Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Zastosowanie faksymile w działalności gospodarczej

Zastosowanie faksymile w działalności gospodarczej / Fot. Fotolia
Zastosowanie faksymile w działalności gospodarczej / Fot. Fotolia
Wielu przedsiębiorców oraz członków zarządu wykonując swoje obowiązki wykorzystuje narzędzie jakim jest faksymile, czyli pieczęć zastępująca odręczny podpis. Faksymile używana osobiście lub powierzona zaufanemu pracownikowi, służy zazwyczaj do „podpisywania” pism o mniejszym znaczeniu, korespondencji seryjnej, ale niekiedy również umów cywilnoprawnych, czy też innych dokumentów urzędowych.

W tym ostatnim przypadku przybicie faksymile na umowie lub na dokumencie urzędowym w praktyce zdarza się najczęściej w pilnych przypadkach, gdy dana osoba akurat nie może osobiście być obecna, aby własnoręcznie podpisać dokument, a jest to niezbędne np. z uwagi na potrzebę zachowania ustawowego lub urzędowego terminu. W takich sytuacjach pojawia się pytanie o moc prawną, jaką niesie za sobą faksymile. Czy posłużenie się nim, jest jednoznaczne z własnoręcznym podpisem? Czy umowa cywilnoprawna, na której kontrahent „podpisał się” z wykorzystaniem faksymile ma moc obowiązującą? Są to istotne zagadnienia z praktyki funkcjonowania przedsiębiorstwa.

Polecamy: 500 pytań o VAT

Faksymile a podpis własnoręczny

Faksymile, pomimo że jest odbiciem własnoręcznego podpisu, a więc pozwala określić cechy charakterystyczne tego podpisu, nie jest tożsame z własnoręcznym podpisem osoby, której podpis prezentuje. Okoliczność ta nie budzi żadnych wątpliwości w literaturze przedmiotu, ani w orzecznictwie sądowym (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 10 listopada 2006 r., sygn. akt II FSK 1144/05). Z punktu widzenia prawa cywilnego moc prawna faksymile co do zasady nie różni się od jakiejkolwiek innej pieczątki. Z faktu przybicia faksymile, o czym będzie jeszcze mowa poniżej, można jedynie wywodzić wniosek że osoba, której faksymile została przyłożona zgadza się na złożenie oświadczenia woli o treści określonej danym dokumentem. Oświadczenie takie nie będzie jednak złożone w formie pisemnej.

Chociaż istnieje kilka wyjątków od powyższej zasady należy wyraźnie powiedzieć, że przybicie faksymile na jakimkolwiek dokumencie nie niesie ze sobą skutków prawnych, jakie wiążą się z własnoręcznym podpisem osoby uprawnionej. Ma to istotne konsekwencje w obrocie prawnym.

Porozmawiaj o tym na naszym FORUM!

Zawieranie umów przy wykorzystaniu podpisu elektronicznego

Umowa a faksymile

Zasadniczo umowy cywilnoprawne mogą zostać zawarte w dowolnej formie, chyba że określone przepisy przewidują formę szczególną dla zawarcia danego rodzaju umowy. Podstawowymi w obrocie gospodarczym formami umów cywilnoprawnych to forma ustna oraz forma pisemna. Następnie istnieją formy szczególne, takie jak forma pisemna z datą pewną, forma pisemna z podpisami notarialnie poświadczonymi oraz forma aktu notarialnego.

Dla niniejszych rozważań istotne znaczenie ma treść art. 78 § 1 Kodeksu cywilnego, który określa minimalne wymagania dla uznania, że dany dokument został sporządzony w formie pisemnej. Powołany przepis jednoznacznie wskazuje m.in., że dla uznania danej formy czynności prawnej za formę pisemną bezwzględnie wymagany jest własnoręczny podpis osoby, która czynność podejmuje. Tym samym posłużenie się na dokumencie pieczęcią faksymile nie spełnia wymogu ustawowego formy pisemnej. Dokument zawierający treść umowy w formie pisemnej, na którym jedna ze stron „podpisała się” z wykorzystaniem faksymile nie jest umową zawartą na piśmie w rozumieniu prawa cywilnego.

