Kategorie

Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia

Izabela Nowacka
Izabela Nowacka
Małgorzata Podgórska
Anna Szocińska
Joanna Stolarska
Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia. /fot. Fotolia
W okresie wypowiedzenia pracownik może w dalszym ciągu świadczyć dotychczasową pracę bądź zostać zwolnionym z tego obowiązku przez pracodawcę. Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy nie jest wprost uregulowane przepisami prawa. Często zatem pojawiają się wątpliwości co do prawidłowości zastosowania takiego zwolnienia.

Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy nie jest regulowane przez powszechnie obowiązujące przepisy prawa pracy. Jednak taka forma zwolnienia od wykonywania pracy występuje w praktyce. Zwolnienie pracownika ze świadczenia pracy ma najczęściej miejsce, gdy:

  • zlikwidowano stanowisko pracownika,
  • pracodawca ocenia obecność pracownika w pracy jako zbędną i niechcianą, np. gdy pracodawca wypowiedział umowę o pracę,
  • istnieje sytuacja sporna, np. pracownikowi zarzuca się naruszenie określonych obowiązków pracowniczych, a w razie potwierdzenia stawianych zarzutów w stosunku do pracownika mogą być zastosowane określone sankcje, np. w postaci rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.

W praktyce powstają wątpliwości, czy pracodawca może zwolnić ze świadczenia pracy pracownika w okresie wypowiedzenia, jeżeli pracownik nie wyraża na to zgody. W tej sprawie istnieją kontrowersje. Niektórzy eksperci prawa pracy, powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z 28 października 1998 r. (I PKN 361/98, OSNP 1999/23/750, patrz: www.ekspert3.inforlex.pl), uważają, że takie jednostronne zwolnienie pracownika z obowiązku świadczenia pracy jest niedopuszczalne. Zwracają przy tym uwagę na definicję stosunku pracy określoną w art. 22 k.p., zgodnie z którą przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Z tego wynika wniosek, że zobowiązanie pracodawcy polega nie tylko na wypłacie wynagrodzenia, ale także na zatrudnianiu, przez co należy rozmieć umożliwienie pracownikowi faktycznego świadczenia pracy, a nie tylko utrzymanie formalnego zatrudnienia.

Porozmawiaj o tym na naszym FORUM!

Orzecznictwo sądów

Reklama

Warto zwrócić uwagę, że w wyroku z 5 lipca 2005 r. (I PK 176/04, OSNP 2006/9–10/154) Sąd Najwyższy orzekł, że skuteczne zwolnienie pracownika z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia przesądza o tym, że pracownik, który nie wyraża zgody na cofnięcie oświadczenia woli w tym przedmiocie, nie jest zobowiązany do podporządkowania się poleceniom pracodawcy świadczenia pracy we wskazanym miejscu i terminie. Niezastosowanie się pracownika do takich poleceń pracodawcy nie stanowi ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych (art. 52 § 1 pkt 1 k.p.).

Kilka lat później Sąd Najwyższy w wyroku z 4 marca 2009 r. (II PK 202/08, OSNP 2010/19–20/231; patrz: www.ekspert3.inforlex.pl) stwierdził, że pracodawca nie może według własnego jednostronnego i swobodnego uznania zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia (bez świadczenia pracy). Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy jest dopuszczalne tylko i wyłącznie na podstawie zgodnego porozumienia stron stosunku pracy. A zatem każdorazowo od woli stron stosunku pracy zależy, jak ustalą wysokość i sposób obliczenia należności przysługujących pracownikowi za okres niewykonywania pracy. Na mocy porozumienia pracownik i pracodawca zgadzają się, że pracownik w okresie wypowiedzenia nie będzie świadczył pracy i jaką otrzyma zapłatę. W razie jednostronnego zwolnienia pracownika ze świadczenia pracy – choć bezprawnego – pracownik powinien zastosować się do polecenia pracodawcy, jednak ma możliwość dochodzenia dopuszczenia do wykonywania pracy przed sądem.

Należy więc przyjąć, że pracodawca może zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy, jeżeli zawrze z nim w tej sprawie porozumienie. W przypadku zwolnienia w taki sposób z obowiązku świadczenia pracy wezwanie pracownika do pracy przed terminem ustalonym w porozumieniu powinno nastąpić za zgodą pracownika.

Pracodawca nie może jednostronnie zwolnić pracownika w okresie wypowiedzenia z obowiązku świadczenia pracy.

Zobacz również: Jak pracownik może wypowiedzieć umowę o pracę?

