Jakie składniki wlicza się do wynagrodzenia minimalnego?

W umowie o pracę, w zakresie warunków płacowych, obowiązkowe jest zawarcie postanowienia o wynagrodzeniu za pracę odpowiadającemu rodzajowi pracy, ze wskazaniem składników wynagrodzenia (art. 29 § 1 pkt 3 ustawy – Kodeks pracy). W przypadku wynagrodzenia minimalnego można podać tu konkretną stawkę aktualnie obowiązującą lub dokonać zapisu, że wynagrodzenie pracownika odpowiada kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym roku kalendarzowym.

Wysokość wynagrodzenia pracownika zatrudnionego w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy nie może być niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia wynoszącego 1750 zł, a dla pracowników rozpoczynających pracę zawodową – 1400 zł (1750 zł × 80%).

Porozmawiaj o tym na naszym FORUM!

Ustalenie wynagrodzenia

Na wynagrodzenie pracownika może składać się kilka różnych elementów, np. wynagrodzenie zasadnicze, premie, dodatki, prowizje, nagrody. W celu obliczenia wysokości wynagrodzenia, pod kątem przyrównania go do progu minimalnego, przyjmuje się przysługujące pracownikowi składniki wynagrodzenia i inne świadczenia wynikające ze stosunku pracy, zaliczone według zasad statystyki zatrudnienia i wynagrodzeń określonych przez Główny Urząd Statystyczny do wynagrodzeń osobowych (art. 6 ust. 4 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę). Są jednak wyjątki. Sumując poszczególne pozycje listy płac, pomija się:

● nagrodę jubileuszową,

● odprawę emerytalną lub rentową,

● wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych (w tym dodatki i ryczałty za nadgodziny).

Pracodawca przy obliczaniu wysokości wynagrodzenia pracownika nie uwzględnia wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych.

Pracownik ma gwarantowane prawo do wynagrodzenia minimalnego za każdy miesiąc. Dla ustalenia wynagrodzenia pracownika, będącego podstawą do porównania go z minimalną stawką miesięczną, bierze się tylko składniki wypłacone za dany miesiąc, np. premia kwartalna zostanie zaliczona do miesiąca, w którym została wypłacona i nie podlega przeliczeniu na okres jednego miesiąca danego kwartału, za który przysługuje.

Kwalifikując poszczególne należności do „wynagrodzenia”, należy posiłkować się załącznikiem do objaśnień do formularzy Z-06 i Z-03 (dostępnym na stronie internetowej GUS – www.stat.gov.pl), który zawiera zakres składników wynagrodzeń w gospodarce narodowej. Zgodnie z nim, wynagrodzenia obejmują wypłaty pieniężne, wypłacane pracownikom lub innym osobom fizycznym, stanowiące wydatki ponoszone przez pracodawców na opłacenie wykonywanej pracy, niezależnie od źródeł ich finansowania (ze środków własnych lub refundowanych) oraz bez względu na podstawę stosunku pracy bądź innego stosunku prawnego lub czynności prawnej, na podstawie których jest świadczona praca lub pełniona służba.

Usprawiedliwione zwolnienie od pracy - 7 powodów

Wynagrodzenia osobowe (skadniki wliczane do płacy minimalnej) oraz wyłączenia (pozycje nieuznawane za wynagrodzenia i wykluczone przy ustalaniu płacy minimalnej)

