Kategorie

Egzekucja z wierzytelności – aspekty praktyczne

Kancelaria Prawna Piszcz i Wspólnicy sp.k.
Wszechstronne usługi dla biznesu, samorządów oraz jednostek administracji publicznej.
Egzekucja z wierzytelności – aspekty praktyczne/ Fot. Fotolia
Egzekucja z wierzytelności – aspekty praktyczne/ Fot. Fotolia
Dochodząc zapłaty roszczenia pieniężnego od swoich dłużników, przedsiębiorcy często decydują się na prowadzenie przeciwko nim postępowania egzekucyjnego. W toku takiego postępowania komornik sądowy, na wniosek wierzyciela, dokonuje szeregu czynności, w tym przede wszystkim zawiadamia dłużnika o wszczęciu przeciwko niemu egzekucji z wierzytelności oraz ustala i dokonuje zajęcia majątku dłużnika, z którego możliwe będzie prowadzenie dalszego postępowania.

W szczególności komornik może dokonać zajęcia konkretnych wierzytelności przysługujących dłużnikowi, a wynikających np. z otrzymywanego przez niego wynagrodzenia za pracę, prowadzonego dla niego rachunku bankowego czy z innych tytułów, takich jak przykładowo roszczenie o zachowek czy roszczenia z tytułu udziału w spółce prawa handlowego. Przedmiotem zajęcia w powyższych przypadkach będzie co do zasady wierzytelność pieniężna, poza przypadkiem zajęcia udziałów w spółce, kiedy to przedmiotem zajęcia będą wszelkie prawa i roszczenia dłużnika związane z jego udziałem w spółce, które prowadzić będą bezpośrednio do uzyskania świadczenia pieniężnego. W takiej sytuacji, czysto teoretycznie, wierzyciel jest na dobrej drodze do zaspokojenia jego roszczeń, w całości bądź w części, co wynika z faktu, iż od chwili dokonania zajęcia wierzytelności wierzyciel ma obowiązek świadczyć komornikowi, co do zasady z pominięciem dłużnika.

Czy nakaz zapłaty uprawnia do prowadzenia egzekucji?

Egzekucja z wierzytelności a czynność dłużnika

Reklama

W praktyce możemy spotkać się jednak z sytuacją, w której powstanie wierzytelności dłużnika uzależnione będzie od dokonania przez niego określonej czynności. Przykładowo, w umowie zawartej pomiędzy dłużnikiem a jego wierzycielem może pojawić się zapis, że wierzytelność stanie się wymagalna w określonym czasie po wystawieniu przez dłużnika faktury VAT bądź rachunku. Może się też zdarzyć tak, że naszemu dłużnikowi przysługiwać będzie wierzytelność, której dochodzić trzeba w postępowaniu sądowym. Co należy zatem zrobić, gdy dłużnik pomimo przysługujących mu praw i roszczeń nie zamierza ich realizować bądź wręcz odmawia ich wykonania czym zmniejsza szanse wierzyciela na uzyskanie chociażby częściowej spłaty zadłużenia?

Z pomocą w takiej sytuacji przychodzą nam obowiązujące przepisy, służące zagwarantowaniu jak najskuteczniejszego przeprowadzenia egzekucji, dające wierzycielowi możliwość wykonywania wszelkich praw i roszczeń dłużnika, z mocy samego zajęcia dokonanego przez komornika (art. 887 § 1 k.p.c.). Dzięki temu wierzyciel będzie mógł samodzielnie doprowadzić do realizacji przysługujących mu wierzytelności pieniężnych. Z praw i roszczeń dłużnika wierzyciel może korzystać tak, jak czyniłby to dłużnik. Dla wielu osób opisana powyżej konstrukcja może okazać się zbyt abstrakcyjna. Opisując sposób jej wykorzystania można posłużyć się przykładem zajęcia wierzytelności z tytułu umowy sprzedaży zawartej pomiędzy dłużnikiem a jego kontrahentem. Należy jednak pamiętać, że w analogiczny sposób można wykonywać pozostałe prawa i roszczenia wskazane powyżej.

Porozmawiaj o tym na naszym FORUM!

