REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Roszczenia wekslowe w postępowaniu nakazowym a przedmiotowa zmiana powództwa

Marek Pasiński
Radca prawny
Przemysław Gorzko
roszczenia wekslowe w postępowaniu
roszczenia wekslowe w postępowaniu

REKLAMA

REKLAMA

Weksel jest powszechnie stosowaną w obrocie gospodarczym instytucją prawną. Pełni ona wiele różnorakich funkcji m.in. gwarancyjną, zabezpieczającą, płatniczą, które czynią z weksla użyteczne narzędzie ochrony interesów stron umowy. Elementy systemu wekslowego takie jak: rygoryzm, zaostrzona odpowiedzialność obiektywna dłużników, łatwość przenoszenia weksla przez indos, w sposób znaczny wzmacniają pozycję wierzyciela.

Z tych powodów weksle są szczególnie często wykorzystywane przy zawieraniu umów pomiędzy przedsiębiorcami, których przedmiotem są wysokie sumy pieniężne.

REKLAMA

Odrębne postępowanie wekslowe

Z perspektywy wierzyciela weksle zawierają jeszcze jeden istotny atut. Mianowicie kodeks postępowania cywilnego przewiduje postępowanie odrębne dla dochodzenia roszczeń wynikających z takiego dokumentu.

Dochodzenie roszczeń z weksla

Owo postępowanie nakazowe charakteryzuje się o wiele większą szybkością przeprowadzania w porównaniu do trybu procesowego „zwykłego”, jak również relatywnie niższymi kosztami, które obciążają powoda.

REKLAMA

Oprócz tego ograniczenia w zakresie możliwości obrony dłużnika (m.in. prekluzja w przedstawianiu dowodów w ramach zarzutu, co do nakazu) oraz natychmiastowa wykonalność takiego orzeczenia pozwalają na sprawne i skuteczne zaspokojenie wierzyciela.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Skorzystanie z trybu postępowania nakazowego niesie jednakże za sobą dla wierzyciela także szereg zagrożeń, które wskutek nieświadomości strony powodowej mogą prowadzić do oddalenia powództwa. Jednym z takich aspektów jest problematyka zmiany przedmiotowej powództwa o zapłatę na podstawie weksla przedstawionego w postępowaniu nakazowym.

Zgodnie z treścią art. 495§2 k.p.c. po wniesieniu zarzutów od nakazu zapłaty powód nie może już występować z nowymi roszczeniami zamiast lub obok dotychczasowych. Ograniczenie to dotyczy przebiegu postępowania następującego już po przedstawieniu przez pozwanego zarzutów.

REKLAMA

Jest to o tyle istotne, iż w pierwszej fazie postepowania nakazowego, toczy się ono bez udziału pozwanego, a orzeczenie oparte jest w zasadzie tylko na treści przedstawionego weksla. Powód nie ma, zatem w tym momencie szczególnego interesu w zmianie lub rozszerzeniu powództwa. Dopiero na etapie „spornym”, po podniesieniu przez pozwanego zarzutów procesowych, wyłączenie przedmiotowej zmiany może wywołać dla powoda realne szkody.

Art. 495 § 2 k.p.c.: W toku postępowania nie można występować z nowymi roszczeniami zamiast lub obok dotychczasowych. Jednakże w razie zmiany okoliczności powód może żądać zamiast pierwotnego przedmiotu sporu jego wartości lub innego przedmiotu, a w sprawach o świadczenie powtarzające się może nadto rozszerzyć żądanie pozwu o świadczenia za dalsze okresy.

Istnieje jednakże ograniczenie przedmiotowe dla powoda, które funkcjonuje już na etapie wnoszenia powództwa. Powód domagając się w pozwie zapłaty kwoty przewyższającej wartość wynikającą z dokumentu weksla naraża się na to, iż całość jego żądania zostanie rozpatrzona w postepowaniu zwykłym, a nie nakazowym. Wynika to z niemożliwości wydania wyroku częściowego w ramach postępowania nakazowego.

Prawidłowe zaklasyfikowanie danego przypadku procesowego, jako podpadającego lub nie pod wyłączenie z art. 495 § 2 k.p.c., wymaga poprawnego zidentyfikowania pojęcia roszczenia procesowego. Tylko wobec takich ustaleń możliwe jest bowiem określenie co stanowi zmianę lub rozszerzenie powództwa.

Klasycznie rozumiane roszczenie procesowe stanowi żądanie (np. zapłaty, ustalenia istnienia prawa etc.)zawarte w pozwie oraz uzasadniające je okoliczności faktyczne, które zostały przez powoda przedstawione. W tych granicach sąd jest także związany w swoim orzekaniu, gdyż zgodnie z art. 321 k.p.c. nie może orzec o przedmiocie nieobjętym żądaniem lub ponad to żądanie.

