Kategorie

Odpowiedzialność karna w spółkach

Emilia Panufnik
Umowa./ Fot. Fotolia
Umowa./ Fot. Fotolia
Kodeks spółek handlowych ustanawia odpowiedzialność karną za poszczególne typy przestępstw. Jakich?

Niezgłoszenie upadłości

Kto, będąc członkiem zarządu spółki albo likwidatorem, nie zgłasza wniosku o upadłość spółki handlowej pomimo powstania warunków uzasadniających według przepisów upadłość spółki - podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny.

Przestępstwo to można popełnić tylko przez zaniechanie. Można je popełnić z winy umyślnej, w zamiarze bezpośrednim lub ewentualnym. To przestępstwo formalne, bezskutkowe.

Reklama

Sprawcami przestępstwa mogą być tylko członkowie zarządu albo likwidatorzy. Można wywnioskować, że sprawcami mogą być członkowie zarządu spółki kapitałowej oraz likwidatorzy każdej spółki handlowej. Należy jednak zaznaczyć, że obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie spółki handlowej dotyczy każdej osoby, która ma prawo reprezentować spółkę handlową sama lub łącznie z osobami trzecimi.

Przestępstwo mogą popełnić wszyscy członkowie zarządu, ale ich odpowiedzialność jest indywidualna. Indywidualność dotyczy świadomości członka zarządu istnienia przesłanek do zgłoszenia wniosku o upadłość.

Ogłoszenie nieprawdziwych danych

Kolejne przestępstwo polega na ogłaszaniu lub przedstawianiu organom spółki, władzom państwowym lub osobom powołanym do rewizji nieprawdziwych danych. Chroni się więc prawidłowość, jawność życia gospodarczego.

Przestępstwo to dotyczy osób wykonujących obowiązki wymienione w tytule III (Spółki kapitałowe) i IV (Łączenie, podział i przekształcanie spółek) Kodeksu spółek handlowych. Obowiązki te polegają na ogłaszaniu określonych informacji, przedstawianiu ich organom państwowym lub osobom wykonującym czynności z zakresu kontroli finansowej. Zajmują się tym członkowie zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej i likwidatorzy. To przestępstwo indywidualne i formalne.

Ogłoszenia związane z działalnością spółek, które wymagane są przez prawo, powinny być dokonywane w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.

Reklama

Przedstawianie nieprawdziwych danych organom spółki dotyczy szerszego kręgu podmiotów. Odpowiedzialności na tej podstawie może podlegać pracownik spółki, który złoży radzie nadzorczej fałszywe sprawozdania lub wyjaśnienia czy likwidatorzy, którzy w bilansie otwarcia likwidacji zamieścili nieprawdziwe informacje.

Natomiast składanie fałszywych danych organom państwowym (np. urzędowi skarbowemu) dotyczy zarządu i likwidatorów. Istnieją przepisy nakładające obowiązki przekazywania informacji organom państwowym przez inne podmioty, np. biegłych rewidentów.

Przestępstwa może polegać zarówno na podaniu fałszywych informacji, jak też na zatajeniu (przemilczeniu) informacji prawdziwych. To jedyne przestępstwo przewidziane w Kodeksie spółek handlowych, które może być popełnione nieumyślnie. Popełnia zatem przestępstwo także ten, kto przewidywał lub mógł przewidzieć popełnienie przestępstwa i mimo to nie zachował należytej staranności wymaganej przy dokonywaniu danego typu czynności.

Polecamy serwis: Rejestr przedsiębiorców

Nabycie własnych udziałów lub akcji

Zgodnie z art. 200  i art. 362 Kodeksu spółek handlowych z wyjątkiem przypadków wyraźnie przewidzianych w ustawie spółki kapitałowe nie mogą nabywać własnych udziałów ani akcji czy też przyjmować ich w zastaw.

Kto, będąc członkiem zarządu albo likwidatorem, dopuszcza do nabycia przez spółkę handlową własnych udziałów lub akcji albo do brania ich w zastaw - podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 6 miesięcy.

Przestępstwo to może popełnić ograniczony krąg podmiotów: członek zarządu bądź likwidator. Jest to przestępstwo umyślne i materialne.

Karalny jest także świadomy i zamierzony brak sprzeciwu nabycia własnych udziałów lub akcji (zaniechanie).

Wydawanie dokumentów na udziały w spółce z o.o.