Wynagrodzenia osobowe

Wyłączenia

l wynagrodzenia zasadnicze w formie czasowej, akordowej, prowizyjnej i innej, l dodatki za staż pracy oraz inne dodatki (dodatkowe wynagrodzenia) za szczególne właściwości pracy, szczególne kwalifikacje lub warunki pracy, l premie i nagrody regulaminowe i uznaniowe, l wynagrodzenia dodatkowe za prace wykonywane w ramach obowiązującego wymiaru czasu pracy, lecz niewynikające z zakresu czynności, l wynagrodzenia za czynności przewidziane do wykonania poza normalnymi godzinami pracy w zakładzie lub w innym miejscu wyznaczonym przez pracodawcę (np. dyżury, pełnienie pogotowia domowego), l wyrównanie do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalanego na podstawie przepisów o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, l wynagrodzenia za czas niewykonywania pracy, wypłacane ze środków pracodawców (wynagrodzenia za urlopy wypoczynkowe i dla poratowania zdrowia, za czas niezdolności do pracy wskutek choroby, za czas przestoju niezawinionego przez pracownika i in.), l ekwiwalenty pieniężne za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i inne, l świadczenia o charakterze deputatowym (wartość świadczeń w części nieopłaconej przez pracownika) lub ich ekwiwalenty pieniężne (np. deputaty węglowe, energetyczne, środków spożywczych), a także ekwiwalenty za umundurowanie, jeśli obowiązek jego noszenia wynika z obowiązujących ustaw, l świadczenia odszkodowawcze (w związku ze skróceniem okresu wypowiedzenia), dodatek wyrównawczy wypłacany pracownikom, których wynagrodzenie uległo obniżeniu wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej

l świadczenia z tytułu ubezpieczenia społecznego finansowane z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ze środków budżetu państwa (zasiłki: chorobowe, opiekuńcze i macierzyńskie oraz świadczenia rodzinne), l świadczenia finansowane ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych i świadczenia urlopowe, l wartość świadczeń rzeczowych, wynikających z przepisów bhp (w tym profilaktycznych posiłków i napojów) oraz dopuszczalnych ekwiwalentów pieniężnych za te świadczenia, a także ekwiwalentów za pranie odzieży roboczej wykonywane przez pracowników i ekwiwalentów pieniężnych za używanie własnej odzieży i obuwia roboczego, l ekwiwalenty pieniężne za użyte przy wykonywaniu pracy narzędzia, materiały lub sprzęt, stanowiące własność wykonawcy, l wypłaty należności z tytułu podróży służbowych (diety, zwrot kosztów noclegów, przejazdów), l świadczenia przysługujące pracownikom przeniesionym do pracy w innej miejscowości, a także należności z tytułu wyrównania wydatków ponoszonych przez pracownika w związku z wykonywaniem pracy poza stałym miejscem pracy lub poza stałym miejscem zamieszkania (m.in. dodatki i ryczałty za rozłąkę, strawne), l wartość środków wydawanych do spożycia pracownikom wyłącznie w czasie wykonywania pracy, bez prawa do ekwiwalentu z tego tytułu (m.in. w zakładach gastronomicznych, placówkach wyżywienia przyzakładowego), l wartość zakwaterowania oraz wyżywienia świadczonego bezpłatnie lub częściowo odpłatnie na kursach i szkoleniach, l określone ustawowo odprawy pieniężne, odszkodowania, rekompensaty lub inne świadczenia z powodu ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy, albo restrukturyzacji zatrudnienia z przyczyn niedotyczących pracowników, l odszkodowania przysługujące od pracodawcy za przedmioty utracone lub uszkodzone wskutek wypadku przy pracy, l wartość polis ubezpieczeniowych na życie oraz składek podstawowych w ramach pracowniczego programu emerytalnego (III filar) wykupionych pracownikom przez pracodawcę, l odszkodowania wynikające z umowy o zakazie konkurencji (po ustaniu zatrudnienia)

Do wynagrodzenia minimalnego wlicza się również dodatki za pracę w porze nocnej, co potwierdził GIP (pismo z 6 kwietnia 2009 r., GPP-471-4560-25/09/PE/RP). Należy jednak pamiętać, że są one wliczane tylko wtedy, gdy praca w godzinach nocnych odbywa się w normalnym czasie pracy i nie stanowi jednocześnie pracy w godzinach nadliczbowych. Do wynagrodzenia minimalnego zalicza się tylko te składniki, które przysługują z tytułu pracy w umówionym wymiarze czasu pracy.