Za przekroczenie zakresu związania uważa się również orzeczenie na podstawie innego stanu faktycznego niż ten przytoczony w pozwie (orz. SN z 30.12.1954 r. I C 1729/53). Zgodnie z powyższym przedmiotowa zmiana powództwa ma miejsce zarówno przy zgłoszeniu nowego żądania (zamiast poprzedniego lub obok niego) jak i rozszerzeniu zakresu dotychczasowego.

Co więcej zmianę stanowi także powołanie odmiennego stanu faktycznego na uzasadnienie pierwotnie brzmiącego żądania.

Zastąpienie dotychczasowej podstawy faktycznej jest przedmiotową zmianą, jeżeli z materialnoprawnego punktu widzenia powoduje ono odmienną ocenę żądania tj. zmieniona zostaje podstawa prawna pierwotnego żądania. W ramach przykładu można przytoczyć żądanie zapłaty kwoty 100 tys. zł uzasadnione poniesioną szkodą wynikłą z niewykonania umowy, a następnie zmiana stanu faktycznego na twierdzenie, iż kwota jest zasadna z powodu uzyskania jej przez pozwanego bez tytułu prawnego (nienależne świadczenie w ramach bezpodstawnego wzbogacenia).

Powracając do tematyki weksli można zasadniczo wyróżnić dwie sytuacje, w których pojawia się potrzeba powołania się powoda na odmienny od pierwotnego stan faktyczny.

W pierwszej z nich pozwany w ramach zarzutów nie kwestionuje stricte poprawności dokumentu weksla, a co za tym idzie formalnego (wynikającego z dokumentu) istnienia roszczenia wekslowego, lecz podnosi zarzuty na podstawie okoliczności istniejących poza dokumentem.

Podważenie zasadności (istnienia lub rozmiaru) dochodzenia takiego roszczenia odbywa się, więc poprzez odwołanie do jego powiązania ze stosunkiem podstawowym (np. wypełnienie weksla in blanco niezgodnie z porozumieniem wekslowym).

Weksel in blanco, czyli sposób na ograniczenie ryzyka

W takim przypadku wierzyciel zmuszony jest, w celu wykazania niesłuszności zarzutów, na przytoczenie okoliczności nieobjętych pierwotnie powództwem. Przedstawienie przez wierzyciela dowodów na przysługiwanie mu roszczenia ze stosunku podstawowego jest, bowiem konieczne dla ustalenia istnienia roszczenia wekslowego.

Powód poprzez odwołanie się do innego stanu faktycznego nie przedstawia jakościowo różnego roszczenia, lecz w ten sposób próbuje obronić zasadność pierwotnego roszczenia. Takie działanie nie „podpada”, zatem pod zakres wyłączenia z art. 495 § 2 k.p.c., a co za tym idzie zgłaszanie przez powoda dowodów na te okoliczności jest dopuszczalne.

W drugiej, odmiennie ocenianej sytuacji, pozwany atakuje bezpośrednio istnienie roszczenia wekslowego. Odbywa się to zazwyczaj za pomocą wskazania wad formalnych weksla, które powodują jego nieważność. W razie uwzględnienia takich zarzutów roszczenie wekslowe musi zostać uznane za nieistniejące.

Wierzyciel wobec tak skonstruowanych zarzutów nie jest w stanie uzasadnić swojego żądania procesowego poprzez odwołanie się np. do istniejącego roszczenia ze stosunku podstawowego.

Taka podmiana stanu faktycznego z zapłaty na podstawie weksla na zapłatę na podstawie umowy, będącej tłem gospodarczym dla wystawienia weksla, stanowi niedopuszczalną modyfikację przedmiotową roszczenia procesowego. W obliczu takiego rozstrzygnięcia wierzyciel musi dochodzić swoich ewentualnych praw ze stosunku podstawowego za pomocą odrębnego powództwa.

Istnieje jednakże sposób na zabezpieczenie się powoda przed niemożnością zastąpienia nieważnej podstawy wekslowej roszczenia procesowego. Następuje to poprzez oparcie pozwu na dwóch podstawach faktycznych, a więc skonstruowanie żądania alternatywnego (z weksla i z stosunku podstawowego). Podstawa mająca swoje źródło w stosunku pozawekslowym nie stoi na przeszkodzie wydaniu nakazu zapłaty w oparciu o roszczenie wykazane wekslem.

Jednakże w przypadku zasadności zarzutów prowadzących do nieważności roszczenia wekslowego, powód zachowuje możliwość zgłoszenia dowodów (w terminie 7 dni od doręczenia mu zarzutów) w celu wykazania słuszności drugiej podstawy faktycznej, a co za tym idzie zapobiegnięciu uchyleniu nakazu i oddaleniu powództwa.

Warto w tym miejscu wspomnieć, iż niekwestionowaną korzyścią takiego alternatywnego powództwa jest to, iż drugie potencjalne roszczenie również będzie rozpatrywane w postępowaniu nakazowym.