W takiej sytuacji może pojawić się pytanie o charakter prawny dokumentu umowy „podpisanego” z wykorzystaniem faksymile. Co do zasady uznać należy, że umowa taka mogłaby być wiążąca dla stron, jeżeli spełnione byłyby określone warunki. W szczególności, gdyby z okoliczności faktycznych wynikało, że faksymile przybiła bezpośrednio osoba uprawniona do reprezentacji albo dokonała tego inna osoba, jednakże na polecenie osoby uprawnionej do reprezentacji, a następnie dokument z takim „podpisem” zostałby doręczony drugiej stronie umowy, można by uznać, że takie przybicie faksymile stanowiło akceptację oferty zawarcia umowy o określonej treści. W takim przypadku należałoby przyjąć, że umowa o określonej treści została pomiędzy stronami zawarta (choć nie w formie pisemnej w rozumieniu Kodeksu cywilnego). Wymaga podkreślenia, że zgodnie z regułami ogólnymi Kodeksu cywilnego większość umów w obrocie handlowym nie wymaga zachowania szczególnej formy. Dla tego typu umów przybicie faksymile będzie więc miało wiążący charakter. Jednocześnie w sytuacji, gdyby faksymile przybiła osoba nieuprawniona, bez wiedzy lub zgody przedstawiciela strony, należałoby uznać, że umowa jest nieważna, a poszkodowanemu służyłoby jedynie roszczenie o odszkodowanie wobec osoby, która poprzez posłużenie się faksymile wprowadziła poszkodowanego w błąd. Oczywiście dana strona powołująca się na fakt przybicia faksymile musiałaby udowodnić, że osoba dokonująca przybicia faksymile działała bez dyspozycji decydentów oraz z przekroczeniem przyznanych uprawnień (co w praktyce mogłoby być bardzo trudne).  

Czy od odstąpienia od umowy na odległość grozi kara?


Forma pisemna pod rygorem nieważności

Obok formy ustnej i zwykłej pisemnej dla czynności prawnych, prawo przewiduje w wielu przypadkach obowiązek zachowania formy pisemnej czynności prawnej pod rygorem jej nieważności. W tego rodzaju przypadku zgodne oświadczenie woli stron musi zostać złożone w przewidzianej prawem formie, w innym bowiem przypadku czynność nie wywoła żadnych skutków prawnych (wbrew nawet zgodnym intencjom stron). Przykładowo prawo polskie przewiduje obowiązek zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności dla takich umów jak: umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych (art. 53 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych), umowa zastawu rejestrowego (art. 3 ust. 1 ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów), umowa o przejęcie długu (art. 522 KC), czy też umowa leasingu (art. 7092 KC).

Forma pisemna pod rygorem nieważności może także zostać przewidziana przez same strony umowy, jako forma obowiązująca dla wszelkich aneksów do tej umowy. W odniesieniu do tego rodzaju umów i aneksów niezachowanie formy pisemnej w rozumieniu powołanego wcześniej art. 78 § 1 Kodeksu cywilnego, skutkuje ich bezwzględną nieważnością, niepodlegającą konwalidacji (strona nie może np. w terminie późniejszym potwierdzić takiego dokumentu).

Należy podkreślić, że posłużenie się faksymile przy tego rodzaju umowach zawsze będzie oznaczało ich bezwzględną nieważność. To z kolei oznacza, że strony będą zwolnione od obowiązku świadczenia tego, do czego się zobowiązały, natomiast jeżeli, którakolwiek ze stron spełniła już swoje świadczenie, może domagać się jego zwrotu, choćby na podstawie art. 405 Kodeksu cywilnego – bezpodstawne wzbogacenie.

W tego rodzaju szczególnych przypadkach stronie, która odniosła szkodę w związku z posłużeniem się przez drugą stronę faksymile, może przysługiwać przeciwko drugiej stronie roszczenie odszkodowawcze.

Co robić przy zwłoce w wykonaniu umowy wzajemnej?

Ustawowe uregulowanie faksymile

Warto pamiętać, że przepisy prawa przewidują w niektórych przypadkach możliwość wykorzystania faksymile, nadając dokumentom „podpisanym” z jego wykorzystaniem stosowną moc prawną. W szczególności zastosowanie faksymile zostało wyraźnie dopuszczone dla następujących przypadków:

  1. art. 92110 Kodeksu cywilnego – określa, że podpis dłużnika na wystawionym przez niego papierze wartościowym może być odbity sposobem mechanicznym;
  2. art. 328 § 2 Kodeksu spółek handlowych – stwierdza, że dokument akcji spółki akcyjnej powinien być opatrzony pieczęcią spółki oraz podpisem zarządu, który to podpis może być mechanicznie odtwarzany;
  3. art. 5 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o obligacjach – stwierdza,  że dokument obligacji powinien zawierać podpisy osób uprawnionych do zaciągania zobowiązań w imieniu emitenta, przy czym podpisy te mogą być odtwarzane sposobem mechanicznym.

