Reguły ustalania miejsca płatności składek ubezpieczeniowych w UE

Zasada miejsca wykonywania pracy to punkt wyjścia dla ustalenia  właściwego ustawodawstwa w dziedzinie ubezpieczeń (lex loci laboris) – oznacza ona, że podlegasz ubezpieczeniu społecznemu i zdrowotnemu oraz płacisz składki do systemu ubezpieczeń w państwie, w którym wykonujesz pracę.

Według tej reguły:
a) pracownik podlega ustawodawstwu tego państwa członkowskiego UE, na terytorium którego wykonuje pracę, nawet w sytuacji, w której zamieszkuje w innym państwie lub jeżeli przedsiębiorstwo lub pracodawca, który go zatrudnia, ma zarejestrowaną siedzibę lub miejsce prowadzenia działalności na powierzchni innego państwa członkowskiego,
b) osoba prowadząca działalność na własny rachunek w jednym kraju podlega ustawodawstwu tego państwa, nawet jeżeli zamieszkuje na terytorium innego państwa członkowskiego,
c) marynarz pływający pod banderą państwa członkowskiego, podlega ustawodawstwu państwa bandery;
d) urzędnicy podlegają ustawodawstwu tego państwa członkowskiego, którego administracja ich zatrudnia.

Pracownik, mający stałe miejsce zamieszkania na terytorium Polski, jest zatrudniony w firmie informatycznej w Wielkiej Brytanii. Zgodnie z zasadą miejsca wykonywania pracy podlega on systemowi ubezpieczeń społecznych w Wielkiej Brytanii, czyli tam gdzie faktycznie pracuje; Osoba, która prowadzi działalność na własny rachunek (prowadzi szkolenia o funduszach unijnych) w Czechach, odprowadza comiesięczne składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne do czeskiej instytucji ubezpieczeniowej, ponieważ z racji miejsca prowadzenia działalności podlega ubezpieczeniom w Czechach.

Nie zawsze zasada miejsca wykonywania pracy jest w pełni wyczerpująca i miarodajna, bywa, że w niektórych sytuacjach okazuje się niewystarczająca dla ustalenia ustawodawstwa właściwego. Dlatego też, by uniknąć sytuacji, w której migrujący pracownik w UE byłby ubezpieczony jednocześnie w więcej niż jednym państwie, rozporządzenie nr 883/2004 przewiduje szereg szczególnych uregulowań dotyczących:

- pracowników delegowanych,

- osób wykonujących pracę lub/i prowadzących działalność na własny rachunek w dwóch lub więcej państwach członkowskich UE jednocześnie,

- członków personelu kontraktowego Wspólnot Europejskich.

Źródło: Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej