REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Egzekucja z wierzytelności – aspekty praktyczne

Subskrybuj nas na Youtube
Dołącz do ekspertów Dołącz do grona ekspertów
 Kancelaria Prawna Piszcz i Wspólnicy sp.k.
Wszechstronne usługi dla biznesu, samorządów oraz jednostek administracji publicznej.
Egzekucja z wierzytelności – aspekty praktyczne/ Fot. Fotolia
Egzekucja z wierzytelności – aspekty praktyczne/ Fot. Fotolia

REKLAMA

REKLAMA

Dochodząc zapłaty roszczenia pieniężnego od swoich dłużników, przedsiębiorcy często decydują się na prowadzenie przeciwko nim postępowania egzekucyjnego. W toku takiego postępowania komornik sądowy, na wniosek wierzyciela, dokonuje szeregu czynności, w tym przede wszystkim zawiadamia dłużnika o wszczęciu przeciwko niemu egzekucji z wierzytelności oraz ustala i dokonuje zajęcia majątku dłużnika, z którego możliwe będzie prowadzenie dalszego postępowania.

W szczególności komornik może dokonać zajęcia konkretnych wierzytelności przysługujących dłużnikowi, a wynikających np. z otrzymywanego przez niego wynagrodzenia za pracę, prowadzonego dla niego rachunku bankowego czy z innych tytułów, takich jak przykładowo roszczenie o zachowek czy roszczenia z tytułu udziału w spółce prawa handlowego. Przedmiotem zajęcia w powyższych przypadkach będzie co do zasady wierzytelność pieniężna, poza przypadkiem zajęcia udziałów w spółce, kiedy to przedmiotem zajęcia będą wszelkie prawa i roszczenia dłużnika związane z jego udziałem w spółce, które prowadzić będą bezpośrednio do uzyskania świadczenia pieniężnego. W takiej sytuacji, czysto teoretycznie, wierzyciel jest na dobrej drodze do zaspokojenia jego roszczeń, w całości bądź w części, co wynika z faktu, iż od chwili dokonania zajęcia wierzytelności wierzyciel ma obowiązek świadczyć komornikowi, co do zasady z pominięciem dłużnika.

REKLAMA

Czy nakaz zapłaty uprawnia do prowadzenia egzekucji?

Egzekucja z wierzytelności a czynność dłużnika

REKLAMA

W praktyce możemy spotkać się jednak z sytuacją, w której powstanie wierzytelności dłużnika uzależnione będzie od dokonania przez niego określonej czynności. Przykładowo, w umowie zawartej pomiędzy dłużnikiem a jego wierzycielem może pojawić się zapis, że wierzytelność stanie się wymagalna w określonym czasie po wystawieniu przez dłużnika faktury VAT bądź rachunku. Może się też zdarzyć tak, że naszemu dłużnikowi przysługiwać będzie wierzytelność, której dochodzić trzeba w postępowaniu sądowym. Co należy zatem zrobić, gdy dłużnik pomimo przysługujących mu praw i roszczeń nie zamierza ich realizować bądź wręcz odmawia ich wykonania czym zmniejsza szanse wierzyciela na uzyskanie chociażby częściowej spłaty zadłużenia?

Z pomocą w takiej sytuacji przychodzą nam obowiązujące przepisy, służące zagwarantowaniu jak najskuteczniejszego przeprowadzenia egzekucji, dające wierzycielowi możliwość wykonywania wszelkich praw i roszczeń dłużnika, z mocy samego zajęcia dokonanego przez komornika (art. 887 § 1 k.p.c.). Dzięki temu wierzyciel będzie mógł samodzielnie doprowadzić do realizacji przysługujących mu wierzytelności pieniężnych. Z praw i roszczeń dłużnika wierzyciel może korzystać tak, jak czyniłby to dłużnik. Dla wielu osób opisana powyżej konstrukcja może okazać się zbyt abstrakcyjna. Opisując sposób jej wykorzystania można posłużyć się przykładem zajęcia wierzytelności z tytułu umowy sprzedaży zawartej pomiędzy dłużnikiem a jego kontrahentem. Należy jednak pamiętać, że w analogiczny sposób można wykonywać pozostałe prawa i roszczenia wskazane powyżej.