Wykonanie roszczenia dłużnika przeciwko jego kontrahentowi

W przypadku, gdy wierzyciel zdecyduje się na wykonanie roszczenia dłużnika przeciwko jego kontrahentowi, w pierwszej kolejności powinien zwrócić się do komornika o wystawienie stosownego zaświadczenia. Potwierdza ono uprawnienie wierzyciela do wykonywania praw i roszczeń dłużnika oraz wskazuje datę, w której komornik zajął stosowną wierzytelność i jako takie jest wystarczające do wykazania legitymacji czynnej wierzyciela w ewentualnym procesie. Po uzyskaniu zaświadczenia, wierzyciel może wezwać kontrahenta do spełnienia świadczenia przysługującego dłużnikowi, a w przypadku odmowy dochodzić roszczenia przysługującego dłużnikowi przed sądem. Wytaczając powództwo wierzyciel powinien pamiętać, że należy przypozwać dłużnika (wezwać go do wzięcia udziału w toczącym się procesie), który od momentu wytoczenia powództwa traci uprawnienie do samodzielnego wytoczenia powództwa przeciwko swojemu kontrahentowi. Pozwany kontrahent będzie musiał natomiast wskazać sądowi pozostałych wierzycieli na rzecz których została zajęta wierzytelność z tytułu umowy sprzedaży, o ile tacy istnieją. Po uzyskaniu korzystnego dla dłużnika rozstrzygnięcia, zasądzone przez sąd należności staną się przedmiotem dalszego postępowania egzekucyjnego.

Opłata egzekucyjna przy egzekucji należności pieniężnych

Wykonywanie praw i roszczeń dłużnika z umowy cywilnoprawnej

Reklama

Problem w wykonywaniu praw i roszczeń dłużnika pojawia się natomiast w sytuacji, gdy określona wierzytelność wynika z umowy cywilnoprawnej a strony umówiły się, że płatność za wykonanie umowy nastąpi w określonym terminie po doręczeniu bądź wystawieniu przez dłużnika rachunku lub faktury VAT. Sytuacja taka będzie miała miejsce zwłaszcza w sytuacji gdy sprzedaż dochodzi do skutku pomiędzy przedsiębiorcami a nabywca zamierza dokonany zakup odliczyć od kosztów uzyskania przychodu oraz obniżyć podatek VAT naliczony o wartość podatku należnego wynikającą z zawartej właśnie umowy.

W takiej sytuacji, zgodnie z obowiązującą linią interpretacyjną organów podatkowych i wbrew powszechnemu rozumieniu przepisów, w przypadku opóźniania się czy wręcz odmowy wystawienia faktury VAT przez dłużnika, wierzyciel nie będzie uprawniony do wystawienia za dłużnika faktury VAT dokumentującej wykonanie umowy. Po pierwsze, wynika to z faktu, iż na gruncie prawa podatkowego wierzyciel nie będzie miał podstawy do wystawienia faktury VAT, ze względu na to, iż nie wykonywał on żadnych usług ani nie sprzedawał żadnych towarów, z tytułu których przysługiwałoby mu wynagrodzenie. Wynagrodzenie bowiem cały czas przysługuje wyłącznie dłużnikowi, chociaż wierzyciel może wykonywać roszczenia z nim związane zamiast dłużnika. Po drugie, wystawienie faktury VAT dokumentujące wyłącznie dla celów podatkowych dokonanie transakcji sprzedaży, stanowi na gruncie przepisów podatkowych nie prawo a obowiązek podatnika i jako takie nie jest objęte dyspozycją art. 887 § 1 k.p.c.

W takim przypadku z pomocą idą nam ponownie obowiązujące przepisy. Zgodnie bowiem z art. 462 § 1 k.c., spełniając świadczenie dłużnik może żądać od wierzyciela pokwitowania. W toku egzekucji, pokwitowanie takie za wierzyciela (który jest dłużnikiem w postępowaniu egzekucyjnym) może wystawić komornik (art. 815 § 2 k.p.c.). Jeżeli takie pokwitowanie spełniać będzie wymogi dowodu księgowego w rozumieniu art. 21 ustawy o rachunkowości, będzie ono stanowiło podstawę do odliczenia zakupu dokonanego przez kontrahenta naszego dłużnika od kosztów uzyskania przychodu. Pokwitowanie takie nie da mu jednak możliwości obniżenia podatku VAT naliczonego. Rozwiązanie to nie jest zatem doskonałe, jednak pozwala ono kontrahentowi naszego dłużnika uniknąć niepożądanego stanu zawieszenia w oczekiwaniu na wystawienie przez dłużnika faktury VAT.