Wynagrodzenie za zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia

W okresie zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. W tym zakresie wypowiedział się Sąd Najwyższy, który w wyroku z 16 czerwca 2005 r. (I PK 260/04, OSNP 2006/9–10/145, patrz: www.ekspert3.inforlex.pl) stwierdził, że za okres takiego zwolnienia od pracy pracownikowi przysługuje wynagrodzenie w wysokości, jak za przestój niezawiniony przez pracownika, o którym mowa w art. 81 § 1 k.p. Takie wynagrodzenie należy zatem obliczać wyłącznie ze stawki osobistego zaszeregowania pracownika, a zatem bez żadnych dodatków czy premii, nawet o stałym charakterze. Jeżeli taka stawka nie została wyodrębniona przy określaniu warunków wynagradzania, pracownikowi przysługuje 60% wynagrodzenia obliczonego jak wynagrodzenie za urlop. W każdym przypadku wynagrodzenie to nie może być niższe od minimalnego wynagrodzenia za pracę. Pracownik zwolniony z wykonywania pracy doznaje przeszkód w jej świadczeniu z przyczyn dotyczących pracodawcy, który odsunął go od wypełniania obowiązków. Według sądu, taka sytuacja została unormowana wprost w art. 81 § 1 k.p. i nie ma podstaw do korzystania z przepisów dotyczących wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy lub ekwiwalentu pieniężnego za ten urlop. Jednak postępowanie pracodawcy może być w tym zakresie korzystniejsze dla pracownika.

Pracodawca może wobec tego ustalić wynagrodzenie za czas zwolnienia ze świadczenia pracy według zasad właściwych dla liczenia wynagrodzenia urlopowego lub ekwiwalentu za urlop.

Pracownikowi wypowiedziano umowę o pracę. Okres wypowiedzenia wynoszący 1 miesiąc, w którym pracownik nie świadczy pracy, upłynie 31 października 2014 r. Pracownik jest wynagradzany stawką godzinową w wysokości 20 zł, otrzymuje miesięczną premię regulaminową i dodatek zmianowy. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, za październik br. pracownikowi przysługuje wyłącznie wynagrodzenie wynikające ze stawki godzinowej (jak za przestój), które wynosi 3680 zł, co wynika z wyliczenia: 20 zł x 184 godziny do przepracowania.

Zobacz: Kiedy wypowiedzenie umowy o pracę jest przyjęte?


Prawo do ubezpieczeń społecznych w okresie zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy

Pracownik w okresie zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy nadal podlega ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu, tak jak każdy inny pracownik. Wynagrodzenie za okres zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy stanowi przychód ze stosunku pracy w rozumieniu przepisów podatkowych. Od kwoty tego wynagrodzenia należy naliczyć i opłacić wszystkie składki, zgodnie z zasadami obowiązującymi w odniesieniu do osób zatrudnionych w ramach stosunku pracy – a zatem składki: emerytalną, rentowe, chorobową, wypadkową oraz obowiązkową składkę zdrowotną, a także – pod ustawowymi warunkami – składki na Fundusz Pracy (FP) i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP).

Składki na FP i FGŚP są naliczane od wynagrodzenia ze stosunku pracy, nawet jeśli to wynagrodzenie zostało wypłacone po ustaniu zatrudnienia.

Reklama

Pracodawca nie odprowadza natomiast składek od wynagrodzenia wypłacanego za czas niezdolności do pracy, zasiłków z ubezpieczeń społecznych, a także kwot wymienionych w rozporządzeniu w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Wynagrodzenie, które pracownik otrzymuje w okresie zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy, nie zostało zwolnione ze składek na ubezpieczenia społeczne – powinno być zatem oskładkowane i wykazane w imiennym raporcie miesięcznym ZUS RCA (raport składkowy). Okresu, w którym zwalniany pracownik został zwolniony z obowiązku świadczenia pracy, nie należy wykazywać w raporcie ZUS RSA (raport o przerwie w opłacaniu składek). Nie ma bowiem kodu świadczenia/przerwy, który służyłby do wykazania tego okresu. Istnieje co prawda kod świadczenia/przerwy 151 („okres usprawiedliwionej nieobecności w pracy, bez prawa do wynagrodzenia lub zasiłku”), oznaczający usprawiedliwioną nieobecność w pracy, ale stosuje się go tylko wówczas, gdy jednocześnie pracownikowi nie przysługują za ten okres: ani wynagrodzenie, ani zasiłek z ubezpieczenia społecznego. Dlatego kod ten nie może mieć zastosowania do okresu zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy, gdyż nie jest to okres przerwy w opłacaniu składek ani okres pobierania świadczenia lub zasiłku z ubezpieczeń.

