Nowelizacja przepisów dotyczących cienkiej kapitalizacji

Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami, w przypadku pożyczek (kredytów) udzielonych podatnikowi przez podmiot posiadający w kapitale podatnika minimum 25% udziałów (akcji) lub przez podmiot, w którym wspólnik taki posiada minimum 25% udziałów (akcji), wyłączeniu z kosztów uzyskania przychodów podlegają odsetki od takiej pożyczki, w części, w jakiej kwota zadłużenia podatnika wobec określonej grupy bezpośrednio z nim powiązanych podmiotów przekracza trzykrotną wartość jego kapitału zakładowego.

Na tle istniejącego stanu prawnego dochodziło wielokrotnie do rozbieżności interpretacyjnych, z czasem pojawiła się też potrzeba doprecyzowania i uszczelnienia systemu. W rezultacie omawiana ustawa wprowadza szereg zmian.

Do najistotniejszych zmian należy objęcie przepisami o cienkiej kapitalizacji także podmiotów powiązanych ze sobą w sposób pośredni, tj. podmiotów posiadających w kapitale podatnika oraz w kapitale podmiotu udzielającego podatnikowi pożyczki udział pośredni wynoszący minimum 25% udziałów (akcji). Do wyliczenia wysokości „udziału pośredniego” zastosowanie będą miały zasady ustalania udziału pośredniego stosowane na potrzeby przepisów o cenach transferowych.

Porozmawiaj o tym na naszym FORUM!

Obecnie proporcję, według której część odsetek nie podlega zaliczeniu do kosztów podatkowych, oblicza się poprzez porównanie wartości trzykrotności kapitału zakładowego podatnika z wartością jego całkowitego zadłużenia względem znaczących udziałowców. Nowelizacja przewiduje zmianę sposobu liczenia tego limitu – odsetki będą wyłączone z kosztów podatkowych w proporcji, w jakiej wartość zadłużenia przekraczająca wartość kapitału własnego spółki pozostaje do całkowitej kwoty tego zadłużenia. Przyjęty aktualnie w ustawie wskaźnik kapitału do zadłużenia wynoszący 1:3 zastąpiono więc wskaźnikiem 1:1.

Zarówno wartość zadłużenia, jak i wartość kapitału własnego określa się na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc zapłaty odsetek od pożyczek (obecnie wartość zadłużenia oblicza się na dzień poprzedzający termin zapłaty odsetek, co umożliwiało stosunkowo łatwe obejście ograniczeń wynikających z cienkiej kapitalizacji poprzez spłatę odpowiedniej części zadłużenia tuż przed terminem zapłaty odsetek).

Jak rozliczyć odsetki należne od zaległości podatkowej?

Ustawa nie definiuje pojęcia „kapitał własny”. Wprowadza jedynie do Ustawy o CIT przepis art. 16 ust. 7h, zgodnie z którym wartość kapitału własnego nie obejmuje kapitałów z aktualizacji wyceny oraz części kapitału własnego pochodzącego z otrzymanych pożyczek podporządkowanych. Ponadto wartość kapitału własnego pomniejsza się o wartość kapitału zakładowego spółki lub funduszu udziałowego w spółdzielni, jaka nie została na ten fundusz lub kapitał faktycznie przekazana lub jaka została pokryta wierzytelnościami z tytułu pożyczek oraz z tytułu odsetek od tych pożyczek, przysługującymi członkom wobec tej spółdzielni lub wspólnikom wobec tej spółki, a także wartościami niematerialnymi lub prawnymi, od których nie dokonuje się odpisów amortyzacyjnych. Brak przedmiotowej definicji może stwarzać liczne problemy związane z praktycznym zastosowaniem nowych regulacji.

Podsumowując, wprowadzone zmiany wpłyną na limit odsetek, stanowiących koszt uzyskania przychodów – przy kalkulacji będą brane pod uwagę pożyczki zarówno od podmiotów powiązanych bezpośrednio, jak i pośrednio z pożyczkobiorcą; punktem odniesienia będzie wysokość kapitału własnego, a nie kapitału zakładowego; proporcją graniczną będzie 1:1, a nie jak do tej pory 1:3; ww. współczynnik będzie obliczany na koniec miesiąca poprzedzającego miesiąc spłaty odsetek, a nie jak do tej pory na dzień spłaty odsetek.

Odsetki od niezwróconej w terminie nadpłaty podatku

Zamiast omówionych powyżej regulacji, podatnicy będą mogli stosować metodę alternatywną. Podatnik, który wybierze metodę alternatywną będzie mógł zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów w danym roku podatkowym odsetki od pożyczek w wysokości nieprzekraczającej wartości iloczynu stopy referencyjnej NBP obowiązującej w ostatnim dniu roku poprzedzającego rok podatkowy powiększonej o 1,25 punktów procentowych i wartości podatkowej aktywów w rozumieniu przepisów o rachunkowości, według stanu na ostatni dzień danego roku podatkowego, w tym ujętych zgodnie z wartością nominalną kwot udzielanych pożyczek, z wyjątkiem wartości niematerialnych i prawnych. Co ważne, w ramach takiego limitu rozliczane będą wszystkie otrzymane pożyczki, kredyty itp., nie tylko te od podmiotów powiązanych. W rezultacie, rosnące zobowiązania – niezależnie od ich źródła – ograniczą możliwość obniżenia podstawy opodatkowania o zapłacone odsetki. Ponadto wartość odsetek podlegająca zaliczeniu w danym roku podatkowym do kosztów uzyskania przychodów nie może przekroczyć wartości odpowiadającej 50% zysku z działalności operacyjnej, ustalonego za dany rok podatkowy zgodnie z ustawą o rachunkowości.

Limit będzie obliczany według wzoru:

(R + 1,25 p.p.) x A

gdzie

R –         stopa referencyjna NBP na ostatni dzień poprzedniego roku podatkowego

A –         wartość podatkowa aktywów – bez wartości niematerialnych i prawnych – na ostatni dzień roku podatkowego

O wyborze metody alternatywnej należy zawiadomić właściwy urząd skarbowy do końca pierwszego miesiąca roku podatkowego, przy czym minimalny okres jej stosowania będzie wynosić 3 lata. Metoda alternatywna może okazać się korzystniejsza dla tych spółek, które finansowane są przez podmioty z tej samej grupy, decyzja o jej zastosowaniu powinna jednak zostać poprzedzona przeprowadzeniem odpowiednich symulacji i wyliczeń.

Jak uniknąć odsetek od zaległości podatkowych?

Autor: Aneta Liszewska – aplikant radcowski