Na marginesie należy jedynie zauważyć, iż w przypadku wystawienia w późniejszym czasie przez dłużnika faktury VAT dokumentującej wykonanie umowy cywilnoprawnej, kontrahent naszego dłużnika będzie uprawniony do dokonania korekty deklaracji VAT oraz podatku dochodowego.

Egzekucja nie przynosi rezultatu? Sprawdź w jaki sposób można temu zaradzić!

Wykonywanie praw i roszczeń dłużnika

W przypadku zajęcia przez komornika, w toku prowadzonego na naszą rzecz postępowania egzekucyjnego, wierzytelności przysługującej dłużnikowi od osoby trzeciej, wierzyciel może z mocy prawa wykonywać prawa i roszczenia dłużnika, w tym także wytoczyć powództwo w celu dochodzenia praw i roszczeń przysługujących dłużnikowi. Podstawą do występowania za dłużnika będzie w tym przypadku stosowne zaświadczenie wydane przez komornika. Należy przy tym pamiętać, że za dłużnika możemy realizować wyłącznie jego prawa a nie obowiązki, stąd niedopuszczalne jest przykładowo wystawienie za niego faktury VAT.

Autor: Karolina Durbacz, prawnik, Kancelaria Prawna Piszcz, Norek i Wspólnicy

Dowiedz się więcej z naszej publikacji
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych
Tylko teraz
89,00 zł
99,00
Przejdź do sklepu
Źródło: Własne
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Moja firma
    1 sty 2000
    24 lip 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Kooperatywy mieszkaniowe - projekt ustawy w konsultacjach

    Kooperatywy mieszkaniowe. Projekt ustawy regulujący tworzenie kooperatyw mieszkaniowych zamieszczono 22 lipca 2021 r. na stronach Rządowego Centrum Legislacji i skierowano do konsultacji publicznych. Jego celem jest upowszechnienie kooperatyw mieszkaniowych, a przez to zwiększenie dostępności mieszkań. W projekcie zrezygnowano niestety z propozycji ulgi podatkowej dla członków kooperatywy mieszkaniowej.

    Mieszkanie Plus znów w ogniu politycznego sporu. Co to oznacza dla najemców?

    Mieszkanie Plus - Koalicja Obywatelska domaga się zwiększenia ochrony najemców programu. Jednak objęci nią byliby także najemcy mieszkań oferowanych przez prywatne firmy i fundusze. Istnieje ryzyko, że więcej by na tym stracili niż zyskali.

    Jakie są długi spółek giełdowych w 2021 r.?

    Z danych Krajowego Rejestru Długów wynika, iż zmniejszyło się zadłużenie spółek notowanych na giełdzie. Ile wynosi obecnie?

    Branża opakowań rośnie dzięki e-commerce [BADANIE]

    Pomimo wzrostu cen surowców branża opakowań rośnie w rekordowym tempie. Ważnym impulsem rozwoju pozostaje e-commerce.

    Społeczne agencje najmu od 23 lipca. Kto i jak może skorzystać z SAN?

    Społeczne agencje najmu. 23 lipca 2021 roku weszła w życie nowelizacja ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego. Dzięki nowym przepisom mogą już powstawać społeczne agencje najmu (SAN) – podmioty pośredniczące między właścicielami mieszkań na wynajem i osobami, którym dochody lub sytuacja życiowa utrudniają najem mieszkania w warunkach rynkowych. Kto i jak może skorzystać na działalności SAN?

    Ważny termin dla najemców centrów handlowych

    Covidowe prolongaty umów najmu można anulować tylko do 6 sierpnia 2021 r. Co z najemcami, którzy płacili czynsze?

    Fotowoltaika - skąd wziąć pieniądze?

    Fotowoltaika - skąd wziąć pieniądze na inwestycję? Z jakich programów korzystają Polacy? Czy fotowoltaika to oszczedności?

    Jak firmy MŚP oceniają wpływ pandemii na ich branże? [BADANIE]

    Co czwarta firma MŚP uważa, że pandemia pomoże rozwinąć ich branżę, a w produkcji – co druga. Tak wynika z 8. edycji Barometru COVID-19, realizowanego przez EFL.

    Budownictwo mieszkaniowe w 2021 roku – rekordowe 6 miesięcy

    Budownictwo mieszkaniowe w 2021 roku. Pierwsze półrocze 2021 roku było dla deweloperów najlepszym półroczem w historii. Notują oni rekordową sprzedaż i budują najwięcej mieszkań. Potężny popyt na mieszkania powoduje, że chociaż deweloperzy budują najwięcej w historii, to i tak ceny mieszkań idą w górę. Bardzo prawdopodobne, że deweloperów czeka najlepszy rok w historii.

