REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Roszczenia wekslowe w postępowaniu nakazowym a przedmiotowa zmiana powództwa

Marek Pasiński
Radca prawny
Przemysław Gorzko
roszczenia wekslowe w postępowaniu
roszczenia wekslowe w postępowaniu

REKLAMA

REKLAMA

Weksel jest powszechnie stosowaną w obrocie gospodarczym instytucją prawną. Pełni ona wiele różnorakich funkcji m.in. gwarancyjną, zabezpieczającą, płatniczą, które czynią z weksla użyteczne narzędzie ochrony interesów stron umowy. Elementy systemu wekslowego takie jak: rygoryzm, zaostrzona odpowiedzialność obiektywna dłużników, łatwość przenoszenia weksla przez indos, w sposób znaczny wzmacniają pozycję wierzyciela.

Z tych powodów weksle są szczególnie często wykorzystywane przy zawieraniu umów pomiędzy przedsiębiorcami, których przedmiotem są wysokie sumy pieniężne.

REKLAMA

Odrębne postępowanie wekslowe

Z perspektywy wierzyciela weksle zawierają jeszcze jeden istotny atut. Mianowicie kodeks postępowania cywilnego przewiduje postępowanie odrębne dla dochodzenia roszczeń wynikających z takiego dokumentu.

Dochodzenie roszczeń z weksla

Owo postępowanie nakazowe charakteryzuje się o wiele większą szybkością przeprowadzania w porównaniu do trybu procesowego „zwykłego”, jak również relatywnie niższymi kosztami, które obciążają powoda.

REKLAMA

Oprócz tego ograniczenia w zakresie możliwości obrony dłużnika (m.in. prekluzja w przedstawianiu dowodów w ramach zarzutu, co do nakazu) oraz natychmiastowa wykonalność takiego orzeczenia pozwalają na sprawne i skuteczne zaspokojenie wierzyciela.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Skorzystanie z trybu postępowania nakazowego niesie jednakże za sobą dla wierzyciela także szereg zagrożeń, które wskutek nieświadomości strony powodowej mogą prowadzić do oddalenia powództwa. Jednym z takich aspektów jest problematyka zmiany przedmiotowej powództwa o zapłatę na podstawie weksla przedstawionego w postępowaniu nakazowym.

Zgodnie z treścią art. 495§2 k.p.c. po wniesieniu zarzutów od nakazu zapłaty powód nie może już występować z nowymi roszczeniami zamiast lub obok dotychczasowych. Ograniczenie to dotyczy przebiegu postępowania następującego już po przedstawieniu przez pozwanego zarzutów.

REKLAMA

Jest to o tyle istotne, iż w pierwszej fazie postepowania nakazowego, toczy się ono bez udziału pozwanego, a orzeczenie oparte jest w zasadzie tylko na treści przedstawionego weksla. Powód nie ma, zatem w tym momencie szczególnego interesu w zmianie lub rozszerzeniu powództwa. Dopiero na etapie „spornym”, po podniesieniu przez pozwanego zarzutów procesowych, wyłączenie przedmiotowej zmiany może wywołać dla powoda realne szkody.

Art. 495 § 2 k.p.c.: W toku postępowania nie można występować z nowymi roszczeniami zamiast lub obok dotychczasowych. Jednakże w razie zmiany okoliczności powód może żądać zamiast pierwotnego przedmiotu sporu jego wartości lub innego przedmiotu, a w sprawach o świadczenie powtarzające się może nadto rozszerzyć żądanie pozwu o świadczenia za dalsze okresy.

Istnieje jednakże ograniczenie przedmiotowe dla powoda, które funkcjonuje już na etapie wnoszenia powództwa. Powód domagając się w pozwie zapłaty kwoty przewyższającej wartość wynikającą z dokumentu weksla naraża się na to, iż całość jego żądania zostanie rozpatrzona w postepowaniu zwykłym, a nie nakazowym. Wynika to z niemożliwości wydania wyroku częściowego w ramach postępowania nakazowego.

Prawidłowe zaklasyfikowanie danego przypadku procesowego, jako podpadającego lub nie pod wyłączenie z art. 495 § 2 k.p.c., wymaga poprawnego zidentyfikowania pojęcia roszczenia procesowego. Tylko wobec takich ustaleń możliwe jest bowiem określenie co stanowi zmianę lub rozszerzenie powództwa.

Klasycznie rozumiane roszczenie procesowe stanowi żądanie (np. zapłaty, ustalenia istnienia prawa etc.)zawarte w pozwie oraz uzasadniające je okoliczności faktyczne, które zostały przez powoda przedstawione. W tych granicach sąd jest także związany w swoim orzekaniu, gdyż zgodnie z art. 321 k.p.c. nie może orzec o przedmiocie nieobjętym żądaniem lub ponad to żądanie.

