REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Zastosowanie faksymile w działalności gospodarczej

Zastosowanie faksymile w działalności gospodarczej / Fot. Fotolia
Zastosowanie faksymile w działalności gospodarczej / Fot. Fotolia

REKLAMA

REKLAMA

Wielu przedsiębiorców oraz członków zarządu wykonując swoje obowiązki wykorzystuje narzędzie jakim jest faksymile, czyli pieczęć zastępująca odręczny podpis. Faksymile używana osobiście lub powierzona zaufanemu pracownikowi, służy zazwyczaj do „podpisywania” pism o mniejszym znaczeniu, korespondencji seryjnej, ale niekiedy również umów cywilnoprawnych, czy też innych dokumentów urzędowych.

W tym ostatnim przypadku przybicie faksymile na umowie lub na dokumencie urzędowym w praktyce zdarza się najczęściej w pilnych przypadkach, gdy dana osoba akurat nie może osobiście być obecna, aby własnoręcznie podpisać dokument, a jest to niezbędne np. z uwagi na potrzebę zachowania ustawowego lub urzędowego terminu. W takich sytuacjach pojawia się pytanie o moc prawną, jaką niesie za sobą faksymile. Czy posłużenie się nim, jest jednoznaczne z własnoręcznym podpisem? Czy umowa cywilnoprawna, na której kontrahent „podpisał się” z wykorzystaniem faksymile ma moc obowiązującą? Są to istotne zagadnienia z praktyki funkcjonowania przedsiębiorstwa.

REKLAMA

Polecamy: 500 pytań o VAT

Faksymile a podpis własnoręczny

REKLAMA

Faksymile, pomimo że jest odbiciem własnoręcznego podpisu, a więc pozwala określić cechy charakterystyczne tego podpisu, nie jest tożsame z własnoręcznym podpisem osoby, której podpis prezentuje. Okoliczność ta nie budzi żadnych wątpliwości w literaturze przedmiotu, ani w orzecznictwie sądowym (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 10 listopada 2006 r., sygn. akt II FSK 1144/05). Z punktu widzenia prawa cywilnego moc prawna faksymile co do zasady nie różni się od jakiejkolwiek innej pieczątki. Z faktu przybicia faksymile, o czym będzie jeszcze mowa poniżej, można jedynie wywodzić wniosek że osoba, której faksymile została przyłożona zgadza się na złożenie oświadczenia woli o treści określonej danym dokumentem. Oświadczenie takie nie będzie jednak złożone w formie pisemnej.

Chociaż istnieje kilka wyjątków od powyższej zasady należy wyraźnie powiedzieć, że przybicie faksymile na jakimkolwiek dokumencie nie niesie ze sobą skutków prawnych, jakie wiążą się z własnoręcznym podpisem osoby uprawnionej. Ma to istotne konsekwencje w obrocie prawnym.

Porozmawiaj o tym na naszym FORUM!

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Zawieranie umów przy wykorzystaniu podpisu elektronicznego

Umowa a faksymile

REKLAMA

Zasadniczo umowy cywilnoprawne mogą zostać zawarte w dowolnej formie, chyba że określone przepisy przewidują formę szczególną dla zawarcia danego rodzaju umowy. Podstawowymi w obrocie gospodarczym formami umów cywilnoprawnych to forma ustna oraz forma pisemna. Następnie istnieją formy szczególne, takie jak forma pisemna z datą pewną, forma pisemna z podpisami notarialnie poświadczonymi oraz forma aktu notarialnego.

Dla niniejszych rozważań istotne znaczenie ma treść art. 78 § 1 Kodeksu cywilnego, który określa minimalne wymagania dla uznania, że dany dokument został sporządzony w formie pisemnej. Powołany przepis jednoznacznie wskazuje m.in., że dla uznania danej formy czynności prawnej za formę pisemną bezwzględnie wymagany jest własnoręczny podpis osoby, która czynność podejmuje. Tym samym posłużenie się na dokumencie pieczęcią faksymile nie spełnia wymogu ustawowego formy pisemnej. Dokument zawierający treść umowy w formie pisemnej, na którym jedna ze stron „podpisała się” z wykorzystaniem faksymile nie jest umową zawartą na piśmie w rozumieniu prawa cywilnego.

