iż zastrzeżenie dla pracodawcy prawa odstąpienia bez określenia terminu wykonania tego prawa jest nieważne (m.in.: wyrok SN z 14 listopada 2012 roku II PK 90/12), zaś samo określenie terminu winno być wyraźne i w zasadzie ograniczone do momentu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy. Za taką wykładnią przemawia wzgląd na ochronę interesów pracownika (tak m.in. wyrok SN z dnia 26 lutego 2003 roku I PK 16/03; wyrok SN z dnia 24 października 2006 roku II PK 126/06). Pojawiają się też jednak głosy, że nie ma przeszkód, aby oznaczony w umowie o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy termin w rozumieniu art. 395 kc pokrywał się z czasem trwania zakazu konkurencji. Co więcej, termin ten nie musi zostać wyrażony wprost w postanowieniu wprowadzającym prawo odstąpienia, a jego oznaczenie może polegać na odesłaniu do innego postanowienia umowy o zakazie konkurencji (tak. m.in. wyrok SN z dnia 2 grudnia 2011 roku III PK 26/11).


W razie skorzystania przez pracodawcę z prawa odstąpienia, umowę o zakazie konkurencji uważa się za niezawartą. W myśl art. 395 § 2 kc „to co strony już świadczyły podlega zwrotowi”, co jednak w odniesieniu do świadczenia pracownika – zaniechania działalności konkurencyjnej – jest niemożliwe. Sytuacja jest prosta, gdy prawo odstąpienia zostało wykonane przed zakończeniem stosunku pracy - żadna ze stron nie rozpoczęła jeszcze wykonywania swojego świadczenia, w szczególności pracownika nie obowiązywał zakaz. Innymi słowy żadna ze stron nie ma czego zwracać drugiej. Jeśli natomiast wykonanie prawa odstąpienia nastąpiło już po pewnym czasie powstrzymywania się przez pracownika od działalności konkurencyjnej, wówczas wypada przyjąć, że należy mu się wynagrodzenie (analogia do art. 395 § 2 zd. III kc). Nie ma jednak przeszkód do uznania, aby wynagrodzeniem tym było odszkodowanie już wypłacone przez pracodawcę (tak: wyrok SN z dnia 2 grudnia 2011 roku III PK 26/11).

Stosowanie kary umownej w umowie o zakazie konkurencji

Warunek rozwiązujący

Umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy może zostać rozwiązana wskutek ziszczenia się tzw. warunku rozwiązującego. Niezbędne jest tu oczywiście uprzednie wprowadzenie do treści umowy klauzuli precyzującej jakie przyszłe i niepewne zdarzenie będzie skutkować ustaniem stosunku prawnego. Zdarzeniem tym może być, i najczęściej jest, ustanie przyczyny uzasadniającej zakaz konkurencji (m.in.: wyrok SN z dnia 12 lutego 2004 I PK 398/03).

Spełnienie się warunku skutkuje z mocy prawa rozwiązaniem umowy o zakazie konkurencji ze skutkiem ex nunc czyli „na przyszłość” (art. 90 kc). Nie ma potrzeby składania dodatkowych oświadczeń o rozwiązaniu umowy przez którąś ze stron. Niemniej, skoro najczęściej tym zdarzeniem jest ustanie przyczyny uzasadniającej zakaz konkurencji, co z kolei należy do oceny pracodawcy, to niezbędne jest poinformowanie przez pracodawcę o tym fakcie pracownika. Powiadomienie takie ma jednak charakter wyłącznie deklaratoryjny.

Wypowiedzenie umowy

W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się wreszcie, że sposobem zakończenia umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy jest jej wypowiedzenie przez jedną ze stron. Warunkiem koniecznym jest oczywiście wprowadzenie do treści umowy takiego postanowienia. W wielu judykatach podkreśla się, że strony winny określić także przesłanki, których zaistnienie będzie otwierać drogę do złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu umowy (wyrok SN z dnia 26 lutego 2003 roku I PK 139/02; wyrok SN z dnia 12 marca 2014 roku II PK 151/13), choć w tym zakresie pojawiają się także (chyba trafne) rozstrzygnięcia o braku potrzeby ich wskazywania (wyrok SN z dnia 16 czerwca 2011 roku III BP 2/11).