    Lokalizacja mieszkania - co warto sprawdzić przed zakupem?

    Lokalizacja mieszkania. Tak naprawdę nie ma jednej definicji dobrej lokalizacji. W zależności od naszych potrzeb, miejsca pracy, etapu życia, na którym się znajdujemy czy jego stylu, sami możemy zdefiniować, czym jest tak naprawdę dobra lokalizacja. Nie ma jednego rozwiązania. Zupełnie inne potrzeby będą miały rodziny z małymi dziećmi, inne – ludzie już dojrzali, a jeszcze inne młodzi single. Jest jednak kilka czynników, które warto wziąć pod uwagę. Czym się kierować, szukając idealnego miejsca do zamieszkania?

    Domy do 70 m2 bez pozwolenia na budowę - założenia projektu

    Domy do 70 m2 bez pozwolenia na budowę. W Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów opublikowano projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, którego celem ma być umożliwienie budowy budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni zabudowy do 70 m2 (do 90 m2 powierzchni użytkowej) bez konieczności uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę (ale w procedurze zgłoszenia), bez konieczności ustanawiania kierownika budowy oraz prowadzenia dziennika budowy. Nowe przepisy mają wejść w życie w IV kwartale 2021 roku.

    Zmiana pozwolenia na budowę po 19 września 2020 r. - skutki

    Zmiana pozwolenia na budowę. Główny Urząd Nadzoru Budowlanego udzielił wyjaśnień odnośnie stosowania dotychczasowych przepisów Prawa budowlanego (obowiązujących przed nowelizacją, która weszła w życie 19 września 2020 r.) w zakresie zmiany pozwolenia na budowę.

    Kompleksowa informacja o wyrobach budowlanych

    Główny Urząd Nadzoru Budowlanego zaprasza do odwiedzenia nowej strony internetowej Punktu kontaktowego do spraw wyrobów budowlanych pod adresem punkt-kontaktowy.gunb.gov.pl. Jak zadać pytanie?

    E-commerce wpływa na rozwój transakcji bezgotówkowych

    Co sprawia, że rynek płatności bezgotówkowych stale rośnie? Odpowiedź jest prosta: e-commerce.

    Audyt energetyczny przedsiębiorstwa - kto i jak powinien go przeprowadzić?

    Audyt energetyczny przedsiębiorstwa to procedura mającą na celu przeprowadzenie szczegółowych i potwierdzonych obliczeń dotyczących przedsięwzięć realizowanych na terytorium Polski, służących poprawie efektywności energetycznej oraz dostarczenie informacji o potencjalnych oszczędnościach energii osiągniętych w wyniku ich realizacji. Kto ma obowiązek przeprowadzić audyt energetyczny przedsiębiorstwa? Jaki jest zakres i termin tego audytu i jakie obowiązki informacyjne ciążą na obowiązanych przedsiębiorcach? Jakie kary grożą za brak audytu energetycznego przedsiębiorstwa?

    Tomasz Sętowski: W Polsce jest boom na sztukę [PODCAST]

    Czy pandemia zachwiała rynkiem dóbr luksusowych? Jak wygląda sytuacja na rynku dzieł sztuki? Czy Polacy chętnie w nią inwestują? W rozmowie z Agnieszką Gorczycą (Infor.pl), malarz Tomasz Sętowski wyjaśnia te kwestie i tłumaczy dlaczego udział w aukcjach młodej sztuki to dobry pomysł na inwestycje. Zapraszamy do wysłuchania podcastu!

    Branża turystyczna - długi i obawa przed lockdownem

    Branża turystyczna wciąż z długami obawia się kolejnego lockdownu. Przed wyjazdem na wakacje sprawdź organizatora wycieczki. Czy grozi mu opadłość?

    Nowa polityka klimatyczna UE (Fit for 55) to wyższe ceny energii

    Komisja Europejska przyjęła pakiet Fit for 55, aby dostosować politykę unijną do obniżenia emisji gazów cieplarnianych netto o co najmniej 55 proc. do 2030 roku w porównaniu z poziomami z 1990 roku. Efektem zmian w polityce klimatycznej UE będzie dalszy wzrost cen energii. Według Polskiego Instytutu Ekonomicznego dla najuboższych gospodarstw unijnych koszty emisji w transporcie i budynkach wzrosną średnio o 4,3 proc., w Polsce – aż o 14,3 proc. – Ceny wzrosną tym bardziej, im wolniej i bardziej ospale będziemy prowadzić transformację energetyczną – ocenia Izabela Zygmunt, starsza analityczka ds. energii i klimatu z WiseEuropa.