Inne przypadki użycia faksymile

Teoretycznie rzecz biorąc wszelkie pisma sądowe lub w postępowaniu administracyjnym „podpisane” z wykorzystaniem faksymile powinny zostać odrzucone przez dany organ, jako niespełniające warunków formalnych, a strona która posłużyła się faksymile powinna zostać wezwana do uzupełnienia braku formalnego poprzez doręczenie pisma zawierającego własnoręczny podpis osoby uprawnionej do reprezentacji.

Jakie byłyby konsekwencje gdyby dana instytucja zorientowała się dopiero w późniejszym etapie postępowania, że strona posłużyła się wcześniej faksymile w sporządzaniu pism procesowych trudno jednoznacznie określić. Dużo zależy od etapu postępowania oraz sytuacji, w której doszło do wykorzystania faksymile. Nie można jednak z góry wykluczyć nieważności postępowania, odrzucenia lub oddalenia sprawy, czy też pociągnięcia do odpowiedzialności karnej, wobec osoby, która dokonała przybicia faksymile.

Samozatrudnienie a zawarcie umowy o współpracę

Podsumowanie

Poza kilkom opisanymi w tym artykule przypadkami wykorzystania faksymile, które zostały wyraźnie dopuszczone przez prawo, stosowanie faksymile w praktyce gospodarczej wymyka się szczegółowym regulacjom. Stosowanie tego rodzaju narzędzia przez przedsiębiorców jest decyzją gospodarczą, z którą wiąże się określone ryzyko prawne. Przedsiębiorca musi zdecydować, czy bezpieczniej jest posługiwać się faksymile, czy bezpieczniej jest powołać pełnomocnika/prokurenta, który podpisywałby dokumenty w jego imieniu, w sytuacji gdy on sam nie może tego dokonać samodzielnie. Istotnym ryzykiem gospodarczym obarczone jest akceptowanie posługiwania się faksymile przez drugą stronę transakcji. W szczególności w tego rodzaju przypadkach nigdy nie można w pełni wykluczyć, że druga strona nie stwierdzi, iż w istocie nigdy nie podpisywała się pod umową, ani nigdy nie wyrażała zgody na jej treść, a tym samym umowa jej nie obowiązuje. Pozwolenie drugiej stronie na posłużenie się faksymile stawia stronę, która podpisała się własnoręcznie pod umową w gorszej sytuacji prawnej – taka strona jest w pełni zobowiązana do realizacji swoich obowiązków z umowy, natomiast druga strona może próbować się ekskulpować z powołaniem na okoliczność braku własnoręcznego podpisu.

