Jak zabezpieczyć egzekucję z majątku dłużnika?

Sposobem na uniknięcie takiej sytuacji jest uzyskanie zabezpieczenia (tj. uzyskanie tymczasowej ochrony prawnej) danego roszczenia. Stronami w postępowaniu zabezpieczającym są obowiązany (pozwany, w przyszłości dłużnik) i uprawniony (powód, w przyszłości wierzyciel).

Przesłanki

Warunkiem udzielenia zabezpieczenia roszczeń pieniężnych jest okoliczność, że brak zabezpieczenia mógłby pozbawić wierzyciela możliwości zaspokojenia. Sytuacja taka zachodzi np. wówczas, gdy wierzyciel posiada informacje, że dłużnik wyprzedaje lub obciąża swój majątek.

Obawa, że brak zabezpieczenia mógłby wierzyciela pozbawić zaspokojenia musi być realna, a nie ogólnikowa i powinna znajdować uzasadnienie w okolicznościach sprawy. Jednym z wyjątków od wyżej opisanej zasady jest zabezpieczenie roszczeń alimentacyjnych, gdzie nie wymaga się uprawdopodobnienia, że brak zabezpieczenia pozbawiłby wierzyciela możliwości zaspokojenia.

Zobacz: Ugoda pod nadzorem sądu

Wniosek o udzielenie zabezpieczenia

Zasadą jest, że sąd udziela zabezpieczenia na wniosek uprawnionego, jednakże w niektórych sytuacjach udziela go z urzędu, np. w sprawach o alimenty. Udzielenia zabezpieczenia można żądać przed wszczęciem sprawy lub w jej toku.

Wniosek o udzielenie zabezpieczenia musi spełniać wymogi pisma procesowego i zawierać ponadto:

• wskazanie sposobu zabezpieczenia,
• wskazanie zakresu zabezpieczenia,
• wskazanie i uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających żądanie zabezpieczenia.

Zobacz: Potrącenie a zarzut potrącenia - jaka jest różnica

We wniosku należy wskazać jeden lub kilka sposobów zabezpieczenia. Sposobami zabezpieczenia roszczeń pieniężnych są:

• zajęcie ruchomości, wynagrodzenia za pracę, emerytury, renty, wierzytelności lub innego prawa majątkowego
• obciążenie nieruchomości lub statku morskiego obowiązanego hipoteką
• ustanowienie zakazu zbywania lub obciążania nieruchomości obowiązanego, (która nie ma księgi wieczystej) lub spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu
• ustanowienie zarządu przymusowego na przedsiębiorstwem lub gospodarstwem rolnym obowiązanego

We wniosku nie ma konieczności wskazywania konkretnych ruchomości obowiązanego, podawania dokładnego numeru rachunku bankowego itd., gdyż żądanie od uprawnionego zbyt szczegółowych informacji na temat majątku obowiązanego stoi w sprzeczności z ideą zabezpieczenia, które ma toczyć się szybko i w efekcie uniemożliwić obowiązanemu ukrycia lub zbycia majątku.

Wskazanie zakresu zabezpieczenia może polegać na wskazaniu wysokości roszczenia, jakie ma być zabezpieczone lub czasu, na jaki ma nastąpić zabezpieczenie. Uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających udzielenie zabezpieczenia polega najczęściej na złożeniu stosownych oświadczeń pisemnych osób trzecich i nieformalnym przesłuchaniu uprawnionego. Sąd udziela zabezpieczenia w drodze postanowienia, które w celu jego wykonania powinno zawierać klauzulę wykonalności.

Zabezpieczenia przez zajęcie ruchomości, wynagrodzenia za pracę, emerytury, renty, wierzytelności lub innego prawa majątkowego dokonuje komornik stosując odpowiednio przepisy o egzekucji.

Wpisu hipoteki lub zakazu zbywania dokonuje się na wniosek uprawnionego. Zabezpieczenie nie może obejmować rzeczy, wierzytelności i praw, z których egzekucja jest wyłączona. Przy zabezpieczeniu zasadą jest, że komornik jedynie dokonuje zajęcia ruchomości, ale ich nie sprzedaje. Zajętych ruchomości nie można oddać pod dozór uprawnionego. Zajętą gotówkę i papiery wartościowe komornik przekazuje na rachunek depozytowy sądu.

Jan Z. wytoczył proces Pawłowi K. o zwrot pożyczki w kwocie 20.000zł. W toku sprawy Jan Z. uzyskał informacje, że Paweł K. pozbywa się majątku, tj. zamierza sprzedać samochód oraz złożył wypowiedzenie z pracy. W związku z tym Jan Z. złożył do sądu wniosek o udzielenie zabezpieczenia poprzez zajęcie samochodu Pawła K. i zajęcie przysługującej mu wierzytelności z tytułu nadpłaty podatku dochodowego. Sąd przychylił się do wniosku Jana Z. i udzielił mu zabezpieczenia – wydał zarządzenie tymczasowe o zajęciu samochodu i wierzytelności Pawła K. Jan Z. wystąpił do komornika z wnioskiem dokonanie zabezpieczenia poprzez zajęcie samochodu i wierzytelności Pawła K. Komornik dokonał zabezpieczenia. W przypadku, gdy Jan Z. wygra proces będzie mógł zwrócić się do komornika wszczęcie egzekucji z zabezpieczonego majątku Pawła K.

Koszty

Za dokonanie zabezpieczenia roszczeń pieniężnych komornik pobiera opłatę w wysokości 2% wartości tego roszczenia, jednak nie mniej niż 3% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia (obecnie 68,26zł) i nie więcej niż 5-krotność tego wynagrodzenia (obecnie 11.376,85zł). Opłatę tę uiszcza uprawniony z chwilą złożenia wniosku o zabezpieczenie. Po zakończeniu zabezpieczenia komornik wydaje postanowienie o kosztach postępowania zabezpieczającego, które powinien wysłać do sądu. O tym, kogo ostatecznie obciążają te koszty decyduje sąd.

Upadek zabezpieczenia

Zabezpieczenie upada:

• jeżeli sprawa nie zostanie wytoczona w określonym terminie, (gdy zabezpieczenia udzielono przed wszczęciem sprawy)
• w razie prawomocnego odrzucenia pozwu lub wniosku
• w razie prawomocnego oddalenia żądania
• w razie prawomocnego umorzenie postępowania w sprawie.

Upadek zabezpieczenia oznacza taki stan jakby zabezpieczenia w ogóle nie było.

Zabezpieczenie nie może zmierzać do zaspokojenia uprawnionego (wyjątkiem są alimenty, gdzie zabezpieczenie może polegać na nakazaniu obowiązanemu płacenia uprawnionemu cyklicznie pewnych kwot).