REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Zdolność kredytowa, a zawarcie i wypowiedzenie umowy kredytu

Mirosław Gumularz
Mirosław Gumularz
Marek Pasiński
Radca prawny
Zdolność kredytowa - zawarcie i wypowiedzenie umowy kredytu
Zdolność kredytowa - zawarcie i wypowiedzenie umowy kredytu

REKLAMA

REKLAMA

Jest rzeczą powszechnie znaną, że jednym z podstawowych warunków udzielenia kredytu przez bank jest sprawdzenie zdolności kredytowej klienta – potencjalnego kredytobiorcy. Bank nie tylko jest uprawniony ale i zobowiązany do zbadania zdolności kredytowej potencjalnego kredytobiorcy przed zawarciem umowy kredytu.

W związku z tym, poza nielicznymi wyjątkami (zob. art. 70 Prawa bankowego – dalej „Pr. bank.”),  bank nie może udzielić kredytu podmiotowi nie mającemu zdolności kredytowej.

REKLAMA

REKLAMA

Zakaz ten ma charakter publicznoprawny i udzielenie przez bank kredytu osobie niemającej zdolności kredytowej nie wywołuje żadnych konsekwencji w aspekcie prywatnoprawnym - w szczególności nie ma wpływu na ważność umowy (zob. szerzej - F. Zoll (red.), Komentarz do art.70 ustawy - prawo bankowe, Lex – wersja elektroniczna komentarza).

Bank zobowiązany jest do zbadania zdolności kredytowej podmiotu ubiegającego się o kredyt w każdym przypadku (tzn. bez względu na osobę kredytobiorcy i wysokość kredytu). Jednocześnie należy podkreślić, że – co do zasady – wykazanie zdolności kredytowej nie obliguje banku do zawarcia umowy kredytu. W celu zbadania zdolności kredytowej swojego kontrahenta bank może zażądać przedłożenia dokumentów i informacji niezbędnych do dokonania oceny tej zdolności (podstawa - art. 70 ust. 1 zd. 2 prawa bankowego).

Zobacz: Zdolność kredytowa, a zawarcie i wypowiedzenie umowy kredytu

Wymóg posiadania zdolności kredytowej dotyczy nie tylko momentu zawierania umowy ale całego okresu jej trwania. Na podstawie z art. 75 ust. 1 prawa bankowego w przypadku utraty przez kredytobiorcę zdolności kredytowej bank może wypowiedzieć umowę kredytu.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Bieżącą kontrolę zdolności kredytowej umożliwia art. 70 ust. 3 prawa bankowego, zgodnie z którym kredytobiorca jest obowiązany umożliwić podejmowanie przez bank czynności związanych z oceną sytuacji finansowej i gospodarczej oraz kontrolę wykorzystania i spłaty kredytu.

REKLAMA

Powyższe uzasadnia stwierdzenie, iż dokonywanie analizy zdolności kredytowej klienta banku zaczyna się w chwili złożenia przezeń wniosku o udzielenie kredytu i w razie zawarcia umowy powtarza się wielokrotnie aż do zakończenia stosunku umownego (zob. szerzej - F. Zoll /red./, Komentarz do art. 70 ustawy - prawo bankowe, Lex – wersja elektroniczna komentarza).

Istotne znaczenie ma sposób rozumienia pojęcia „zdolności kredytowej”, element ten nie tylko decyduje o uzyskaniu kredytu ale także o możliwości korzystania ze środków pieniężnych w późniejszym etapie. Można wręcz stwierdzić, że z punktu widzenia kredytobiorcy, wskazanie co należy rozumieć pod pojęciem zdolności kredytowej ma jeszcze większe znaczenie w trakcie trwania umowy.

O ile odmowa zawarcia umowy kredytu sprawia, że potencjalny kredytobiorca na ogół szuka innych źródeł finansowania swojej inwestycji, o tyle wypowiedzenie umowy ze względu na utratę zdolności kredytowej może spowodować nieprzewidziane perturbacje w jego działalności. Zwłaszcza w sytuacji kiedy jest w trakcie realizacji kredytowanych inwestycji. Problem staje się jeszcze bardziej wyraźny jeżeli uświadomimy sobie, że bank jednostronnie – bez ingerencji podmiotów zewnętrznych – jest władny ustalić, że kredytobiorca utracił zdolność kredytową.

Zobacz: Natychmiastowa wymagalność zobowiązania - kiedy nie trzeba czekać na termin wykonania umowy

Pojęcie zdolności kredytowej zostało zdefiniowane w Prawie bankowym.  Zgodnie z art. 70 ust. 1 zd. 2 Prawa bankowego przez zdolność kredytową rozumie się zdolność do spłaty zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami w terminach określonych w umowie.