W takiej sytuacji może pojawić się pytanie o charakter prawny dokumentu umowy „podpisanego” z wykorzystaniem faksymile. Co do zasady uznać należy, że umowa taka mogłaby być wiążąca dla stron, jeżeli spełnione byłyby określone warunki. W szczególności, gdyby z okoliczności faktycznych wynikało, że faksymile przybiła bezpośrednio osoba uprawniona do reprezentacji albo dokonała tego inna osoba, jednakże na polecenie osoby uprawnionej do reprezentacji, a następnie dokument z takim „podpisem” zostałby doręczony drugiej stronie umowy, można by uznać, że takie przybicie faksymile stanowiło akceptację oferty zawarcia umowy o określonej treści. W takim przypadku należałoby przyjąć, że umowa o określonej treści została pomiędzy stronami zawarta (choć nie w formie pisemnej w rozumieniu Kodeksu cywilnego). Wymaga podkreślenia, że zgodnie z regułami ogólnymi Kodeksu cywilnego większość umów w obrocie handlowym nie wymaga zachowania szczególnej formy. Dla tego typu umów przybicie faksymile będzie więc miało wiążący charakter. Jednocześnie w sytuacji, gdyby faksymile przybiła osoba nieuprawniona, bez wiedzy lub zgody przedstawiciela strony, należałoby uznać, że umowa jest nieważna, a poszkodowanemu służyłoby jedynie roszczenie o odszkodowanie wobec osoby, która poprzez posłużenie się faksymile wprowadziła poszkodowanego w błąd. Oczywiście dana strona powołująca się na fakt przybicia faksymile musiałaby udowodnić, że osoba dokonująca przybicia faksymile działała bez dyspozycji decydentów oraz z przekroczeniem przyznanych uprawnień (co w praktyce mogłoby być bardzo trudne).  

Czy od odstąpienia od umowy na odległość grozi kara?


Forma pisemna pod rygorem nieważności

Obok formy ustnej i zwykłej pisemnej dla czynności prawnych, prawo przewiduje w wielu przypadkach obowiązek zachowania formy pisemnej czynności prawnej pod rygorem jej nieważności. W tego rodzaju przypadku zgodne oświadczenie woli stron musi zostać złożone w przewidzianej prawem formie, w innym bowiem przypadku czynność nie wywoła żadnych skutków prawnych (wbrew nawet zgodnym intencjom stron). Przykładowo prawo polskie przewiduje obowiązek zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności dla takich umów jak: umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych (art. 53 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych), umowa zastawu rejestrowego (art. 3 ust. 1 ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów), umowa o przejęcie długu (art. 522 KC), czy też umowa leasingu (art. 7092 KC).

Forma pisemna pod rygorem nieważności może także zostać przewidziana przez same strony umowy, jako forma obowiązująca dla wszelkich aneksów do tej umowy. W odniesieniu do tego rodzaju umów i aneksów niezachowanie formy pisemnej w rozumieniu powołanego wcześniej art. 78 § 1 Kodeksu cywilnego, skutkuje ich bezwzględną nieważnością, niepodlegającą konwalidacji (strona nie może np. w terminie późniejszym potwierdzić takiego dokumentu).

Należy podkreślić, że posłużenie się faksymile przy tego rodzaju umowach zawsze będzie oznaczało ich bezwzględną nieważność. To z kolei oznacza, że strony będą zwolnione od obowiązku świadczenia tego, do czego się zobowiązały, natomiast jeżeli, którakolwiek ze stron spełniła już swoje świadczenie, może domagać się jego zwrotu, choćby na podstawie art. 405 Kodeksu cywilnego – bezpodstawne wzbogacenie.

W tego rodzaju szczególnych przypadkach stronie, która odniosła szkodę w związku z posłużeniem się przez drugą stronę faksymile, może przysługiwać przeciwko drugiej stronie roszczenie odszkodowawcze.

Co robić przy zwłoce w wykonaniu umowy wzajemnej?