Strony, „wyposażając się” w prawo wypowiedzenia mogą ustalić, że skutek w postaci rozwiązania umowy będzie następował dopiero po upływie pewnego okresu wypowiedzenia albo ze skutkiem natychmiastowym (wyrok SN z dnia 16 czerwca 2011 roku III BP 2/11).

Zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy

Podsumowanie

Podsumowując, sposobów zakończenia umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy może być kilka pod warunkiem jednak, że strony zadbają o ich uprzednie wprowadzenie do treści łączącego je kontraktu. Zamieszczenie tego rodzaju klauzul leży przede wszystkim w interesie pracodawcy, zwłaszcza w kontekście dominującej wykładni art. 1012 § 2 kp, która zakłada że ustanie przyczyn uzasadniających zakaz konkurencji lub niewywiązywanie się pracodawcy z obowiązku wypłaty odszkodowania skutkuje zwolnieniem pracownika z jego obowiązku powstrzymywania się od działalności konkurencyjnej, ale nie powoduje wygaśnięcia z mocy prawa umowy o zakazie konkurencji, w szczególności zaś nie zwalnia pracodawcy z obowiązku wypłaty odszkodowania (oczywiście, jeśli pracownik, mimo takiej możliwości, nie podejmie działalności konkurencyjnej – uchwała SN z dnia 11 kwietnia 2001 roku III ZP 7/01; wyrok SN z dnia 17 listopada 1999 roku I PKN 358/99; wyrok SN z dnia 14 maja 1998 roku I PKN 121/98). W takich wypadkach tylko zamieszczenie w umowie, a następnie skorzystanie z którejś z omawianych wyżej instytucji pozwoli na zakończenie „całej” umowy i tym samym zwolnienie także pracodawcy z jego zobowiązań.

Klauzula o zakazie konkurencji w umowach cywilnoprawnych

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

REKLAMA

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Moja firma
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Polska wystąpi z wnioskiem o zezwolenie na połów szprota w kwietniu. Chodzi o zapewnienie żywności ukraińskim żołnierzom

    Połów szprota w kwietniu na głębokości większej niż 65 m – to będzie przedmiotem wniosku polskiego rządu do Komisji Europejskiej. Argumentem za uwzględnieniem tego wniosku przez władze Unii Europejskiej ma być fakt, że łowiony przez polskich rybaków szprot stanowi podstawę wyżywienia ukraińskich żołnierzy walczących na froncie wojny z Rosją.

    Dominujący wspólnik sp. z o.o. nie podlega ubezpieczeniom społecznym jako jedyny wspólnik spółki – uchwała Sądu Najwyższego

    21 lutego 2024 r. Sąd Najwyższy (SN) podjął uchwałę (III UZP 8/23), w której stwierdził, że wspólnik dwuosobowej spółki z o.o. posiadający 99% udziałów (wspólnik dominujący) nie podlega ubezpieczeniom społecznym jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność.

    Ceny zbóż 2024 - koniec lutego. Ile kosztują pszenica, żyto, kukurydza, jęczmień, owies, pszenżyto w Polsce i na giełdach światowych?

    Ile kosztują zboża na polskim rynku i w eksporcie w ostatniej dekadzie lutego 2024 roku? Jakie są ceny na giełdach światowych? Jakie ceny osiągają: pszenica, żyto, kukurydza, jęczmień, owies, rzepak, pszenżyto? 

    Szynka ze zmodyfikowanej genetycznie świni już za kilka lat?

    Dzięki edycji genów metodą CRISPR udało się uzyskać świnie odporne na zespół rozrodczo-oddechowy, chorobę powodującą wielkie straty w hodowli – informuje „The CRISPR Journal”.