Pomimo tego, że stwierdzenie przyczyn wypowiedzenia umowy kredytu leży wyłącznie w gestii banku to jednak bank w takiej sytuacji nie działa na zasadzie całkowitej dowolności. O ile przed zawarciem umowy kredytu – z formalnego punktu widzenia - bank ma pełną swobodę przy ustalaniu zdolności kredytowej, o tyle w sytuacji jej wypowiedzenia o takiej dowolności nie może być mowy.

W przeciwnym razie bank uzyskałby możliwość dowolnego – jednostronnego - kształtowania treści stosunku kredytowego, a także decydowania o jego zakończeniu. Podważałoby to zaufanie kredytobiorcy do realizacji zawartej umowy.

Co istotne, o ile w przypadku odmowy udzielenia kredytu ze względu na brak zdolności kredytowej klient nie ma prawnej możliwości podważenia takich ustaleń, o tyle w przypadku wypowiedzenia umowy kredytu jego sytuacja jest inna. Może on żądać ustalenia przez sąd istnienia stosunku kredytowego powołując się na bezskuteczności wypowiedzenia umowy kredytu ze względu na brak ustawowych przesłanek (art. 189 kodeksu postępowania cywilnego – powództwo o ustalenie).

Istnieje także możliwość dochodzenia odszkodowania na podstawie art. 471 k.c. za szkody powstałe na skutek nieuzasadnionego wypowiedzenia umowy kredytu – szczególnie jeżeli została przeprowadzona egzekucja na podstawie bankowego tytułu egzekucyjnego.

 Dlatego analizując sytuację kredytobiorcy pod kątem utraty zdolności kredytowej bank powinien uwzględniać – ukształtowany w doktrynie i orzecznictwie – sposób rozumienia tego pojęcia. Decyzja o wypowiedzeniu umowy ze względu na utratę zdolności kredytowej musi zostać poprzedzona wnikliwą analizą sytuacji kredytobiorcy. W przeciwnym razie może doprowadzić do nieodwracalnych szkód.

Wskazuje się na następujące elementy, na które zwraca się uwagę przy interpretacji pojęcia zdolności kredytowej:

1. Zdolność kredytowa to kwalifikacja ustalana samodzielnie przez bank. Tak samo utrata zdolności kredytowej nie musi być potwierdzona żadnym dokumentem, w szczególności nie musi zostać ogłoszona upadłość kredytobiorcy.

2. Przy ustalaniu zdolności kredytowej istotne znaczenie mają zaoferowane przez kredytobiorcę zabezpieczenia kredytu. Pomimo tego, że – jak się przyjmuje – same z siebie nie przesądzają jeszcze o zdolności kredytowej to niewątpliwie są one istotnym czynnikiem „współkształtujacym” zdolność do spłaty zaciągniętego zobowiązania.

Zdolność kredytowa przedsiębiorstwa

Kalkulator odsetek podatkowych

Na rzecz tego stanowiska przemawia cel ustawowego wymagania posiadania przez kontrahenta zdolności kredytowej, którym jest zapewnienie bankowi zwrotu zainwestowanych w kredyt wartości, a pośrednio zabezpieczenie interesów posiadaczy rachunków bankowych (potencjalnie zagrożonych w razie udzielania przez bank kredytów, które następnie okażą się nieściągalne). Z punktu widzenia tego celu jest bez znaczenia, z jakich źródeł (własnych kredytobiorcy czy też cudzych) kredyt zostanie spłacony (tak W. Pyzioł [w:] M. Bączyk, E. Fojcik-Mastalska (red.), L. Góral, J. Pisuliński, W. Pyzioł, Prawo bankowe. Komentarz, LexPolonica – komentarz do art. 70 Pr. bank., teza 2). 

W orzecznictwie wskazuje się, że zdolność kredytową ma każdy podmiot, którego stan majątkowy oraz bieżąca i przewidywana w przyszłości efektywność gospodarowania zapewnia wypłacalność, gwarantującą zwrot kredytu wraz z należnymi odsetkami w ustalonym w umowie terminie (wyrok SN z dnia 18 czerwca 1997 r., II CKN 207/97, Pr.Bank. 1998, nr 1, s. 57).

Utrata zdolności kredytowej uprawniająca bank do wypowiedzenia umowy ma dotyczyć kredytobiorcy, a nie przez innej osobę (np. przez poręczyciela).

Na zakończenie należy podkreślić, iż opisywana tutaj możliwość wypowiedzenia umowy kredytowej w sytuacji utraty zdolności kredytowej wynika z ustawy – Prawo bankowe. Przepis art. 75 Prawa bankowego współkształtuje (obok postanowień umowy) treść stosunku kredytowego. Oznacza to, że do wypowiedzenia umowy kredytu ze względu na utratę zdolności kredytowej nie jest konieczne uprzednie zamieszczanie tego typu postanowienia w umowie kredytowej.