Na podstawie art. 174 § 6 Kodeksu spółek handlowych na udziały lub prawa do zysku w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością nie mogą być wystawiane dokumenty na okaziciela, jak również dokumenty imienne i na zlecenie.

Przestępstwo z art. 589 Kodeksu spółek handlowych odnosi się tylko do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Kto, będąc członkiem zarządu albo likwidatorem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, dopuszcza do wydania przez spółkę dokumentów imiennych, na okaziciela lub dokumentów na zlecenie na udziały lub prawa do zysków w spółce - podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 6 miesięcy.

Przestępstwo to może polegać na wydaniu dokumentu (działanie) oraz na nieprzeciwstawieniu się wydaniu takich dokumentów (zaniechanie). Może być popełnione tylko umyślnie. Jest to przestępstwo materialne.

Sprawcami czynu zabronionego mogą być członkowie zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz jej likwidatorzy.

Umożliwienie bezprawnego głosowania

Kto w celu umożliwienia bezprawnego głosowania na walnym zgromadzeniu lub bezprawnego wykonywania praw mniejszości:
1)  wystawia fałszywe zaświadczenie o złożeniu dokumentu akcji uprawniającej do głosowania osobie, która w ogóle nie złożyła dokumentu akcji w spółce bądź też zaświadczenie to wskazuje na większą liczbę dokumentów akcji, niż faktycznie zostało w spółce złożonych (wszelkie osoby dopuszczające się wystawiania zaświadczeń: notariusz, bank, dom maklerski);
2)  użycza innemu dokumentu akcji, która nie uprawnia jej właściciela do głosowania,
3)  wystawia fałszywe zaświadczenie o prawie uczestnictwa w walnym zgromadzeniu spółki publicznej,
4)  przekazuje lub udostępnia fałszywy wykaz akcjonariuszy uprawnionych do uczestnictwa w walnym zgromadzeniu spółki publicznej
- podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Celem przepisu jest zapobieganie nieprawidłowościom w podejmowaniu uchwał walnego zgromadzenia w spółce akcyjnej oraz zapobieganie uczestnictwu osób nieuprawnionych do wykonywania praw korporacyjnych. Uważa się, że przestępstwo to odnosi się także do spółki komandytowo-akcyjnej.

Zobacz także: Umowa z naruszeniem zasad reprezentacji spółki

Bezprawne głosowanie lub wykonywanie praw mniejszości

Kto przy głosowaniu na walnym zgromadzeniu lub wykonywaniu praw mniejszości posługuje się:
1)  fałszywym zaświadczeniem o złożeniu dokumentu akcji uprawniającej do głosowania,
2)  cudzym dokumentem akcji bez zgody właściciela,
3)  cudzym dokumentem akcji, która nie uprawnia jej właściciela do głosowania,
4)  fałszywym zaświadczeniem o prawie uczestnictwa w walnym zgromadzeniu spółki publicznej,
5)  fałszywymi instrukcjami do głosowania na walnym zgromadzeniu spółki publicznej
- podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Przestępstwo to wiąże się z wyżej opisanym przestępstwem umożliwienia bezprawnego głosowania. Dotyczy przypadków, w których sprawca nie ma prawa uczestniczyć w zgromadzeniu i nie uzyskał zgody właściciela akcji. Dochodzi do niego w momencie wykonywania prawa głosu, a także z momentem zgłoszenia żądania w trakcie realizacji prawa mniejszości.

Przestępstwa może dopuścić się akcjonariusz, pełnomocnik (jeżeli realizuje prawa korporacyjne nieprzysługujące mocodawcy), inne osoby niezwiązane ze spółką, zastawnik lub użytkownik akcji, posługujący się dokumentem akcji bez zgody właściciela.

Przestępstwo może być popełnione tylko umyślnie z zamiarem bezpośrednim lub ewentualnym. Jest to przestępstwo formalne.

Bezprawne wydanie akcji

Zgodnie z przepisami Kodeksu spółek handlowych:
- akcje nie mogą być wydawane przed zarejestrowaniem spółki, gdyż spółka akcyjna w organizacji nie może wydawać dokumentów na okaziciela, świadectw tymczasowych, dokumentów imiennych czy na zlecenie;
- akcjonariusze nabywają roszczenie o wydanie dokumentu akcji z upływem miesiąca od dnia rejestracji spółki;
- akcje w podwyższonym kapitale zakładowym nie mogą być z kolei wydane przed rejestracją podwyższenia kapitału zakładowego.