Ustawowe uregulowanie faksymile

Warto pamiętać, że przepisy prawa przewidują w niektórych przypadkach możliwość wykorzystania faksymile, nadając dokumentom „podpisanym” z jego wykorzystaniem stosowną moc prawną. W szczególności zastosowanie faksymile zostało wyraźnie dopuszczone dla następujących przypadków:

  1. art. 92110 Kodeksu cywilnego – określa, że podpis dłużnika na wystawionym przez niego papierze wartościowym może być odbity sposobem mechanicznym;
  2. art. 328 § 2 Kodeksu spółek handlowych – stwierdza, że dokument akcji spółki akcyjnej powinien być opatrzony pieczęcią spółki oraz podpisem zarządu, który to podpis może być mechanicznie odtwarzany;
  3. art. 5 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o obligacjach – stwierdza,  że dokument obligacji powinien zawierać podpisy osób uprawnionych do zaciągania zobowiązań w imieniu emitenta, przy czym podpisy te mogą być odtwarzane sposobem mechanicznym.

Inne przypadki użycia faksymile

Teoretycznie rzecz biorąc wszelkie pisma sądowe lub w postępowaniu administracyjnym „podpisane” z wykorzystaniem faksymile powinny zostać odrzucone przez dany organ, jako niespełniające warunków formalnych, a strona która posłużyła się faksymile powinna zostać wezwana do uzupełnienia braku formalnego poprzez doręczenie pisma zawierającego własnoręczny podpis osoby uprawnionej do reprezentacji.

Jakie byłyby konsekwencje gdyby dana instytucja zorientowała się dopiero w późniejszym etapie postępowania, że strona posłużyła się wcześniej faksymile w sporządzaniu pism procesowych trudno jednoznacznie określić. Dużo zależy od etapu postępowania oraz sytuacji, w której doszło do wykorzystania faksymile. Nie można jednak z góry wykluczyć nieważności postępowania, odrzucenia lub oddalenia sprawy, czy też pociągnięcia do odpowiedzialności karnej, wobec osoby, która dokonała przybicia faksymile.

Samozatrudnienie a zawarcie umowy o współpracę

Podsumowanie

Poza kilkom opisanymi w tym artykule przypadkami wykorzystania faksymile, które zostały wyraźnie dopuszczone przez prawo, stosowanie faksymile w praktyce gospodarczej wymyka się szczegółowym regulacjom. Stosowanie tego rodzaju narzędzia przez przedsiębiorców jest decyzją gospodarczą, z którą wiąże się określone ryzyko prawne. Przedsiębiorca musi zdecydować, czy bezpieczniej jest posługiwać się faksymile, czy bezpieczniej jest powołać pełnomocnika/prokurenta, który podpisywałby dokumenty w jego imieniu, w sytuacji gdy on sam nie może tego dokonać samodzielnie. Istotnym ryzykiem gospodarczym obarczone jest akceptowanie posługiwania się faksymile przez drugą stronę transakcji. W szczególności w tego rodzaju przypadkach nigdy nie można w pełni wykluczyć, że druga strona nie stwierdzi, iż w istocie nigdy nie podpisywała się pod umową, ani nigdy nie wyrażała zgody na jej treść, a tym samym umowa jej nie obowiązuje. Pozwolenie drugiej stronie na posłużenie się faksymile stawia stronę, która podpisała się własnoręcznie pod umową w gorszej sytuacji prawnej – taka strona jest w pełni zobowiązana do realizacji swoich obowiązków z umowy, natomiast druga strona może próbować się ekskulpować z powołaniem na okoliczność braku własnoręcznego podpisu.

Autor: Tomasz Grzybowski

Autopromocja

REKLAMA

Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

REKLAMA

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Moja firma
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Minister Telus: rolnictwo ekologiczne jest szansą dla polskich gospodarstw

    Minister Robert Telus podkreślił, że rolnictwo ekologiczne jest szansą dla polskich gospodarstw. Poinformował, że resort rolnictwa myśli nad zmianą programu "Produkt w szkole", by go ukierunkować na lokalne i ekologiczne produkty.

    Nawet 2,5 mln euro dofinansowania w konkursie Seal of Excellence. Dla kogo? Kiedy można składać wnioski?