    REKLAMA

    Polska stała się liderem pod względem złóż srebra. Wartość naszych złóż to 127 miliardów USD

    Polska stała się liderem pod względem złóż srebra, tak wynika z danych United States Geological Survey. Według aktualnych cen wartość naszych złóż rud srebra wynosi około 127 miliardów USD. Złoża szacuje się na 170 tys. ton. KGHM jest jednym z liderów światowego wydobycia srebra.

    Prawo do odłączenia, czyli czas na europejskie Porozumienie o cyfryzacji

    Prawo do odłączenia jest jednym z elementów europejskiego Porozumienia o cyfryzacji. Wypracowanie katalogu dobrych praktyk w zakresie transformacji cyfrowej w miejscu pracy oraz przygotowanie do wdrożenia Porozumienia Ramowego Europejskich Partnerów Społecznych w sprawie cyfryzacji na poziomie krajowym to główne cele projektu EFAD przygotowującego do procesu transformacji cyfrowej rynku pracy.

    KONFERENCJA O DOTACJACH - DOŚWIADCZENIA I PERSPEKTYWY. Katowice 29 lutego 2024 r. [wydarzenie bezpłatne, liczba miejsc ograniczona]

    LPW Grupa na czele z ekspertami z LPW Consulting zaprasza na kolejną edycję wydarzenia pt. KONFERENCJA O DOTACJACH - DOŚWIADCZENIA I PERSPEKTYWY. W tym roku to wydarzenie odbędzie się w czwartek 29 lutego 2024 r. w godz.: 10:00-14:00 w Parku Technologicznym Ekoenergia w Katowicach, ul. Żeliwna 38. Udział w wydarzeniu jest bezpłatny po uprzednim zapisie online. Przy czym liczba miejsc jest ograniczona. Portal infor.pl jest patronem medialnym tego wydarzenia.

    Czekolada w 2024 roku będzie droższa i nie tylko ona. Ceny kakao biją rekordy – może być nawet 7 tys. USD za tonę. Co to jest shrinkflacja?

    Nie ma dobrych wiadomości dla miłośników czekolady i kakao. Rekordowo wysokie ceny kakao na światowych giełdach nadal będą rosły i mogą nawet przekroczyć wartość 7 tys. dolarów za tonę. Tak prognozują autorzy raportu pt. „INDEKS CEN W SKLEPACH DETALICZNYCH”. Problemy z podażą i przewidywane znaczne spadki zbiorów oznaczają trzeci rok z rzędu globalnego deficytu surowca. Kluczowy okres zbierania ziaren skończy się w marcu, a następny zacznie się dopiero we wrześniu. Natomiast już w styczniu br. słodycze i desery zdrożały najbardziej ze wszystkich analizowanych kategorii produktów. Eksperci zapowiadają, że podwyżki w następnej kolejności obejmą kosmetyki, leki i suplementy bazujące na kakao. I dodają, że skok cen odczują producenci art. spożywczych, zakłady przetwórcze, cukiernie i restauracje. W następnej kolejności straty te zostaną przerzucone na konsumentów. Taki scenariusz może się wydarzyć już przed Wielkanocą. A jeśli sytuacja dalej będzie się pogarszała, to może nasilić się również zjawisko shrinkflacji. 

    REKLAMA

    Firmy widzą potencjał w sztucznej inteligencji, ale są pewne bariery

    Firmy, które zainwestowały w sztuczną inteligencję i widzą jej potencjał, chętniej rozważają dalsze innowacje. Ale są tez pewne przeszkody, z którymi muszą się mierzyć. 

    Ferie 2024. Wyjazdy nad morze coraz popularniejsze. Największą atrakcją morsowanie

    Czy Polacy coraz chętniej będą spędzać ferie nad morzem? Eksperci zauważają, że to był najlepszy początek roku w turystyce od 2019 roku. Czy przedsiębiorcom opłaca się teraz zamykać na zimę? 

    REKLAMA