Członek zarządu, który dopuszcza do wydania dokumentów akcji:
1)  niedostatecznie opłaconych,
2)  przed zarejestrowaniem spółki,
3)  w przypadku podwyższenia kapitału zakładowego - przed zarejestrowaniem podwyższenia
- podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Przestępstwo dotyczy tylko członków zarządu spółki akcyjnej i może być dokonane tylko umyślnie.

Zobacz też: Zarząd ponosi odpowiedzialność za należytą rachunkowość spółki

Właściwość sądów

Sprawy o przestępstwa wyżej opisane należą do właściwości sądów rejonowych. Sąd rejonowy orzeka w pierwszej instancji we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw przekazanych ustawą do właściwości innego sądu.

Delikty członków zarządu

Kodeks spółek handlowych w art. 594 i 595 reguluje delikty członków zarządu i likwidatorów, które nie są przestępstwami. Dzięki tym przepisom w celu przymuszenia określonych osób do wykonania ciążących na nich obowiązków można posługiwać się środkiem przymusu w postaci grzywny.

W świetle art. 594 Kodeksu spółek handlowych kto, będąc członkiem zarządu spółki handlowej, wbrew obowiązkowi dopuszcza do tego, że zarząd:
1)  nie składa sądowi rejestrowemu listy wspólników,
2)  nie prowadzi księgi udziałów zgodnie z przepisami art. 188 § 1 albo nie prowadzi księgi akcyjnej zgodnie z przepisami art. 341 § 1 Kodeksu spółek handlowych,
3)  nie zwołuje zgromadzenia wspólników albo walnego zgromadzenia,
4)  odmawia wyjaśnień osobie powołanej do rewizji lub nie dopuszcza jej do pełnienia obowiązków,
5)  nie przedstawia sądowi rejestrowemu wniosku o wyznaczenie biegłych rewidentów,
6)  nie ogłasza wzmianki o złożeniu opinii przez biegłego rewidenta w sądzie rejestrowym zgodnie z przepisem art. 312 § 7 Kodeksu spółek handlowych
- podlega grzywnie do 20 000 złotych. Grzywnę nakłada sąd rejestrowy.

Ponadto kto, będąc członkiem zarządu, dopuszcza do tego, że spółka przez czas dłuższy niż trzy miesiące wbrew prawu lub umowie pozostaje bez rady nadzorczej w należytym składzie - podlega grzywnie w tej samej wysokości.

Powyższe przepisy stosuje się odpowiednio do likwidatorów.

Wymienione uchybienia członków zarządu i likwidatorów to przewinienia dyscyplinarne, wynikające z niedopełnienia obowiązków określonych ustawą.

Niewłaściwe oznaczenie pism

Na podstawie art. 595 Kodeksu spółek handlowych kto, będąc członkiem zarządu spółki kapitałowej, dopuszcza do tego, że pisma i zamówienia handlowe oraz informacje, o których mowa w art. 206 § 1 i art. 374 § 1 Kodeksu spółek handlowych, nie zawierają danych określonych w tych przepisach albo będąc komplementariuszem spółki komandytowo-akcyjnej uprawnionym do reprezentowania spółki dopuszcza do tego, że pisma i zamówienia handlowe oraz informacje, o których mowa w art. 127 § 5 Kodeksu spółek handlowych, nie zawierają danych określonych w tym przepisie - podlega grzywnie do 5 000 złotych. Grzywnę nakłada sąd rejestrowy.

Podobnie jak przy poprzednim uchybieniu dyscyplinarnym sytuacje te dotyczą także likwidatorów.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037)

Ustawa z dnia 28 czerwca 2012 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2012 r. poz. 1112 tj.)

Dowiedz się więcej z naszej publikacji
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych
Tylko teraz
89,00 zł
99,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Moja firma
    1 sty 2000
    31 lip 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Firma w mediach. Na czym polegają skuteczne media relations?

    Firma w mediach. Ogromna konkurencja rynkowa oraz wysokie wymagania ze strony samych konsumentów niejako wymuszają na biznesach cykliczną obecność w mediach. Aby regularnie pojawiać się na łamach prasy, tytułów online czy platformach influencerów należy wyjątkowo poważnie potraktować kwestię kontaktu z poszczególnymi redakcjami. W jaki sposób? Odpowiedzią są skuteczne działania media relations.