Porozmawiaj o tym na naszym FORUM!

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Wykonanie roszczenia dłużnika przeciwko jego kontrahentowi

W przypadku, gdy wierzyciel zdecyduje się na wykonanie roszczenia dłużnika przeciwko jego kontrahentowi, w pierwszej kolejności powinien zwrócić się do komornika o wystawienie stosownego zaświadczenia. Potwierdza ono uprawnienie wierzyciela do wykonywania praw i roszczeń dłużnika oraz wskazuje datę, w której komornik zajął stosowną wierzytelność i jako takie jest wystarczające do wykazania legitymacji czynnej wierzyciela w ewentualnym procesie. Po uzyskaniu zaświadczenia, wierzyciel może wezwać kontrahenta do spełnienia świadczenia przysługującego dłużnikowi, a w przypadku odmowy dochodzić roszczenia przysługującego dłużnikowi przed sądem. Wytaczając powództwo wierzyciel powinien pamiętać, że należy przypozwać dłużnika (wezwać go do wzięcia udziału w toczącym się procesie), który od momentu wytoczenia powództwa traci uprawnienie do samodzielnego wytoczenia powództwa przeciwko swojemu kontrahentowi. Pozwany kontrahent będzie musiał natomiast wskazać sądowi pozostałych wierzycieli na rzecz których została zajęta wierzytelność z tytułu umowy sprzedaży, o ile tacy istnieją. Po uzyskaniu korzystnego dla dłużnika rozstrzygnięcia, zasądzone przez sąd należności staną się przedmiotem dalszego postępowania egzekucyjnego.

Opłata egzekucyjna przy egzekucji należności pieniężnych

Wykonywanie praw i roszczeń dłużnika z umowy cywilnoprawnej

REKLAMA

Problem w wykonywaniu praw i roszczeń dłużnika pojawia się natomiast w sytuacji, gdy określona wierzytelność wynika z umowy cywilnoprawnej a strony umówiły się, że płatność za wykonanie umowy nastąpi w określonym terminie po doręczeniu bądź wystawieniu przez dłużnika rachunku lub faktury VAT. Sytuacja taka będzie miała miejsce zwłaszcza w sytuacji gdy sprzedaż dochodzi do skutku pomiędzy przedsiębiorcami a nabywca zamierza dokonany zakup odliczyć od kosztów uzyskania przychodu oraz obniżyć podatek VAT naliczony o wartość podatku należnego wynikającą z zawartej właśnie umowy.

W takiej sytuacji, zgodnie z obowiązującą linią interpretacyjną organów podatkowych i wbrew powszechnemu rozumieniu przepisów, w przypadku opóźniania się czy wręcz odmowy wystawienia faktury VAT przez dłużnika, wierzyciel nie będzie uprawniony do wystawienia za dłużnika faktury VAT dokumentującej wykonanie umowy. Po pierwsze, wynika to z faktu, iż na gruncie prawa podatkowego wierzyciel nie będzie miał podstawy do wystawienia faktury VAT, ze względu na to, iż nie wykonywał on żadnych usług ani nie sprzedawał żadnych towarów, z tytułu których przysługiwałoby mu wynagrodzenie. Wynagrodzenie bowiem cały czas przysługuje wyłącznie dłużnikowi, chociaż wierzyciel może wykonywać roszczenia z nim związane zamiast dłużnika. Po drugie, wystawienie faktury VAT dokumentujące wyłącznie dla celów podatkowych dokonanie transakcji sprzedaży, stanowi na gruncie przepisów podatkowych nie prawo a obowiązek podatnika i jako takie nie jest objęte dyspozycją art. 887 § 1 k.p.c.