    Membrana dachowa na krokwiach czy papa na pełnym deskowaniu?

    Membrana dachowa na krokwiach czy papa na pełnym deskowaniu? Ten budowlany dylemat dyskutowany był już wielokrotnie. Przede wszystkim od strony technicznej. Zagadnieniu warto jednak przyjrzeć się bliżej, także pod kątem finansowym i skalkulować rzeczywiste koszty jednego i drugiego rozwiązania. Zwłaszcza, że obecna sytuacja rynkowa zmusza do tego, by na nowo przeliczyć wydatki związane z konstrukcją dachu. Kluczowe są tu zwłaszcza dwie kwestie: rosnące ceny drewna oraz usług dekarskich.

    Ceny rosną, Polacy chcą ograniczać wydatki

    Ceny rosną. Jednocześnie ponad 40 procent Polaków chce ograniczać wydatki. Tak wynika z badania dla Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor.

    Jak sprawdzić poziom natężenia pola elektromagnetycznego w okolicy? Ruszył system SI2PEM

    Poziom natężenia pola elektromagnetycznego - system SI2PEM. Każdy zainteresowany może już sprawdzić poziom natężenia pola elektromagnetycznego w swojej okolicy – szybko, wygodnie i za darmo, przez internet, z dokładnością do 1 metra kwadratowego. Ruszył SI2PEM, czyli System Informacyjny o Instalacjach wytwarzających Promieniowanie Elektromagnetyczne (www.si2pem.gov.pl) - poinformowała 20 lipca 2021 r. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów. System będzie aktualizowany wraz z kolejnymi danymi przekazywanymi przez podmioty obowiązane.

    Dlaczego mieszkania drożeją? Kiedy zaczną tanieć?

    Dlaczego mieszkania drożeją? Główną przyczyną wzrostu cen mieszkań jest malejąca ich podaż i wyższe koszty budowy - powiedział PAP wiceprezes JLL Kazimierz Kirejczyk. Dodał, że jest mało prawdopodobne, aby ceny mogły w niedalekiej przyszłości zacząć spadać. Nie widać ryzyka bańki spekulacyjnej na rynku mieszkaniowym, nawet w obliczu niskich stóp procentowych - ocenia ekspert Polskiego Instytutu Ekonomicznego. Wyjaśnia, że koszt zakupu nieruchomości rośnie nieco szybciej niż inne ceny konsumenckie, ale jest on niższy niż wzrost wynagrodzeń.

    Społeczne inicjatywy mieszkaniowe (SIM) podobne do TBS-ów

    Społeczne inicjatywy mieszkaniowe (SIM). Społeczne inicjatywy mieszkaniowe w wielu kwestiach są podobne do TBS-ów, które działają w Polsce już od 25 lat. Sporą nowością ma być możliwość rozliczenia partycypacji albo dojścia do własności mieszkania. Będzie to możliwe jednak dopiero po spłacie kredytu na budowę. Rząd chce mocno wspierać społeczne inicjatywy mieszkaniowe. Świadczy o tym m.in. kwota dofinansowania dla gmin uruchamiających takie instytucje (aż 1,5 mld zł).

    Prosta spółka akcyjna - nowy podmiot od 1 lipca 2021 r.

    W ramach pakietu Ministerstwa Rozwoju „100 zmian dla firm - Pakiet ułatwień dla przedsiębiorców” w Kodeksie spółek handlowych wprowadzono przepisy regulujące nowy typ spółki kapitałowej. Jest to prosta spółka akcyjna. Nowe przepisy weszły w życie 1 lipca 2021 r.

    Polskie firmy muszą być obecne w Google, jeśli chcą przetrwać

    Wg danych zebranych przez firmę Senuto, w polskim Internecie jest obecnych blisko 90 tysięcy sklepów online i tylko w 2020 roku w czasie pandemii, powstało ponad 6 tysięcy nowych. Generują one miesięcznie prawie 400 milionów odwiedzin tylko z samych wyszukiwarek. Oznacza to, że statystycznie, każdy dorosły Polak, każdego miesiąca, odwiedza sklepy internetowe z użyciem Google 13 razy. Czyli niemal co drugi dzień.