Za przekroczenie zakresu związania uważa się również orzeczenie na podstawie innego stanu faktycznego niż ten przytoczony w pozwie (orz. SN z 30.12.1954 r. I C 1729/53). Zgodnie z powyższym przedmiotowa zmiana powództwa ma miejsce zarówno przy zgłoszeniu nowego żądania (zamiast poprzedniego lub obok niego) jak i rozszerzeniu zakresu dotychczasowego.

Co więcej zmianę stanowi także powołanie odmiennego stanu faktycznego na uzasadnienie pierwotnie brzmiącego żądania.

Zastąpienie dotychczasowej podstawy faktycznej jest przedmiotową zmianą, jeżeli z materialnoprawnego punktu widzenia powoduje ono odmienną ocenę żądania tj. zmieniona zostaje podstawa prawna pierwotnego żądania. W ramach przykładu można przytoczyć żądanie zapłaty kwoty 100 tys. zł uzasadnione poniesioną szkodą wynikłą z niewykonania umowy, a następnie zmiana stanu faktycznego na twierdzenie, iż kwota jest zasadna z powodu uzyskania jej przez pozwanego bez tytułu prawnego (nienależne świadczenie w ramach bezpodstawnego wzbogacenia).

Powracając do tematyki weksli można zasadniczo wyróżnić dwie sytuacje, w których pojawia się potrzeba powołania się powoda na odmienny od pierwotnego stan faktyczny.

W pierwszej z nich pozwany w ramach zarzutów nie kwestionuje stricte poprawności dokumentu weksla, a co za tym idzie formalnego (wynikającego z dokumentu) istnienia roszczenia wekslowego, lecz podnosi zarzuty na podstawie okoliczności istniejących poza dokumentem.

Podważenie zasadności (istnienia lub rozmiaru) dochodzenia takiego roszczenia odbywa się, więc poprzez odwołanie do jego powiązania ze stosunkiem podstawowym (np. wypełnienie weksla in blanco niezgodnie z porozumieniem wekslowym).

Weksel in blanco, czyli sposób na ograniczenie ryzyka

W takim przypadku wierzyciel zmuszony jest, w celu wykazania niesłuszności zarzutów, na przytoczenie okoliczności nieobjętych pierwotnie powództwem. Przedstawienie przez wierzyciela dowodów na przysługiwanie mu roszczenia ze stosunku podstawowego jest, bowiem konieczne dla ustalenia istnienia roszczenia wekslowego.

Powód poprzez odwołanie się do innego stanu faktycznego nie przedstawia jakościowo różnego roszczenia, lecz w ten sposób próbuje obronić zasadność pierwotnego roszczenia. Takie działanie nie „podpada”, zatem pod zakres wyłączenia z art. 495 § 2 k.p.c., a co za tym idzie zgłaszanie przez powoda dowodów na te okoliczności jest dopuszczalne.

W drugiej, odmiennie ocenianej sytuacji, pozwany atakuje bezpośrednio istnienie roszczenia wekslowego. Odbywa się to zazwyczaj za pomocą wskazania wad formalnych weksla, które powodują jego nieważność. W razie uwzględnienia takich zarzutów roszczenie wekslowe musi zostać uznane za nieistniejące.

Wierzyciel wobec tak skonstruowanych zarzutów nie jest w stanie uzasadnić swojego żądania procesowego poprzez odwołanie się np. do istniejącego roszczenia ze stosunku podstawowego.

Taka podmiana stanu faktycznego z zapłaty na podstawie weksla na zapłatę na podstawie umowy, będącej tłem gospodarczym dla wystawienia weksla, stanowi niedopuszczalną modyfikację przedmiotową roszczenia procesowego. W obliczu takiego rozstrzygnięcia wierzyciel musi dochodzić swoich ewentualnych praw ze stosunku podstawowego za pomocą odrębnego powództwa.

Istnieje jednakże sposób na zabezpieczenie się powoda przed niemożnością zastąpienia nieważnej podstawy wekslowej roszczenia procesowego. Następuje to poprzez oparcie pozwu na dwóch podstawach faktycznych, a więc skonstruowanie żądania alternatywnego (z weksla i z stosunku podstawowego). Podstawa mająca swoje źródło w stosunku pozawekslowym nie stoi na przeszkodzie wydaniu nakazu zapłaty w oparciu o roszczenie wykazane wekslem.

Jednakże w przypadku zasadności zarzutów prowadzących do nieważności roszczenia wekslowego, powód zachowuje możliwość zgłoszenia dowodów (w terminie 7 dni od doręczenia mu zarzutów) w celu wykazania słuszności drugiej podstawy faktycznej, a co za tym idzie zapobiegnięciu uchyleniu nakazu i oddaleniu powództwa.

Warto w tym miejscu wspomnieć, iż niekwestionowaną korzyścią takiego alternatywnego powództwa jest to, iż drugie potencjalne roszczenie również będzie rozpatrywane w postępowaniu nakazowym.