W takim przypadku z pomocą idą nam ponownie obowiązujące przepisy. Zgodnie bowiem z art. 462 § 1 k.c., spełniając świadczenie dłużnik może żądać od wierzyciela pokwitowania. W toku egzekucji, pokwitowanie takie za wierzyciela (który jest dłużnikiem w postępowaniu egzekucyjnym) może wystawić komornik (art. 815 § 2 k.p.c.). Jeżeli takie pokwitowanie spełniać będzie wymogi dowodu księgowego w rozumieniu art. 21 ustawy o rachunkowości, będzie ono stanowiło podstawę do odliczenia zakupu dokonanego przez kontrahenta naszego dłużnika od kosztów uzyskania przychodu. Pokwitowanie takie nie da mu jednak możliwości obniżenia podatku VAT naliczonego. Rozwiązanie to nie jest zatem doskonałe, jednak pozwala ono kontrahentowi naszego dłużnika uniknąć niepożądanego stanu zawieszenia w oczekiwaniu na wystawienie przez dłużnika faktury VAT.

Na marginesie należy jedynie zauważyć, iż w przypadku wystawienia w późniejszym czasie przez dłużnika faktury VAT dokumentującej wykonanie umowy cywilnoprawnej, kontrahent naszego dłużnika będzie uprawniony do dokonania korekty deklaracji VAT oraz podatku dochodowego.

Egzekucja nie przynosi rezultatu? Sprawdź w jaki sposób można temu zaradzić!

Wykonywanie praw i roszczeń dłużnika

W przypadku zajęcia przez komornika, w toku prowadzonego na naszą rzecz postępowania egzekucyjnego, wierzytelności przysługującej dłużnikowi od osoby trzeciej, wierzyciel może z mocy prawa wykonywać prawa i roszczenia dłużnika, w tym także wytoczyć powództwo w celu dochodzenia praw i roszczeń przysługujących dłużnikowi. Podstawą do występowania za dłużnika będzie w tym przypadku stosowne zaświadczenie wydane przez komornika. Należy przy tym pamiętać, że za dłużnika możemy realizować wyłącznie jego prawa a nie obowiązki, stąd niedopuszczalne jest przykładowo wystawienie za niego faktury VAT.

Autor: Karolina Durbacz, prawnik, Kancelaria Prawna Piszcz, Norek i Wspólnicy

Zapisz się na newsletter
Zakładasz firmę? A może ją rozwijasz? Chcesz jak najbardziej efektywnie prowadzić swój biznes? Z naszym newsletterem będziesz zawsze na bieżąco.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

Źródło: Własne

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

REKLAMA

Moja firma
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
BCC ostrzega: firmy muszą przyspieszyć wdrażanie KSeF. Ustawa już po pierwszym czytaniu w Sejmie

Prace legislacyjne nad ustawą wdrażającą Krajowy System e-Faktur (KSeF) wchodzą w końcową fazę. Sejm skierował projekt nowelizacji VAT do komisji finansów publicznych, która pozytywnie go zaopiniowała wraz z poprawkami.

Zakupy w sklepie stacjonarnym a reklamacja. Co może konsument?

Od wielu lat obowiązuje ustawa o prawach konsumenta. W wyniku implementowania do polskiego systemu prawa regulacji unijnej, od 1 stycznia 2023 r. wprowadzono do tej ustawy bardzo ważne, korzystne dla konsumentów rozwiązania.

Ponad 650 tys. firm skorzystało z wakacji składkowych w pierwszym półroczu

Zakład Ubezpieczeń Społecznych informuje, że w pierwszym półroczu 2025 r. z wakacji składkowych skorzystało 657,5 tys. przedsiębiorców. Gdzie można znaleźć informacje o uldze?

Vibe coding - czy AI zredukuje koszty tworzenia oprogramowania, a programiści będą zbędni?