Do ustalenia wynagrodzenia nie bierze się pod uwagę również: wynagrodzeń z tytułu rozporządzania przez pracowników prawami autorskimi do utworów stworzonych w ramach stosunku pracy, a także trzynastek i honorariów za prace autorskie (nie są to wynagrodzenia osobowe).

Wynagrodzenie czy czas wolny za pracę w sobotę?

---

Kiedy przysługuje wyrównanie

Osiągniętą przez pracownika sumę składników płacowych należy porównać z aktualną kwotą minimalnego wynagrodzenia za pracę. Jeśli suma nie osiągnęła stawki ustawowej, należy wypłacić stosowne wyrównanie. Wyrównanie przysługuje, jeżeli w danym miesiącu, z uwagi na terminy wypłat niektórych składników wynagrodzenia lub rozkład czasu pracy, wynagrodzenie pracownika jest niższe od minimum. Wypłaca się je za okres każdego miesiąca łącznie z wypłatą wynagrodzenia. Wyrównanie przysługuje za każdą godzinę pracy i stanowi różnicę między wysokością stawki godzinowej dla danego miesiąca, wynikającej z wynagrodzenia minimalnego, a stawką godzinową pracownika.

Jeżeli wynagrodzenie pracownika zostało w umowie o pracę określone w stawce minimalnej, np. w 2015 r. 1750 zł, to nie wypłaca się żadnego wyrównania w sytuacji, gdy w danym miesiącu to wynagrodzenie nie zostało osiągnięte, np. z powodu choroby, urlopu bezpłatnego, wychowawczego czy nieusprawiedliwionej nieobecności.

Jakie należności może potrącić pracodawca z wynagrodzenia?

Przykład

Na wynagrodzenie pracownicy składa się wynagrodzenie zasadnicze ustalone na poziomie 1400 zł oraz zmienna miesięczna premia regulaminowa. Załóżmy, że w styczniu 2015 r. premia wyniosła 300 zł i przysługiwała za zadania wykonane tylko w podstawowym czasie pracy (nie podczas pracy nadliczbowej). Oprócz tego pracodawca wypłacił pracownicy wynagrodzenie za 10 dobowych godzin nadliczbowych wraz z 50% dodatkiem. Ponieważ nie uwzględnia się wynagrodzenia ani dodatku (za nadgodziny) w płacy minimalnej, pracownicy należy się wyrównanie. Oblicza się je następująco:

Krok 1. ustalamy stawkę godzinową dla pełnego miesięcznego wymiaru czasu pracy w styczniu, wynikającą z minimalnego wynagrodzenia za pracę:

1750 zł : 160 godz. do przepracowania w styczniu = 10,94 zł,

Krok 2. ustalamy stawkę godzinową wynikającą z wynagrodzenia pracownicy:

1700 zł (wynagrodzenie zasadnicze + premia) : 160 godz. = 10,63 zł,

Krok 3. ustalamy różnicę między obiema stawkami:

10,94 zł – 10,63 zł = 0,31 zł,

Krok 4. ustalamy kwotę wyrównania za każdą godzinę pracy, a więc za 170 godzin (160 podstawowych + 10 nadliczbowych):

0,31 zł × 170 godz. = 52,70 zł.

Za styczeń pracownica otrzyma: 1400 zł + 300 zł + 52,70 zł = 1752,70 zł + wynagrodzenie i dodatki za pracę w godzinach nadliczbowych.

Co należy zaliczyć do składników wynagrodzenia?

---

Przykład

Pracownik jest wynagradzany stawką akordową. Załóżmy, że w styczniu 2015 r. był 2 dni (16 godzin) na urlopie okolicznościowym z powodu śmierci ojca oraz 3 dni (24 godziny) na urlopie wypoczynkowym. Przez resztę miesiąca pracownik wykonywał pracę. Pracodawca ustalił poszczególne elementy wynagrodzenia w następujących wysokościach:

● wynagrodzenie urlopowe – 241,92 zł,

● wynagrodzenie za urlop okolicznościowy – 167,84 zł,

● wynagrodzenie za pracę za 120 godzin (160 godz. – 16 godz. – 24 godz.) – 1259,20 zł.