Co powód zyskuje na postępowaniu nakazowym?

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

REKLAMA

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Moja firma
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    KAS: uwaga na podrobione, nielegalne środki ochrony roślin

    Rozpoczęła się właśnie VI. edycja kampanii edukacyjnej Krajowej Administracji Skarbowej, Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa, Policji oraz Polskiego Stowarzyszenia Ochrony Roślin przestrzegającej przed oszustami oferującymi nielegalne, w tym podrobione, środki ochrony roślin. Kampania prowadzona jest pod hasłem „Kupując podróbki, tracisz wiele razy!". 

    Rejestracja spółek od A do Z. Sprawdź nasz poradnik!

    W dzisiejszych czasach coraz więcej osób decyduje się na założenie własnej działalności gospodarczej. Niektórzy robią to w pojedynkę, inni proponują współpracę znajomym lub prosperującym przedsiębiorcom. W ten sposób powstają spółki, wymagające odpowiedzialnej opieki prawnej i księgowości. Sprawdź, od czego zacząć!

    Protesty rolników w całej Europie. Jakie są powody? O co im chodzi?

    Protesty rolników trwają od kilku tygodniu w wielu krajach europejskich, m.in. w Niemczech, Francji, Włoszech, Grecji, Czechach i na Węgrzech. Rolnicy protestują przeciwko niskim cenom produktów rolnych, Europejskiemu Zielonemu Ładowi i taniemu importowi produktów rolniczych spoza Unii Europejskiej.

    Pompa ciepła, magazyn energii, fotowoltaika teraz dostępne w leasingu europejskim dla sklepów, punktów usługowych i rolników

    Teraz przedsiębiorcy, małe i średnie firmy produkcyjne, sklepy, salony samochodowe czy rolnicy, mogą ubiegać się o leasing pojazdów elektrycznych, instalacji fotowoltaicznych, pomp ciepła, magazynów energii oraz maszyn i urządzeń na atrakcyjnych warunkach. Są nowe środki finansowe pozwalające zwiększyć ofertę – i to na korzystniejszych niż uprzednio warunkach.

    REKLAMA

    Aplikacje chmurowe ułatwiają pracę firmom, ale i ściągają na nie niebezpieczeństwa, których menadżerowie najczęściej nie są świadomi

    Wszechobecne aplikacje chmurowe pozwalają firmie z Warszawy bez wysiłku współpracować z zespołem z Londynie, organizując spotkania wideo, podczas których analizuje się dane, a nawet realizować skomplikowane zadania związane z zarządzaniem projektami. 

    Produkcja piwa w Polsce zmalała, ale wciąż jesteśmy w czołówce w UE. Rekordową ilość piwa produkują... Niemcy

    Produkcja piwa w Polsce zmalała. Pomiędzy 2022 a 2023 r. spadła o 2 mln hl. Wzrosły koszty produkcji, więc przedsiębiorcy szukają oszczędności. 

    Czy wkrótce biznes przeniesie się w kosmos? Już teraz można odbyć turystyczny lot na orbitę

    Niezwykły postęp technologiczny, którego świadkami jesteśmy rozbudza wyobraźnię o eksploracji kosmosu. Czy już wkrótce biznes przeniesie się w przestrzeń międzygwiezdną? Czy przemysł kosmiczny stanie się domeną prywatną? 

    Kupujesz włoskie produkty? Patrz na certyfikaty! Włoska żywność jest wśród najczęściej podrabianych na świecie

    Czym jest "italian sounding"? To produkty, które udają włoskie, ale tak naprawdę nie są z Włoch. Kraj ten jest liderem w certyfikacji żywności, ale jednocześnie włoskie produkty należą do grona najczęściej podrabianych na świecie. 

    REKLAMA

    KE: W 2024 roku nie będzie obowiązku ugorowania 4 % swoich gruntów ornych

    Komisja Europejska oficjalnie przyjęła 13 lutego 2024 r. rozporządzenie, które przyznaje europejskim rolnikom częściowe zwolnienie z zasady warunkowości dotyczącej gruntów ugorowanych. Jest to następstwem wniosku Komisji przedstawionego w dniu 31 stycznia oraz dyskusji z państwami członkowskimi na posiedzeniach komitetów. Rozporządzenie weszło w życie 14 lutego 2024 r. i jest stosowane z mocą wsteczną od 1 stycznia do 31 grudnia 2024 r.

    Spełnianie standardów ESG to realne narzędzie budowania przewagi biznesowej [WYWIAD]

    Dlaczego sektor MŚP powinien już teraz zająć się wdrażaniem ESG? Dla kogo jest to szansa, a dla kogo kolejny obowiązek? Jakie wyzwania czekają małe i średnie firmy w 2024 roku? Z ekspertami z Reo.pl Grzegorzem Tomasikiem i Tomaszem Morawskim rozmawia Kinga Olszacka. 

    REKLAMA