Kiedy pracowałem wczoraj wieczorem nad newsletterem, do szablonu potrzebowałem wołacza imienia – chciałem, żeby mail zaczynał się od “Witaj Marku”, zamiast „Witaj Marek”. W Excelu nie da się tego zrobić w prosty sposób, a na ręczne przerobienie wszystkich rekordów straciłbym długie godziny. Poprosiłem więc ChatGPT o skrypt, który zrobi to za mnie. Po trzech sekundach miałem działający kod, a wołacze przerobiłem w 20 minut. Więcej czasu zapewne zajęłoby spotkanie, na którym zleciłbym komuś to zadanie. Czy coraz więcej takich zadań nie będzie już wymagać udziału człowieka?

REKLAMA

Wellbeing, który naprawdę działa. Arłamów Business Challenge 2025 pokazuje, jak budować silne organizacje w czasach kryzysu zaangażowania

Arłamów, 30 czerwca 2025 – „Zaangażowanie pracowników w Polsce wynosi jedynie 8%. Czas przestać mówić o benefitach i zacząć praktykować realny well-doing” – te słowa Jacka Santorskiego, psychologa biznesu i społecznego, wybrzmiały wyjątkowo mocno w trakcie tegorocznej edycji Arłamów Business Challenge.

Nie uczą się i nie pracują. Polscy NEET często są niewidzialni dla systemu

Jak pokazuje najnowszy raport Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, około 10% młodych Polaków nie uczy się ani nie pracuje. Kim są polscy NEET i dlaczego jest to realny problem społeczny?

Polska inwestycyjna zapaść – co hamuje rozwój i jak to zmienić?

Od 2015 roku stopa inwestycji w Polsce systematycznie spada. Choć może się to wydawać abstrakcyjnym wskaźnikiem makroekonomicznym, jego skutki odczuwamy wszyscy – wolniejsze tempo wzrostu gospodarczego, mniejszy przyrost zamożności, trudniejsza pogoń za Zachodem. Dlaczego tak się dzieje i czy można to odwrócić? O tym rozmawiali Szymon Glonek oraz dr Anna Szymańska z Polskiego Instytutu Ekonomicznego.

Firma za granicą jako narzędzie legalnej optymalizacji podatkowej. Fakty i mity

W dzisiejszych czasach, gdy przedsiębiorcy coraz częściej stają przed koniecznością konkurowania na globalnym rynku, pojęcie optymalizacji podatkowej staje się jednym z kluczowych elementów strategii biznesowej. Wiele osób kojarzy jednak przenoszenie firmy za granicę głównie z próbą unikania podatków lub wręcz z działaniami nielegalnymi. Tymczasem, właściwie zaplanowana firma za granicą może być w pełni legalnym i etycznym narzędziem zarządzania obciążeniami fiskalnymi. W tym artykule obalimy popularne mity, przedstawimy fakty, wyjaśnimy, które rozwiązania są legalne, a które mogą być uznane za agresywną optymalizację. Odpowiemy też na kluczowe pytanie: czy polski przedsiębiorca faktycznie zyskuje, przenosząc działalność poza Polskę?

REKLAMA

5 sprawdzonych metod pozyskiwania klientów B2B, które działają w 2025 roku

Pozyskiwanie klientów biznesowych w 2025 roku wymaga elastyczności, innowacyjności i umiejętnego łączenia tradycyjnych oraz nowoczesnych metod sprzedaży. Zmieniające się preferencje klientów, rozwój technologii i rosnące znaczenie relacji międzyludzkich sprawiają, że firmy muszą dostosować swoje strategie, aby skutecznie docierać do nowych odbiorców. Dobry prawnik zadba o zgodność strategii z przepisami prawa oraz zapewni ochronę interesów firmy. Oto pięć sprawdzonych metod, które pomogą w pozyskiwaniu klientów w obecnym roku.

Family Business Future Summit - podsumowanie po konferencji

Pod koniec kwietnia niniejszego roku, odbyła się druga edycja wydarzenia Family Business Future Summit, które dedykowane jest przedsiębiorczości rodzinnej. Stolica Warmii i Mazur przez dwa dni gościła firmy rodzinne z całej Polski, aby esencjonalnie, inspirująco i innowacyjne opowiadać i rozmawiać o sukcesach oraz wyzwaniach stojących przed pionierami polskiej przedsiębiorczości.

REKLAMA