    Prawo, a zakłady bukmacherskie!

    2017 rok to przełomowa data w historii polskiej branży zakładów bukmacherskich. Właśnie wtedy weszła w życie nowelizacja ustawy o grach hazardowych, którą wprowadziło Prawo i Sprawiedliwość. Co zmieniło się po tej dacie pod kątem prawnym i jak było wcześniej?

    Test: Peugeot 508 SW PSE, czyli francuskie AMG w akcji

    Test: Peugeot 508 PSE, czyli napęd na cztery koła, 360 koni mechanicznych i hybryda plug-in. W skrócie francuskie AMG spisało się na medal.

    Ile lat wstecz sprawdza UFG?

    Ile lat wstecz sprawdza UFG? Czyli za ile lat kierowca może otrzymać karę za brak ubezpieczenia OC? Postanowiliśmy to sprawdzić.

    Jak uniknąć regresu ubezpieczeniowego?

    Jak uniknąć regresu ubezpieczeniowego? Jest kilka zasad, o których kierowca powinien pamiętać podczas zdarzenia drogowego. Dziś je przypomnimy.

    30% Club Poland: „Różnorodność we władzach to wymierne korzyści spółki” [PODCAST]

    Dane dowodzą, że zróżnicowane zespoły są bardziej efektywne. Ale czy faktycznie tak jest? Czy firma, która w swojej strategii stawia na różnorodność może liczyć na wymierne korzyści?

    Bezpieczny zakup samochodu używanego: co oznacza?

    Bezpieczny zakup samochodu używanego nie zawsze jest łatwy. Szczególnie że sprzedający ukrywają informacje, a kupujący mają ograniczone zaufanie.

    Wyższe grzywny za wykroczenia drogowe

    Podwyższenie maksymalnej wysokości grzywny za wykroczenia drogowe do 30 tys. zł zakłada projekt nowelizacji Prawa o ruchu drogowym, przyjęty przez rząd.

    Ceny mieszkań w Europie rosną szybciej niż w Polsce

    Ceny mieszkań w Europie. Ceny mieszkań oderwały się od fundamentów? Szybciej w Europie niż w Polsce – sugerują dane Eurostatu. W Polsce przez ostatnie lata ceny rosły tylko trochę szybciej niż dochody ludności. W państwach Europy Zachodniej dynamika była nawet kilkukrotnie wyższa.

    Wynajem domów w Polsce

    Wynajem domów. Wynajem domów w Polsce stanowi około 3% - 5% rynku najmu, ale jest ciekawym rozwiązaniem. Osoby zastanawiające się nad wynajmem większego mieszkania, powinny wziąć pod uwagę również dom, bo stawki czynszów za 1 mkw. są konkurencyjne. Na popularność wynajmu domów w innych krajach wpływa m.in. udział budynków jednorodzinnych w zasobie mieszkaniowym i wskaźnik urbanizacji.

    Studencie - nie daj się oszukać. Jak bezpiecznie wynająć mieszkanie, gdy sezon w pełni

    Wynajem mieszkania - studenci. Okres wakacji aż do września to typowy sezon najmu. Wiele osób stara się zaplanować na ten czas zmianę miejsca zamieszkania. Jest zazwyczaj trochę więcej wolnego, łatwiej o urlop w pracy, jest też korzystniej ze względu na zmianę szkoły dla dzieci. Równocześnie w tym samym czasie na rynku pojawiają się osoby studiujące. Młodzież rozpoczynająca studia w nowym mieście, studenci wyższych lat zmieniają lokum. Kwestie towarzyskie, uczuciowe czy chęć uzyskania większego komfortu - to najczęstsze przyczyny zmiany kwatery przez studentów.

    Kiedy warto prowadzić działalność w formie prostej spółki akcyjnej

    Od 1 lipca 2021 r. przedsiębiorcy mogą zacząć korzystać z nowej formy prowadzenia działalności, jaką jest prosta spółka akcyjna (PSA). W opracowaniu przedstawiamy, dla jakich przedsiębiorców taka forma prowadzenia działalności może być korzystna.

    Najpopularniejsze rodzaje napędów [NOWE DANE]

    Stowarzyszenie ACEA opublikowało najświeższe dane na temat najpopularniejszych rodzajów napędów. Jakie samochody wybierają kierowcy w Polsce?

    Ekspres kapsułkowy czy ciśnieniowy – który i dla kogo sprawdzi się lepiej?

