O czym warto wiedzieć w przypadku wynalazku biotechnologicznego?

Najczęściej myśląc o wynalazku wyobrażamy sobie jednak skomplikowane receptury lub przedmioty. Za wynalazek zostanie jednak uznany również wytwór składający się z materiału biologicznego lub zawierający taki materiał a także sposób, za pomocą którego materiał biologiczny jest wytwarzany, przetwarzany lub wykorzystywany.

Materiał biologiczny to materiał zawierający informację genetyczną i zdolny do samoreprodukcji albo nadający się do reprodukcji w systemie biologicznym. Taki wynalazek nazywany jest wynalazkiem biotechnologicznym.

Wynalazkami biotechnologicznymi w szczególności powinni być zainteresowani przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą w zakresie szeroko rozumianej produkcji rolnej.

Za wynalazki biotechnologiczne, na które mogą być udzielane patenty, uważa się w szczególności wynalazki:
1. stanowiące materiał biologiczny, który jest wyizolowany ze swojego naturalnego środowiska lub wytworzony sposobem technicznym, nawet jeżeli poprzednio występował w naturze,
2. stanowiące element wyizolowany z ciała ludzkiego lub w inny sposób wytworzony sposobem technicznym, włącznie z sekwencją lub częściową sekwencją genu, nawet jeżeli budowa tego elementu jest identyczna z budową elementu naturalnego,
3. dotyczące roślin lub zwierząt, jeżeli możliwości techniczne stosowania wynalazku nie ograniczają się do szczególnej odmiany roślin lub rasy zwierząt.

Za wynalazek nie uważa się natomiast ciała ludzkiego, w różnych jego stadiach formowania się i rozwoju oraz zwykłego odkrycia jednego z jego elementów, włącznie z sekwencją lub częściową sekwencją genu.

Tym samym za wynalazki biotechniczne, których wykorzystywanie byłoby sprzeczne z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami lub moralnością publiczną, uważa się w szczególności:
- sposoby klonowania ludzi,
- sposoby modyfikacji tożsamości genetycznej linii zarodkowej człowieka,
- stosowanie embrionów ludzkich do celów przemysłowych lub handlowych, czy też
- sposoby modyfikacji tożsamości genetycznej zwierząt, które mogą powodować u nich cierpienia, nie przynosząc żadnych istotnych korzyści medycznych dla człowieka lub zwierzęcia, oraz zwierzęta będące wynikiem zastosowania takich sposobów.

Czym jest patent i jakie uprawnienia się z nim wiążą?

Patent na materiał biologiczny posiadający określone w zastrzeżeniu lub zastrzeżeniach patentowych cechy charakterystyczne będące wynikiem wynalazku, obejmuje każdy materiał biologiczny otrzymany z danego materiału biologicznego przez reprodukcję w identycznej lub odmiennej formie i posiadający te same cechy charakterystyczne.

Oprócz tego przedsiębiorca może też uzyskać patent na sposób, który umożliwia wytworzenie materiału biologicznego posiadającego określone w zastrzeżeniu lub zastrzeżeniach patentowych cechy charakterystyczne będące wynikiem wynalazku.

Jeżeli zaś patent udzielany jest na wytwór zawierający lub posiadający informację genetyczną obejmuje on również wszystkie materiały, do których został włączony wytwór i w których została zawarta informacja genetyczna spełniająca w tym materiale swoją funkcję.

Patent nie rozciąga się na materiał biologiczny otrzymany przez jednokrotną reprodukcję materiału biologicznego wprowadzonego do obrotu przez uprawnionego z patentu lub za jego zgodą, jeżeli reprodukcja jest nieodzownym następstwem wykorzystywania materiału biologicznego.

Tak więc przedsiębiorca, który nabył lub w inny sposób uzyskał od uprawnionego z patentu lub za jego zgodą np. chroniony patentem materiał roślinny, do wykorzystania w działalności rolniczej, upoważniony jest do jego wykorzystywania dla wielokrotnej reprodukcji w ramach własnego gospodarstwa rolnego, z uwzględnieniem takich samych ograniczeń, jakie są przewidziane dla korzystania z materiału siewnego odmiany rośliny chronionej na podstawie przepisów ustawy o ochronie prawnej odmian roślin, bez zgody hodowcy. Dotyczy to również inwentarza hodowlanego lub innego zwierzęcego materiału zarodowego.

Jeżeli do urzeczywistnienia wynalazku potrzebne jest użycie materiału biologicznego, który nie jest powszechnie dostępny, ani nie może być przedstawiony w opisie patentowym w taki sposób, aby umożliwić znawcy zastosowanie wynalazku, ujawnienie go może polegać na powołaniu się na dokonane, najpóźniej w dacie zgłoszenia, zdeponowanie tego materiału w tzw. uznanej kolekcji.

Jakie koszty w PIT do wynagrodzenia za przeniesienie na pracodawcę prawa do wynalazku (patentu)

W przypadku dokonania takiego depozytu zgłaszający powinien dołączyć do zgłoszenia poświadczenie instytucji depozytowej, zawierające co najmniej nazwę instytucji, datę zdeponowania oraz numer, pod którym jest dostępny materiał biologiczny. Poświadczenie to może być złożone w ciągu 6 miesięcy od daty zgłoszenia. Późniejsze złożenie poświadczenia nie skutkuje uznaniem zdeponowania materiału biologicznego za równoznaczne z jego ujawnieniem w zgłoszeniu.

Istnieje możliwość, ubiegania się przez przedsiębiorcę o udostępnienie próbki materiału biologicznego w celu stworzenia wynalazku. Przedsiębiorca taki powinnien zobowiązać się na piśmie wobec zgłaszającego lub uprawnionego z patentu, że w trakcie pozostawania patentu w mocy nie udostępni tej próbki osobom trzecim ani żadnej substancji z niej pochodzącej oraz, że będzie wykorzystywał próbkę lub substancję z niej pochodzącą jedynie do celów doświadczalnych, chyba że zgłaszający lub uprawniony z patentu wyraźnie odstąpi od tego zobowiązania.

Jeżeli Urząd Patentowy wyda decyzję o odmowie udzielenia patentu albo umorzeniu postępowania, na wniosek zgłaszającego, przez okres 20 lat od daty dokonania zgłoszenia, dostęp do depozytu materiału biologicznego będzie ograniczony.

Uzyskanie patentu na wynalazek biotechnologiczny jest dość skomplikowane, co bardzo często skutkuje brakiem inicjatywy ze strony samych przedsiębiorców. Warto jednak przebrnąć przez procedurę patentową, aby później móc czerpać korzyści z opatentowanego wynalazku biotechnologicznego.