Stawka godzinowa dla pełnego miesięcznego wymiaru czasu pracy w styczniu, wynikająca z minimalnego wynagrodzenia za pracę, wynosi 10,94 zł (patrz poprzedni przykład).

Krok 1. Obliczamy stawkę godzinową wynikającą z wynagrodzenia pracownika:

1259,20 zł : 120 godz. = 10,49 zł.

Krok 2. Obliczamy różnicę między obiema stawkami:

10,94 zł – 10,49 zł = 0,45 zł.

Krok 3. Obliczamy kwotę wyrównania:

0,45 zł x 120 godz. = 54 zł.

W przypadku gdy w danym miesiącu pracownik przebywał np. na urlopie wypoczynkowym, okolicznościowym czy miał przestój w pracy i takie nieobecności są płatne według odrębnych zasad, to stawkę godzinową wynikającą z minimalnego wynagrodzenia należy porównać ze stawką godzinową ustaloną tylko za faktycznie wykonaną pracę i ewentualne wyrównanie obliczyć za każdą godzinę tej pracy. Wynagrodzenie minimalne przysługuje bowiem za pracę, a nie za godziny nieobecności. A zatem istotne jest, by stawka za godzinę pracy pracownika była wyrównana do tej minimalnej.

Analogiczny tok postępowania ma zastosowanie przy obliczeniu wynagrodzenia za pracę dla pracownika, który został zatrudniony/zwolniony w trakcie miesiąca i nie przepracował całego miesięcznego okresu.

Jak uzyskać dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników 50+?

Pracownicy niepełnoetatowi

Jeżeli pracownik jest zatrudniony w niepełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy, wysokość minimalnego wynagrodzenia ustala się w kwocie proporcjonalnej do liczby godzin pracy przypadającej do przepracowania przez pracownika w danym miesiącu, biorąc za podstawę wysokość minimalnego wynagrodzenia. U pracowników w pierwszym roku pracy – za podstawę bierze się 80% płacy minimalnej.

Przykład

Pracownica w pierwszym roku pracy jest zatrudniona na 3/4 etatu. Stawka jej wynagrodzenia zasadniczego wynosi 7,20 zł/godz. Do tego są premie miesięczne regulaminowe w wysokości od 10% do 25% płacy zasadniczej. Załóżmy, że w styczniu 2015 r. jej wymiar godzin wyniósł 120 [(160 godz. : 4) × 3], a wynagrodzenie 864 zł (120 godz. × 7,20 zł). Premia wyniosła 129,60 zł (864 zł × 15%). W sumie wynagrodzenie pracownicy wyniosło 993,60 zł (864 zł + 129,60 zł). Sprawdzamy, czy pracownicy przysługuje wyrównanie.

Krok 1. Ustalenie wynagrodzenia minimalnego w styczniu 2015 r. dla 3/4 etatu:

(1400 zł × 120 godz.) : 160 zł = 1050 zł.

Krok 2. Ustalenie stawki za godzinę pracy w styczniu z minimalnego wynagrodzenia:

1050 zł : 120 godz. = 8,75 zł.

Krok 3. Ustalenie stawki godzinowej z premii pracownicy:

129,60 zł : 120 godz. = 1,08 zł.

Krok 4. Stawka godzinowa pracownicy:

1,08 zł + 7,20 zł = 8,28 zł.

Krok 5. Różnica między stawkami:

8,75 zł – 8,28 zł = 0,47 zł.

Krok 6. Obliczenie wyrównania:

0,47 zł × 120 godz. = 56,40 zł.

Wynagrodzenie pracownicy za styczeń 2015 r. wyniesie 1050 zł (993,60 zł + 56,40 zł).

Minimalne wynagrodzenie w 2015 roku

Autor: Izabela Nowacka