Co powód zyskuje na postępowaniu nakazowym?

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Moja firma
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Jaki model logistyczny wybrać dla swojego sklepu internetowego?

Zakładając sklep internetowy, staniesz przed wyzwaniem organizacji całej jego logistyki. Zanim zaczniesz działalność, będziesz musiał zdecydować, gdzie magazynować swoje towary, z jakimi kurierami współpracować i jak obsługiwać zwroty od klientów. Pochłonie to mnóstwo cennego czasu i spory kapitał. W dzisiejszych czasach możesz tego jednak uniknąć. W jaki sposób? Poznaj najciekawsze modele logistyczne dla e-commerce!

Dobrzy w teorii. Dlaczego nie potrafimy odpoczywać i jak to zmienić?

Potrzeba regeneracji wydaje się oczywista dla każdego, kto funkcjonuje w naprzemiennym cyklu, w którym wysiłek absorbujący przeważającą część naszych aktywności przeplata się z czasem wolnym. Skąd zatem trudność w świadomym uwzględnianiu potrzeby wypoczynku i planowaniu przerw w zawodowym funkcjonowaniu?

Inflacja już niestraszna firmom. Obawia się jej dwa razy mniej firm niż rok temu

W rok o połowę zmalała liczba małych i średnich firm, które boją się, że inflacja może zagrozić ich biznesom. Obecnie to zaledwie co czwarte przedsiębiorstwo. Zaskakujące są jednak branże, w których te obawy są największe. Inflacja straciła też rangę najpoważniejszej obawy.

Startup - jak uzyskać ochronę patentową, ochronę znaku towarowego i prawa autorskie?

W startupach najważniejszy jest pomysł. Jak go chronić i zabezpieczyć się przed nieuprawnionym wykorzystywaniem dzieła i pobierania wynagrodzenia za korzystanie z niego przez podmioty trzecie? Jak uzyskać ochronę patentową, ochronę znaku towarowego i prawa autorskie? Dlaczego tak ważna jest umowa o zachowaniu poufności?

REKLAMA

Spółki: Premia za kontrolę w Polsce w latach 2019-2023 spadła do poziomu 13,6 proc.

Ostatnie lata przyniosły spadek aktywności na rynku wezwań w Polsce. Coraz częściej inwestorzy decydują się na ogłoszenie wezwania z zamiarem wycofania akcji spółki z obrotu giełdowego, gdy już uzyskają kontrolny pakiet akcji – wynika z najnowszej analizy KPMG, która objęła 133 wezwań do sprzedaży akcji spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie w latach 2019-2023.

Firmy będą szukać specjalistów. Jakich?

Z raportu „Barometr Polskiego Rynku Pracy” Personnel Service wynika, że polskie firmy chcą poszukiwać specjalistów od automatyzacji i sztucznej inteligencji. 

Rachunki za prąd w firmie: kto musi płacić za energię elektryczną nawet trzy razy więcej niż cena giełdowa, jak tego uniknąć na przyszłość

Kryzys energetyczny wywołany przez agresję Rosji na Ukrainę doprowadził do gigantycznego wzrostu cen prądu. Wiele małych firm w obawie przed dalszym wzrostem cen zawarło wieloletnie umowy ze stałą ceną na rekordowym poziomie. To one najbardziej ucierpią na uwolnieniu cen energii.

Stare pytania, nowe odpowiedzi. Zmiana podejścia do pożądanych kompetencji menedżerskich

Obecnie organizacje nie są zainteresowane rozwojem konkretnych umiejętności liderskich ani pozyskiwaniem wiedzy, którą łatwo dziś zdobyć. Żyjemy w czasach, w których ciężko jest zaplanować długofalową strategię, dlatego wzrasta znaczenie umiejętności płynnego poruszania się w zmieniających się okolicznościach, tzw. strategizing.

REKLAMA

Wyróżniaj się bo zginiesz: o sukcesie sklepu internetowego decydują nie tylko atrakcyjne towary w dobrej cenie

W sklepie internetowym, zupełnie inaczej niż w tradycyjnym sklepie, wiarygodność osiąga się lub nie już poprzez sam wygląd aplikacji zakupowej. Bez niej nie wyróżniający się z tysięcy inny e-sklep nie odniesie sukcesu nawet oferując bardzo konkurencyjne produkty.

Restauracje ustępują miejsca barom szybkiej obsługi i sklepowej gastronomii, bo takie są wybory „zetek”

Na naszych oczach dzieje się prawdziwa rewolucja w gastronomii. Restauracje, ledwie się odbudowały po pandemii, przegrywają z barami szybciej obsługi i cateringiem, a teraz jeszcze poważnym graczem na rynku staje się gastronomia sklepowa. Wszystko to za sprawą najmłodszych klientów, którzy chcą żyć po amerykańsku.

REKLAMA