Autor: Tomasz Grzybowski

Chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź >>
Wideoszkolenie: Polski Ład - czy i jak przekształcić działalność w spółkę?
Wideoszkolenie: Polski Ład - czy i jak przekształcić działalność w spółkę?
Tylko teraz
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Moja firma
    1 sty 2000
    3 gru 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    e-Faktura - wzór dokumentu
    e-Faktura. Na ePUAP została opublikowana struktura logiczna e-Faktury, która od 1 stycznia 2022 roku będzie jedną z dopuszczalnych, a od 2023 r. ma być obowiązkową formą dokumentowania sprzedaży – poinformowało Ministerstwo Finansów w piątkowym komunikacie.
    Ceny świątecznych noclegów w kurortach o 20-30 proc. wyższe niż przed epidemią
    Ceny świątecznych noclegów w kurortach są o 20-30 proc. wyższe niż przed epidemią, a w sylwestra stawka za dobę przekracza już tysiąc złotych - wynika z piątkowego raportu autorstwa analityka HRE Investments Oskara Sękowskiego.
    Anna Worwa: Nowe dowody osobiste to odpowiedź na wzrost przestępczości [PODCAST]
    Czy wymiana dowodu osobistego jest płatna? Do kiedy mamy na nią czas? Czy wniosek o nowy dowód można złożyć on-line?
    Przemysł 4.0. Od rewolucji przemysłowej zależy przyszłość naszej gospodarki – debata ekspertów
    Przemysł 4.0 to nie przyszłość, a teraźniejszość światowej gospodarki. Wdrożenie innowacyjnych rozwiązań pozwala na wysoce elastyczną automatyzację procesów, przekładając się tym samym na wzrost efektywności przedsiębiorstwa. Platforma Przemysłu Przyszłości wraz z Instytutem Staszica zorganizowała debatę ekspertów, którzy odpowiedzieli na pytanie jak innowacyjne rozwiązania przełożą się na rozwój lokalnej gospodarki i jakie wyzwania stoją przed przedsiębiorcami w tym zakresie.
    Renault Megane E-Tech plug-in hybrid: test i opinia
    Renault Megane E-Tech plug-in hybrid jest... zaskakujące. Ale zaskakująco dobre czy zaskakująco złe? O tym właśnie opowiemy w tym materiale.
    Ulga badawczo-rozwojowa a usprawnienia informatyczne działalności
    Ulga badawczo-rozwojowa jest atrakcyjnym narzędziem służącym zwiększeniu efektywności podatkowej przedsiębiorców, którzy inwestują w nowe technologie w firmie. Pomimo że ulga B&R pozwala na kilkukrotne odliczenie wydatku, raz jako kosztu uzyskania przychodu, raz w ramach B&R, to jednak wielu przedsiębiorców w dalszym ciągu ma obawy i nie korzysta z tej preferencji. Główna obiekcja dotyczy kwalifikacji projektów oraz związanych z nimi wydatków do działalności badawczo-rozwojowej. Jedna z takich spraw była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie (wyroki NSA z 25 sierpnia 2021 r., sygn. akt II FSK 138/19 i II FSK 139/19).
    Jak zapłacić za autostradę e-TOLL? Oto nowa metoda
    Jak zapłacić za autostradę e-TOLL? Na rynku pojawiła się kolejna metoda. Tą jest aplikacja mPay. Można w niej kupić bilet autostradowy.
    Kamil Sidor: Technologie z biznesu przenosimy do edukacji [PODCAST]
    Co zainspirowało firmę z Rzeszowa do przeniesienia technologii z biznesu do edukacji? Jak takie rozwiązanie może usprawnić życie szkoły?
    Znaki drogowe dla elektryków. Nowość od 2 grudnia
    Znaki drogowe dla elektryków będą informować o najbliższych ładowarkach pojazdów elektrycznych. W sumie pojawi się aż 6 tablic.
    Biurowiec przed zimą - co trzeba zrobić?
    Biurowiec przed zimą. Kontroli specjalistów wymaga cały budynek – od instalacji do podgrzewania zjazdów do garaży czy zewnętrznych kranów serwisowych, po wieże chłodnicze na dachach. Profesjonalne i kompetentne zarządzanie obiektem pozwala na oszczędności, np. w zużyciu energii i zwiększeniu wydajności systemów w budynku. Wykonanie wszystkich niezbędnych prac jest kluczowe nie tylko dla bezpieczeństwa i komfortu użytkowników, ale jest również wymagane przez ubezpieczycieli. Brak takich działań może skutkować odmową wypłaty odszkodowania.
    e-TOLL bilet jednorazowy. Gdzie go kupić?
    e-TOLL bilet jednorazowy, czyli od 1 grudnia 2021 roku jedyna możliwość zapłaty za przejazd A2 i A4. Gdzie można go kupić?
