Jakie są wady i zalety upadłości układowej?

Zgodnie z wyrażoną zasadą w art. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. 2009.175.1361 z późn. zm.), zwana dalej Ustawą, postępowanie upadłościowe należy prowadzić tak, aby roszczenia wierzycieli mogły zostać zaspokojone w jak największym stopniu, a przedsiębiorstwo dłużnika zostało zachowane. Do powyższej zasady sprowadza się głównie wybór sądu ogłaszającego upadłość pomiędzy upadłością likwidacyjną a upadłością układową.

Porozmawiaj o tym naszym FORUM!

Co to znaczy być niewypłacalnym i kiedy należy "ogłosić upadłość"?

Upadłość układowa ma pierwszeństwo w orzeczeniu sądowym, jeżeli zostanie uprawdopodobnione, że w tym trybie wierzyciele zostaną zaspokojeni w wyższym stopniu na podstawie art. 14 Ustawy.Przyjmuje się, że uprawdopodobnione to znaczy wysoce pewne, sąd tutaj powinien opierać się na opinii biegłego orzekając w tym zakresie. Oczywiście w trakcie postępowania upadłościowego sąd może zmieniać tryb z możliwością zawarcia układu na upadłość likwidacyjną i odwrotnie. Postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu nie prowadzi się, gdy z uwagi na dotychczasowe zachowanie się dłużnika nie ma pewności, że układ będzie wykonany, chyba że propozycje układowe przewidują układ likwidacyjny.

Polecamy: Podatki 2014 – ustawa o VAT – stan prawny od 1 kwietnia 2014 r.

Generalną zaletą układu jest to, że przy zaspokajaniu wierzycieli jest możliwe zachowanie majątku (przedsiębiorstwa) dłużnika, zatem jest on rozwiązaniem najbardziej korzystnym dla dłużnika. Choć to także musi to być korzystniejsze dla wierzycieli, ponieważ wówczas konieczna jest przesłanka zaspokojenia wierzytelności w wyższym stopniu niż przewiduje to upadłość likwidacyjna. W upadłości układowej przedsiębiorstwo dłużnika dalej funkcjonuje, a w praktyce wierzytelności są spłacane z jego bieżącej działalności. Przy upadłości likwidacyjnej stopień zaspokojenia wierzyciela określa się z ustalenia sumy pieniężnej, którą można uzyskać z likwidacji masy upadłości, która zostaje następnie pomniejszona o przewidywane koszty postępowania upadłościowego. Uzyskaną kwotę należy podzielić pomiędzy wierzycieli z uwzględnieniem przepisów o podziale funduszów masy upadłości. 

Polecamy: Czy upadłość likwidacyjna jest dla firm korzystniejsza?

Natomiast przy upadłości układowej stopień zaspokojenia wierzycieli ocenia się na podstawie standingu przedsiębiorstwa upadłego przy uwzględnieniu zgłoszonych propozycji układowych. Z kolei gdyby propozycje układowe obejmowały układ likwidacyjny, to stopniem zaspokojenia wierzyciela byłaby wartość majątku dłużnika pomniejszona o koszty likwidacji zaproponowanej w propozycjach układowych. W związku z powyższym zaletą, jak i wadą układu jest to, że istnieje duże prawdopodobieństwo uzyskania choćby części wierzytelności przez wierzycieli, którzy przy upadłości likwidacyjnej nie mogliby uzyskać nic.

Postępowanie układowe jest szczegółowo uregulowane w art. 267 – 305 Ustawy. Przy upadłości układowej upadły powinien zgłosić propozycje układowe w terminie miesiąca od ogłoszenia upadłości wraz z rachunkiem przepływów pieniężnych za okres ostatnich dwunastu miesięcy. Inne podmioty także mogą złożyć takie propozycje (wierzyciele, zarządca, nadzorca sądowy).

Propozycje układowe określają sposób restrukturyzacji zobowiązań upadłego, gdyż to jest głównym celem układu. Główną wadą układu jest właśnie brak możliwości spłaty całej sumy wierzytelności dla wierzycieli – wierzyciele godzą się choćby na częściową spłatę swoich zobowiązań. Układ przyjmuje zgromadzenie wierzycieli w głosowaniu, które może mieć formę głosowania wszystkich wierzycieli bądź głosowania w grupach wierzycieli, obejmujących poszczególne kategorie interesów. W każdym z tych głosowań do przyjęcia układu dochodzi, gdy opowie się za nim większość wierzycieli mających co najmniej dwie trzecie ogólnej sumy wierzytelności uprawniających do głosowania. Po przyjęciu układu przez zgromadzenie wierzycieli zatwierdza go sąd upadłościowy, który może odmówić jego zatwierdzenia gdy np. układ rażąco krzywdzi wierzycieli.

Układ obejmuje przedmiotowo wierzytelności powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości dłużnika, jednakże nie obejmuje m.in. należności alimentacyjnych oraz rent z tytułu odszkodowania za szkodę na osobie, składek na ubezpieczenia społeczne, należności ze stosunku pracy oraz wierzytelności zabezpieczonej hipoteką czy zastawem na mieniu upadłego, chyba że wierzyciel wyraził zgodę na objęcie tego układem.

Polecamy: Jakie informacje musi podawać firma w oświadczeniach pisemnych?

Podmiotowo układ obejmuje wszystkich wierzycieli, których wierzytelności objęte są układem według ustawy, choćby nie zostały umieszczone na liście układu, chociaż układ nie wiąże wierzycieli, których upadły umyślnie nie ujawnił i którzy w postępowaniu nie uczestniczyli. Po wykonaniu układu (czyli po spłaceniu wierzytelności w wysokości określonej w układzie) sąd wydaje postanowienie o wykonaniu układu i upadły może swobodnie już zarządzać swoim majątkiem. W trakcie trwania układu można go zmieniać w razie nadzwyczajnej zmiany stosunków gospodarczych albo go uchylić w razie niewykonywania postanowień układu przez upadłego albo oczywistości, że układ nie będzie wykonany.

Podsumowując, upadłość układowa jest dobrym rozwiązaniem wówczas gdy jest duże prawdopodobieństwo, że przedsiębiorstwo dłużnika ma szanse dalej funkcjonować z zyskami, co wyniknie z propozycji restrukturyzacji zadłużenia przedstawionego przez dłużnika i wierzyciele otrzymają spłatę chociaż części swoich wierzytelności. Jednocześnie spowoduje to zachowanie przedsiębiorstwa dłużnika, nie będzie konieczności jego likwidacji.

Z drugiej strony układ może się okazać rozwiązaniem nietrwałym z uwagi na zajście przesłanki jego uchylenia, gdy upadły nie będzie wykonywał jego postanowień. W przypadku zmiany stosunków gospodarczych w trakcie długoletniego układu może okazać się już niekorzystny dla większości wierzycieli, a nadzwyczajne stosunki gospodarcze, które uzasadniają jego zmianę są trudne do wykazania. Poza tym przy upadłości układowej wierzyciele zwykle wyrażają zgodę na brak spłaty części swoich wierzytelności kosztem uzyskania przynajmniej częściowego zaspokojenia. Ponadto w układzie nie są uwzględniane wszystkie wierzytelności i wszyscy wierzyciele.

Zobacz: Kto może, a kto musi złożyć wniosek o głoszenie upadłości?