    Jesteś przedsiębiorcą, którego projekt został pozytywnie oceniony przez Komisję Europejską i otrzymał certyfikat Seal of Excellence w ramach instrumentu EIC Accelerator programu „Horyzont Europa”, jednak z powodu ograniczeń budżetowych nie otrzymałeś dofinansowania? Weź udział w konkursie organizowanym przez NCBR Seal of Excellence. Budżet to 23 miliony złotych. 

    Starasz się o dofinansowanie do projektu? Sprawdź, jak ocenić, czy jest innowacyjny i ma szanse na dotację

    Jednym z najistotniejszych kryteriów wyboru projektu, mającego otrzymać dofinansowanie jest innowacyjność. Jak ocenić, czy projekt jest innowacyjny i ma szansę na otrzymanie grantu? Podpowiadają eksperci do spraw pozyskiwania dotacji. 

    Ile w Polsce można zebrać na internetowej zbiórce? Kiedy ludzie wpłacają najwięcej pieniędzy?

    Ile wynosi średnia wartość zbiórki online na świecie, a ile w Polsce? Ile zrzutek tworzonych jest rocznie? Kiedy najczęściej ludzie wpłacają pieniądze? Oto ciekawostki i nieznane fakty na temat crowdfundingu na świecie i w Polsce.

    REKLAMA

    MRiRW: pomoc dla rolników za szkody w uprawach truskawek i krzewów owocowych

    MRiRW poinformowało, że rolnicy, którzy ponieśli szkody w uprawach truskawek i krzewów owocowych, mogą ubiegać się o pomoc; stawka wynosi 2500 zł na 1 ha powierzchni owocujących upraw.

    Kto jeszcze czyta papierowe gazetki promocyjne? Okazuje się, że całkiem sporo klientów

    Tradycyjne gazetki promocyjne odnotowały duży spadek. Zmniejszyły też liczbę stron, powierzchnię i… liczbę promocji. Można to zaobserwować wszędzie, oprócz dyskontów. W branży spożywczej nie ma co liczyć na odejście od papierowych gazetek. Inne branże prawdopodobnie zmienią formę papierową na elektroniczną. 

    Minister Telus: stworzenie korytarza solidarnościowego to nasze rozwiązanie dla Ukrainy ws zboża

    Minister Robert Telus powiedział, że stworzenie korytarza solidarnościowego, tak by ukraińskie zboże nie wpływało do Polski, to nasze rozwiązanie. Dodał, że rozwiązanie to poprzednio zadziałało, nie zakłócając polskiego rynku zboża.

    Publiczne stacje ładowania elektryków co 60-100 km. Nowe przepisy od połowy 2024 roku

    W Polsce jest coraz więcej samochodów o napędzie elektrycznym ale nie nadąża za tym infrastruktura. Po prostu brakuje publicznych stacji ładowania. W połowie 2024 roku wejdzie w życie unijne rozporządzenie AFIR, które wymaga rozbudowania infrastruktury ładowania pojazdów elektrycznych. Zgodnie z nowymi przepisami do końca 2025 roku na najważniejszych trasach europejskich (sieć bazowa TEN-T) publiczne stacje ładowania mają być dostępne maksymalnie co 60 km. W ramach większej sieci kompleksowej TEN-T odległość ta ma wynieść nie więcej niż 100 km.

    REKLAMA

    Szef MON: spór o zboże z Ukrainą dotyczy interesów oligarchów ukraińskich

    Szef MON Mariusz Błaszczak stwierdził, że "spór z Ukrainą dotyczy interesów oligarchów ukraińskich, którzy chcieliby sprzedawać zboże na terytorium Polski; my natomiast musimy chronić interesów polskich rolników".

    Miliony idą na projekty badawcze. Kto korzysta z Funduszy Europejskich?

    Prawie 100 projektów badawczych realizowanych z Funduszy Europejskich było w I połowie br. Łączne dofinansowanie w wysokości ponad 524 mln zł. Takie dane przestawia NCBR. W obszarach jakich działań najczęściej prowadzone są projekty?

    REKLAMA