    Nowy Opel Astra Sports Tourer. Premiera niemieckiego kombi
    Nowy Opel Astra Sports Tourer pokazał właśnie swoją twarz. Co można powiedzieć o tej premierze? Zbyt wielu tajemnic w niej nie było.
    Za co można stracić prawo jazdy? Lista jest długa!
    Za co można stracić prawo jazdy? Nie tylko za przekroczenie prędkości w terenie zabudowanym o więcej niż 50 km/h. Lista jest dużo dłuższa!
    Opel Corsa-e: zasięg elektryka rośnie!
    Opel Corsa-e: zasięg miejskiego elektryka za mały? To teraz dodatkowo rośnie. Zmiana dotyczy też modelu Mokka-e. Ile więcej przejadą auta?
    Kupno mieszkania na rynku wtórnym – koszty (cena, pcc, taksa notarialna, kredyt)
    Kupno mieszkania na rynku wtórnym – koszty. Kupując mieszkanie na rynku wtórnym zapłacimy często mniej niż za nowe mieszkanie od dewelopera. Ale warto mieć świadomość, że cena to nie wszystkie wydatki. Jakie koszty musi ponieść kupujący używane mieszkanie na rynku wtórnym?
    Boże Narodzenie 2021. Wydamy średnio 2 129 zł
    Boże Narodzenie w 2021 r. będzie nas średnio kosztować 2 129 zł, tj. o 11 proc. więcej niż w ubiegłym - wynika z badania „Zakupy świąteczne 2021” firmy Deloitte. 70 proc. budżetu świątecznego stanowią wydatki na żywność oraz prezenty.
    Nissan elektryczny? Tak, to nowy kierunek. Oto Ambition 2030
    Nissan elektryczny? Pewnie nikt na rynku nie będzie zszokowany, ale Japończycy zaczynają stawiać na zeroemisyjność. Oto plan Ambition 2030.
    Volkswagen elektryczny? Marka podsumowuje rok i snuje plany
    Volkswagen elektryczny? Hasła o elektromobilności dominują na rynku. Na ile są aktualne w salonach niemieckiej marki? Oto jak firma podsumowuje rok.
    Ilu młodych, dorosłych Polaków mieszka z rodzicami?
    Ilu młodych, dorosłych Polaków mieszka z rodzicami? O 172 tys. osób wzrosła w ciągu roku liczba dorosłych, którzy mieszkają z rodzicami. Problem ten dotyczy 47,5% rodaków w wieku 25-34 – wynika z danych Eurostatu. Tak źle jeszcze nie było. Sytuację poprawić może program kredytów bez wkładu własnego.
    Handel w Polsce. Sklepy nadal tracą na ruchu i liczbie klientów. Do wyników sprzed pandemii wciąż sporo brakuje
    Handel w Polsce. Jak wynika z raportu firmy technologicznej Proxi.cloud i UCE RESEARCH, ilość wizyt w sklepach spadła o prawie 27%. Zmiana ta dotyczy pierwszych trzech tygodni listopada 2021 roku w porównaniu z analogicznym okresem sprzed dwóch lat. W tym samym czasie liczba klientów wszystkich formatów zmniejszyła się o około 31%. To mniejsze spadki niż w 2020 roku względem 2019 roku. Ostatnio na najmniejszym minusie znalazły się dyskonty, a na największym – sieci typu convenience. Natomiast wizyty wg godziny rozkładają się bardzo podobnie w analizowanych okresach. Wyjątkiem jest ubiegły rok.
    Wi-Fi w PKP Intercity. Do końca roku Wi-Fi w ponad 550 wagonach
    PKP Intercity planuje, że do końca tego roku pasażerowie będą mogli łączyć się bezprzewodowo z internetem poprzez Wi-Fi w ponad 550 wagonach przewoźnika - poinformowało PKP Intercity.
    Warunki techniczne budynków – projekt nowelizacji rozporządzenia wymaga doprecyzowania
    Warunki techniczne budynków. W połowie listopada 2021 r. Ministerstwo Rozwoju i Technologii udostępniło do konsultacji publicznych projekt nowelizacji rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W ocenie Atlasa – producenta materiałów chemii budowlanej – zmiany mają słuszny kierunek, niektóre (nieliczne) zapisy wymagają uściślenia lub doprecyzowania.
    Opel Gliwice: zamknięcie fabryki? Ostatnia Astra wyprodukowana
    Opel Gliwice: zamknięcie fabryki niemieckiej marki w Polsce staje się faktem. Właśnie z taśmy zjechała ostatnia Astra. Co to oznacza dla zakładu?
    Samochody z cofniętym licznikiem? Głównie niemieckie i premium
    Samochody z cofniętym licznikiem nadal stanowią poważny problem rynku wtórnego. Jakie auta mają najczęściej obniżany przebieg? Sprawdźmy.
    Silnik wodorowy: jak działa i czemu jest taki eko?
    Silnik wodorowy: jak działa? Coraz więcej mówi się o autach wodorowy. Tylko do czego tak właściwie jest im ten wodór potrzebny?