    Ostatnimi czasy picie kawy przeniosło się z kawiarni pod strzechy. Nic dziwnego więc, że wiele osób stoi przed niezwykle trudnym wyborem – jaki ekspres do domu wybrać? Wśród wielu firm i modeli łatwo się zagubić. Jednak nie obawiajcie się! Odpowiadając na kilka prostych pytań, możemy łatwo stwierdzić, jaki ekspres będzie dla nas odpowiedni.

    Firmy szukają nowych pracowników

    Firmy szukają coraz więcej nowych pracowników. Liczba ofert pracy w urzędach pracy rośnie. Jakie są przyczyny?

    Dostępność infrastruktury miejskiej dla niepełnosprawnych - raport NIK

    Dostępność infrastruktury miejskiej dla niepełnosprawnych. Z przeprowadzonej przez Delegaturę Najwyższej Izby Kontroli w Gdańsku kontroli wynika, że miasta Gdynia, Kartuzy i Tczew inwestowały w infrastrukturę miejską, jednak nie w pełni zapewniły dostęp do niej osobom z utrudnionym poruszaniem się. Analizowały potrzeby i konsultowały je z mieszkańcami, jednak nie potrafiły egzekwować właściwych rekomendacji. Każda ze zbadanych przez NIK inwestycji miała jakąś przeszkodę, utrudniającą samodzielne przemieszczanie się po mieście.

    Ilu Polaków mieszka w domach jednorodzinnych a ilu w blokach?

    Dom jednorodzinny a mieszkanie w bloku. Marzenia o wyprowadzce z bloku do domu nie są w Polsce nowością. Już dziś w domach jednorodzinnych mieszka 55% rodaków – wynika z danych Eurostatu. Problem w tym, aby decyzję o wyprowadzce podjąć świadomie.

    Nie tylko negatywne skutki pandemii? [BADANIE]

    Według co czwartego Polaka pandemia przyniosła tyle samo następstw pozytywnych, co negatywnych. Tak wynika z badania zrealizowanego dla Rejestru Dłużników BIG InforMonitor.

    Kooperatywy mieszkaniowe - projekt ustawy w konsultacjach

    Kooperatywy mieszkaniowe. Projekt ustawy regulujący tworzenie kooperatyw mieszkaniowych zamieszczono 22 lipca 2021 r. na stronach Rządowego Centrum Legislacji i skierowano do konsultacji publicznych. Jego celem jest upowszechnienie kooperatyw mieszkaniowych, a przez to zwiększenie dostępności mieszkań. W projekcie zrezygnowano niestety z propozycji ulgi podatkowej dla członków kooperatywy mieszkaniowej.

    Mieszkanie Plus znów w ogniu politycznego sporu. Co to oznacza dla najemców?

    Mieszkanie Plus - Koalicja Obywatelska domaga się zwiększenia ochrony najemców programu. Jednak objęci nią byliby także najemcy mieszkań oferowanych przez prywatne firmy i fundusze. Istnieje ryzyko, że więcej by na tym stracili niż zyskali.

    Jakie są długi spółek giełdowych w 2021 r.?

    Z danych Krajowego Rejestru Długów wynika, iż zmniejszyło się zadłużenie spółek notowanych na giełdzie. Ile wynosi obecnie?

    Branża opakowań rośnie dzięki e-commerce [BADANIE]

    Pomimo wzrostu cen surowców branża opakowań rośnie w rekordowym tempie. Ważnym impulsem rozwoju pozostaje e-commerce.

    Społeczne agencje najmu od 23 lipca. Kto i jak może skorzystać z SAN?

    Społeczne agencje najmu. 23 lipca 2021 roku weszła w życie nowelizacja ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego. Dzięki nowym przepisom mogą już powstawać społeczne agencje najmu (SAN) – podmioty pośredniczące między właścicielami mieszkań na wynajem i osobami, którym dochody lub sytuacja życiowa utrudniają najem mieszkania w warunkach rynkowych. Kto i jak może skorzystać na działalności SAN?

    Ważny termin dla najemców centrów handlowych

    Covidowe prolongaty umów najmu można anulować tylko do 6 sierpnia 2021 r. Co z najemcami, którzy płacili czynsze?

    Fotowoltaika - skąd wziąć pieniądze?

    Fotowoltaika - skąd wziąć pieniądze na inwestycję? Z jakich programów korzystają Polacy? Czy fotowoltaika to oszczedności?