Dlaczego opłaca się przekształcić prawo do użytkowania gruntu we własność?

Innym sposobem na uniknięcie tak wysokich opłat jest przekształcenie prawa do użytkowania gruntu we własność. Osoby, które zdecydują się na taki krok w ciągu najbliższego półrocza, mogą zaoszczędzić nawet 90% przyszłych opłat. Przykładowo, w przypadku gruntu o wartości 300 tys. w kieszeni może zostać przeszło 150 tys. zł.

W kolejnym roku wielu użytkowników wieczystych będzie musiało odprowadzać znacznie wyższe opłaty z tytułu użytkowania gruntu. Zgodnie z ustaleniami Home Broker, normą są podwyżki rzędu 50–150%. Doskwierają one tym bardziej, że najczęściej dokonywane są co 3–4 lata. Natomiast w przypadku rzadszych aktualizacji możemy spodziewać się horrendalnych opłat, zwiększonych nawet o tysiąc procent.

Dowiedz się także: Kto zapłaci najwięcej za ogrzewanie w zimie?

Dla każdego inna opłata

Opóźnienia w procedurach administracyjnych mogą potęgować poczucie niesprawiedliwości. Z ich powodu sąsiedzi obciążani są odmiennymi opłatami za użytkowanie wieczyste. – Właściciel dwupokojowego mieszkania na ulicy Włościańskiej, na warszawskim Żoliborzu, musi płacić za użytkowanie wieczyste ponad 100 zł miesięcznie, podczas gdy na sąsiedniej ulicy za podobne mieszkanie taka opłata jest należna za 12 miesięcy – podkreśla Anna Rećko, doradca Home Broker z Warszawy.

Opłaty nawet kilkanaście razy wyższe

Jak duże mogą być podwyżki opłat za użytkowanie wieczyste? – W przypadku mieszkania o powierzchni 28 m kw. na warszawskim Śródmieściu roczna opłata za użytkowanie wieczyste wzrosła ze 120 zł rocznie do 900 zł, czyli o 650% – zauważa Grzegorz Chojnacki, doradca Home Broker z Warszawy. Nie jest to jednak górna granica możliwych podwyżek. – Na poznańskim osiedlu Zygmunta Starego gmina wypowiedziała dotychczasowe opłaty i zaproponowała nowe o 1100% wyższe, natomiast przy ulicy Ratajczaka podwyżka sięgnęła 2400% – wskazuje Rafał Stenclik, doradca Home Broker z Poznania. Takie podwyżki powodują, że Samorządowe Kolegia Odwoławcze są zasypywane lawiną wniosków o uznanie, że nowy poziom opłat jest nieuzasadniony. Warto taką procedurę wszcząć, ponieważ jest ona w pełni bezpłatna. Użytkownik wieczysty musi jedynie złożyć dwa egzemplarze wniosków w terminie 30 dni od doręczenia wypowiedzenia. Teoretycznie podwyżki są rezultatem wzrostu wartości gruntu, przekazanego w użytkowanie wieczyste. Tym bardziej warto rozważyć przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

Co zrobić, gdy uznamy, że podwyżka opłaty jest nieadekwatna do zmian wartości, gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste? W każdym wypadku możliwe jest zakwestionowanie zaproponowanej podwyżki. Otrzymane od gminy pismo jest bowiem tylko propozycją nowej opłaty. Użytkownik wieczysty, w odpowiedzi na pismo, powinien w przeciągu 30 dni od doręczenia wypowiedzenia, złożyć do Samorządowego Kolegium Odwoławczego dwa egzemplarze wniosków o ustalenie, że wzrost opłaty jest nieuzasadniony.

Warto pamiętać, że:
1. Wniosek musi zawierać uzasadnienie, wskazujące błędy i niedociągnięcia wyceny, sporządzonej przez rzeczoznawcę majątkowego. Z dokumentem tym można zapoznać się na przykład w Urzędzie Gminy,
2. SKO nie pobiera opłaty za złożenie wniosku,
3. Złożenie wniosku do SKO powoduje, że użytkownik wnosi opłatę w dotychczasowej wysokości,
4. Oczekiwanie na rozprawę może trwać nawet kilkanaście miesięcy,
5. W przypadku rozstrzygnięcia sprawy przez SKO na niekorzyść użytkownika wieczystego, ten ostatni musi wnieść zaległą opłatę,
6. Gmina ma obowiązek udowodnić, że wzrost opłaty jest uzasadniony,
7. Użytkownik wieczysty może na swój koszt zamówić kontr-wycenę, która wzmocni siłę jego argumentów przed SKO,
8. Kolegium powinno dążyć do polubownego załatwienia sprawy w drodze ugody. W praktyce podczas rozprawy często udaje się tzw. „krakowskim targiem” wynegocjować korzystne warunki użytkowania gruntu. Nowa opłata ustalana jest więc jako średnia, liczona z uwzględnieniem propozycji właściciela i użytkownika wieczystego.
9. Od orzeczenia SKO można odwołać się w terminie 14 dni. Powoduje to, że sprawa trafia do sądu. W tym momencie pojawiają się już koszty sądowe, zaś na rozpatrzenie sprawy należy czekać przynajmniej kolejny rok.

Jak uniknąć opłat za użytkowanie?

Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego we własność jest możliwe zarówno w przypadku gruntów zabudowanych, jak i przeznaczonych na cele mieszkaniowe, w tym garaży. Po dokonaniu takiej zmiany osoby fizyczne, jako właściciele, nie będą już ponosić opłat z tytułu użytkowania wieczystego. Cały proces wymaga złożenia wniosku w odpowiednim urzędzie oraz wniesienia opłaty za przekształcenie. Wniosek muszą złożyć wszystkie osoby, posiadające prawo do danego gruntu. Sprawa jest więc prosta, gdy jesteśmy jedynym użytkownikiem wieczystym gruntu – np. w przypadku domku jednorodzinnego. Sytuacja komplikuje się w przypadku budynków wielorodzinnych. Niezbędne jest bowiem wystąpienie wszystkich właścicieli lokalu o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności . Może też wystarczyć zgoda większości użytkowników, określona udziałem, jeżeli jednocześnie uzyskają oni orzeczenie sądu o zasadności takiego przekształcenia. W tym wypadku trzeba jednak liczyć się ze znacznym wydłużeniem całego procesu.

Co jest niższe: opłata za przekształcenie czy użytkowanie?

Za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, zwane potocznie wykupem gruntu, trzeba zapłacić. Opłata jest różnicą pomiędzy aktualną wartością gruntu, a ceną za prawo użytkowania wieczystego. Im większa jest wartość tego prawa, tym mniej zapłacimy za przekształcenie go we własność. Ponadto, im krócej jesteśmy użytkownikiem wieczystym gruntu, tym większą wartość ma nasze prawo.

Jeżeli grunt jest wart 300 tys. zł, to w pierwszym roku użytkowania za wykup tego prawa zapłacimy ok. 30 tys. zł. Możliwe jest rozłożenie tej kwoty na nisko oprocentowane raty – maksymalnie na 20 lat – co dawałoby pierwszą ratę na poziomie ok. 2625 zł wraz z odsetkami. Tymczasem roczna opłata z tytułu użytkowania wieczystego gruntu w tym przypadku wyniesie 3000 zł, przy założeniu, że na działce stoi budynek mieszkalny. Gdyby wystąpić o przekształcenie powyższego gruntu we własność w 20 roku użytkowania, za wykup trzeba by zapłacić niecałe 99 tys. zł, a pierwsza rata wyniosłaby 8,6 tys. zł.

Na tym nie koniec. Rata, związana z wykupem gruntu, z roku na rok będzie maleć – przy założeniu, że stopy procentowe będą utrzymane na dotychczasowym poziomie – a opłata z tytułu użytkowania wieczystego będzie rosła, np. o 50% raz na cztery lata. Łączny koszt opłat z tytułu przekształcenia, przy założeniu stałości stopy redyskontowej, w ciągu 20 lat wyniesie niespełna 42 tys. zł, jeżeli wystąpimy o przekształcenie w pierwszym roku użytkowania i 137 tys. zł, gdy wystąpimy o przekształcenie w 20 roku użytkowania. Z drugiej strony, łączny koszt opłat z tytułu użytkowania w skrajnym przypadku może wynieść nawet ponad 158 tys. zł. Wiąże się to z podwyżkami opłat o 50% co cztery lata.

Kto może skorzystać ze specjalnej bonifikaty?

Możliwa jest bonifikata od przedstawionej powyżej opłaty za przekształcenie, maksymalnie 90%. Ustawodawca przewidział trzy sytuacje, w których możemy wnioskować o bonifikaty:

1. 90% bonifikaty, gdy wynagrodzenie na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej,
2. 50% bonifikaty, gdy osoba fizyczna uzyskała prawo do użytkowania wieczystego przed 5 grudnia 1990 roku,
3. 50% bonifikaty, gdy sprawa dotyczy nieruchomości ,wpisanej do rejestru zabytków.
W przypadku zastosowania 90-proc. bonifikaty możliwe jest więc przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności za 1– 12,5% ceny gruntu, w zależności od tego, jak długo jesteśmy użytkownikiem wieczystym. W pierwszych latach użytkowania całkowity koszt przekształcenia byłby bliski wartości jednej, rocznej opłaty za użytkowanie wieczyste gruntu.

Polecamy serwis: Kredyty

Do kiedy trzeba wykupić nieruchomość?

Dodatkowe koszty przekształcenia to opłata skarbowa za wydanie decyzji (10zł) oraz koszt wyceny nieruchomości (kilkaset złotych). Nie jest jednak potrzebne wykonanie nowej wyceny nieruchomości, jeśli przeprowadzona została aktualizacja opłaty z tytułu użytkowania wieczystego w przeciągu dwóch lat od daty złożenia wniosku o przekształcenie.

Przedstawione powyżej bonifikaty zostały podważone w styczniu 2010 roku przez Trybunał Konstytucyjny. Trybunał uznał bowiem, że ustawowe narzucenie bonifikat jest ingerencją w prawo własności. Wyrok zacznie obowiązywać po upływie 18 miesięcy. Na wykupy z korzystnymi bonifikatami mamy więc czas do czerwca 2011 roku. Warto także zauważyć, że ustawa, zezwalająca na przekształcenie, traci moc prawną z końcem 2012 roku.