Za pracownika będącego w okresie wypowiedzenia, który został zwolniony z obowiązku świadczenia pracy, należy w tym okresie składać tylko raporty ZUS RCA z kodem tytułu ubezpieczenia 01 10 xx, z wykazanymi składkami na ubezpieczenia od kwot wynagrodzenia za miesiące, w których to wynagrodzenie zostało wypłacone lub pozostawione do dyspozycji pracownika.

Za okres zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy, za który przysługuje wynagrodzenie, nie należy składać raportów ZUS RSA, ponieważ nie jest to okres przerwy w opłacaniu składek.

W okresie zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy zatrudniona osoba zachowuje status pracownika. Wyrejestrowanie na dokumencie ZUS ZWUA powinno nastąpić dopiero od dnia następującego po dniu rozwiązania stosunku pracy, wskazanego w świadectwie pracy. Na wyrejestrowanie zwalnianego pracownika z ZUS pracodawca ma 7 dni od dnia rozwiązania stosunku pracy.

Zobacz też: Jak rozliczyć odszkodowanie za skrócony okres wypowiedzenia?

Źródło: Serwis Prawno-Pracowniczy
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Moja firma

    Sąd Najwyższy wydał decyzję ws. kredytów frankowych

    Kredyty frankowe. Sąd Najwyższy uznał, że roszczenia banku i konsumenta są niezależne, nie ulegają automatycznie wzajemnej kompensacji. W opinii sądu bank może żądać zwrotu świadczenia od chwili, w której umowa kredytu stała się trwale bezskuteczna, co wyznacza bieg przedawnienia.

    Jaka jest stopa zwrotu z wynajmu mieszkań?

    Wynajem mieszkania. W ostatnich latach popyt na rynku mieszkaniowym istotnie napędzały osoby, które chciały zainwestować w wynajem. Stopy zwrotu z takiego zakupu były znacznie wyższe niż oprocentowanie lokat, a rosnące dynamicznie ceny mieszkań zachęcały do inwestycji.

    Złoto nadal jednym z najbardziej popularnych celów inwestycyjnych

    Zainteresowanie złotem na światowych rynkach jest obecnie ogromne. Samoloty ze złotymi sztabkami latają rzadziej, ale konwoje z cennym ładunkiem mkną autostradami – tak złoto jest transportowane m.in. do Polski. Kruszec stał się popularną alternatywą do inwestowania, także nad Wisłą.

    Od 15 maja bez maseczek na ulicy

    Rząd od 15 maja znosi obowiązek noszenia maseczek na otwartym powietrzu, pod warunkiem że utrzymamy dystans 1,5 metra od innej osoby. Co jeszcze się zmieni w tym zakresie?

    Ponownie otwarte kluby fitness, siłownie i baseny

    Od 29 maja do 5 czerwca przywrócona ma być działalność klubów fitness i siłowni, a także basenów - wynika z opublikowanego rozporządzenia Rady Ministrów.

    Resort sprawiedliwości planuje nowelizację art. 388 k.c. Co to oznacza dla sprzedawców?

    Będą zmiany w przepisach. Prawnicy przerażeni proponowanymi zmianami do art. 388 k.c. Zmiana ma zwiększyć ochronę obywateli przed nieuczciwymi i nieetycznymi praktykami sprzedawców.

    Czy fintech to przyszłość bankowości?

    Mówi się, że spółki fintechowe to przyszłość tradycyjnej bankowości, a niektórzy analitycy ryzykują stwierdzenie, iż biznesy łączące świat finansów z nowymi technologiami to przyszłość, która już nadeszła. Taki wariant potwierdzają nastroje na rynkach światowych, a także w strukturach największych funduszy inwestycyjnych globu. Beneficjentem tego typu zmian będzie przede wszystkim sam klient.

    Drewniane konstrukcje szkieletowe coraz popularniejsze

    Drewniane konstrukcje szkieletowe to coraz popularniejsze rozwiązanie wśród polskich inwestorów. Eksperci nie mają wątpliwości, że drewno na dobre wróciło do łask.

    Wyrok SN ws. kredytów frankowych a sektor bankowy

    Umowy kredytu frankowego. Zdaniem Związku Banków Polskich niekorzystne dla banków rozstrzygnięcia SN ws. kredytów frankowych oznaczałyby upadek części sektora bankowego. Banki nie byłyby w stanie finansować bieżących potrzeb gospodarki.

    Jak ustawić bezpieczne hasło na komputerze firmowym?

    Bezpieczne hasło i ochrona danych to podstawa każdej firmy. Tymczasem oszuści wykorzystują zaawansowane narzędzia IT do masowego łamania haseł dostępów do usług internetowych i w ten sposób pozyskują ogromne wolumeny danych do dokonywania przestępstw.

    MRiRW: blisko 2,2 mld euro z KPO na sektor rolno-spożywczy

    Sektor rolno-spożywczy ma w Krajowym Planie Odbudowy wyodrębnioną pulę na rozwój i wzmocnienie odporności na kryzysy. Jakie inwestycje będą jeszcze wspierane z KPO?

    Codzienie tracimy około 600 milionów zł z polskiego PKB

    Trzecia fala pandemii łagodniejsza dla gospodarki, ale niektóre sektory wciąż dużo tracą. Kto traci, a kto zyskuje na pandemii?

    Pakiet akcyzowy - zmiany dla firm

    Nowelizacja ustawy o podatku akcyzowym weszła w życie. Szereg zmian już obowiązuje m.in. uzyskiwanie lub cofanie zezwoleń akcyzowych. Co jeszcze się zmieniło?

    Jak powinna wyglądać umowa na dostawy produktów rolniczych?

    Umowa dla rolnika: jak powinny być uregulowane kwestie ceny, terminów płatności, siły wyższej, kontroli jakości czy wypowiedzenia kontraktu?

    Dziedziczenie jednoosobowej działalności gospodarczej – co dalej po śmierci przedsiębiorcy

    Prawnik wyjaśnia, co dzieje się po śmierci przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą w formie jednoosobowej działalności gospodarczej, wpisanej do CEIDG

    Hotele znów otwarte. Te miejskie na razie są omijane są przez gości

    Od 8 maja hotele znów mogą przyjmować gości. Jednak w przeciwieństwie do hoteli resortowych w tych miejskich nie widać bardzo dużego zainteresowania.

    Ceny mieszkań wzrosły od 7 do 13 proc.

    Ceny mieszkań. W ciągu roku ceny transakcyjne mieszkań na rynku wtórnym wzrosły od 7 do 13 proc., najwyższe wzrosty odnotowano w Gdańsku, Łodzi i Wrocławiu, najniższe w Warszawie - wynika z Barometru Metrohouse i Gold Finance. W dalszym ciągu duży jest udział zakupów w celach inwestycyjnych.

    Instalacja fotowoltaiczna - co warto wiedzieć?

    Fotowoltaika. Jak dobrać moc instalacji fotowoltaicznej? Gdzie montować panele? Jak sprawdza się instalacja w zależności od pogody? Jakie formalności trzeba spełnić, z jakimi kosztami się liczyć?

    Jak uzyskać wyrok w sprawach budowlanych w mniej niż dwa miesiące?

    Brak płatności nawet jednej faktury może zagrozić wypłacalności wykonawcy. W poszukiwaniu wyjścia z tej pułapki, coraz więcej firm budowlanych zwraca się w kierunku e-arbitrażu.

    Ponad 20% przedsiębiorców z branży beauty zapowiada zwolnienia

    Firmy z branży beauty zamierzają zwolnić część swoich pracowników. Planowane redukcje najczęściej mają obejmować ponad 60% kadr. Branża przeżywa stagnację i zapowiada falę upadłości.

    Pieniądze z KPO na termomodernizację budynków na wsi

    Termomodernizacja budynków na wsi. Z budżetu Krajowego Planu Odbudowy (KPO) będą wspierane inwestycje mieszkańców wsi m.in. w zakresie termomodernizacji budynków mieszkalnych, modernizację infrastruktury wodno-kanalizacyjnej, termomodernizację budynków szkół, bibliotek i domów kultury.

    Jak założyć wyząbkowane opony? Czy się da?

    Jak założyć wyząbkowane opony? To o tyle zasadnicze pytanie, że ząbkowanie oznacza uszkodzenie bieżnika w ogumieniu.

    Dotacje dla firm w maju - lista konkursów

    Dotacje z Funduszy Europejskich czekają na przedsiębiorców. Przedstawiamy listę majowych konkursów i dotacji.

    Tarcza branżowa - zasady wsparcia, nowe kody PKD

    Tarcza branżowa to wsparcie dla firm poszkodowanych przez pandemię COVID-19. Od kiedy i na jakie wsparcie mogą liczyć przedsiębiorcy po zmianach?

    Jak rozwód Gatesów wpłynie na rynek start-upów?

    Rozwód Gatesów. Rozwody najbogatszych obywateli USA to nierzadko wyjątkowo bolesny cios wymierzony m.in. w majątek osobisty oraz portfele inwestycyjne. Czy jest się czego obawiać?