Nie mniej jednak strony umieszczają tego typu zapisy w umowach kredytowych. W związku z tym należy wskazać, że co do zasady sposób rozumienia pojęcia zdolności kredytowej nie zmieni w przypadku umownego zastrzeżenia możliwości wypowiedzenia umowy w przypadku utraty zdolności kredytowej.

Marek Pasiński - Radca Prawny,

Mirosław Gumularz - Aplikant Radcowski

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Moja firma
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Branża handlowa w letargu. Co czwarta firma obawia się mniejszych zamówień, a co druga wysokich cen

Branża handlowa w Polsce jest jedyną, która nie wyszła nawet na krótko z kryzysu w ciągu minionych dwóch lat. Menadżerowie nie widzą wciąż sprzyjających okoliczności do prowadzenia biznesu w handlu – ani teraz, ani w najbliższej przyszłości.

Budownictwo narzeka na brak kredytów i sięga po faktoring, to za sprawą coraz wyższych nieregulowanych na czas wzajemnych zobowiązań

Wskaźniki koniunktury poprawiają się i coraz więcej firm prognozuje poprawę płynności. Ale szukające finansowego wsparcia przedsiębiorstwa z budownictwa nie zawsze mogą liczyć na przychylność banków w staraniach o kredyt. Stały się za to klientem numer jeden dla firm faktoringowych. Dotyczy to zwłaszcza mikrofirm.

Pieniądze z KPO. Kto zyska, a kto może stracić?

W ramach KPO do Polski trafiło już 7 mld euro. Czy optymizm inwestycyjny sprawi, że w Polsce na każdym kroku będzie plac budowy, a inflacja znów poszybuje w górę? Które firmy mogą rekordowo zyskać? A kto straci?

Finansowanie ze środków UE. Z jakich programów mogą korzystać przedsiębiorcy z MŚP?

Z jakich programów finansowania może skorzystać przedsiębiorca w 2024 roku? Unia Europejska kontynuuje swoje zaangażowanie we wsparcie przedsiębiorców z MŚP. Stawia na różnorodne programy i ułatwienia, które mają na celu stymulowanie innowacyjności, wzrostu gospodarczego oraz konkurencyjności firm w UE.

REKLAMA

Od 12 czerwca zapłacisz okiem za zakupy. W których sklepach?

12 czerwca w pięciu salonach Empik w całej Polsce rozpoczyna się pilotażowy program płatności biometrycznych. To innowacyjne rozwiązanie opiera się na fuzji biometrii tęczówki oka i twarzy. Dostawcą tej technologii jest polski fintech PayEye, we współpracy z Planet Pay. Program jest pierwszym tego rodzaju w Europie i działa w ramach programu Mastercard Biometric Checkout.

Będzie zakaz nowych licencji na transport międzynarodowy, zablokuje zakładanie jednoosobowych firm

Planowany przez Ministerstwo Infrastruktury pomysł zakazu wydawania licencji dla transportu międzynarodowego może okazać się dużym problemem dla polskich przewoźników. To praktycznie zakaz zakładanie nowych jednoosobowych firm. Ponadto blokada zakupu nowych ciężarówek.

Mikrofirmy budowlane mogą się pożegnać z kredytami?

Przeterminowane zaległości firm budowlanych to już ponad półtora miliarda złotych. Większość zadłużonych przedsiębiorców to mikrofirmy. Prognozowana poprawa płynności wcale nie oznacza, że firmy mogą liczyć na kredyty bankowe.

Rewolucja w handlu internetowym. Szczegółowe dane trafią do skarbówki

Szczegółowe informacje o transakcjach internetowych, w tym wynajmu mieszkań, będą przekazywane do Urzędu Skarbowego. Dodatkowo, konta na platformach takich jak Allegro, OLX czy Vinted mogą zostać zablokowane, a wypłaty wstrzymane - informuje "Gazeta Wyborcza".

REKLAMA

Połowa konsumentów deklaruje, że wybierze firmę wspierającą odpowiedzialny rozwój zamiast tej, która nie podejmuje takich działań

Inwestowanie ESG (Environmental, Social, Governance), czyli społeczna odpowiedzialność biznesu może być odpowiedzią na pościg za wynikami. Celem działalności firm powinno być dziś nie tylko osiąganie dobrych wyników finansowych, widocznych w raportach kwartalnych, ale także budowanie otoczenia społecznego, ochrona środowiska czy wspieranie ważnych inicjatyw. To istotne dla wielu inwestorów instytucjonalnych, jak również detalicznych, którzy wybierają inwestycje online mające na uwadze środowisko i otoczenie społeczne.

Co robią małe firmy gdy kontrahent nie płaci. Zaległe płatności sięgnęły już 10 miliardów złotych

Ponad połowa firm wysyła wezwania do zapłaty, 47 proc. negocjuje z dłużnikiem, a co 5. zleca odzyskanie należności kancelarii prawnej – tak najczęściej postępują małe i średnie przedsiębiorstwa, kiedy kontrahent im nie płaci.

REKLAMA