Jakie roszczenia przysługują za niewydanie świadectwa pracy?

Czym jest świadectwo pracy?

Świadectwo pracy jest dokumentem, który pracodawca ma obowiązek wydać pracownikowi niezwłocznie w związku z rozwiązaniem lub wygaśnięciem stosunku pracy (art. 97 § 1 kodeksu pracy). W zaświadczeniu tym pracodawca zamieszcza informacje dotyczące okresu i rodzaju wykonywanej pracy, zajmowanych stanowisk, trybu rozwiązania albo okoliczności wygaśnięcia stosunku pracy, a także inne dane niezbędne do ustalenia uprawnień pracowniczych i uprawnień z ubezpieczenia społecznego. Na żądanie pracownika w świadectwie pracy pracodawca zawrze także informacje o wysokości i składnikach wynagrodzenia oraz o uzyskanych kwalifikacjach (art. 97 § 2 kp.).

Wydanie świadectwa pracy nie może być uzależnione od uprzedniego rozliczenia się pracownika z pracodawcą! (art. 97 § 1 kp.).

Pan Jan nie otrzymał jeszcze wynagrodzenia za ostatni miesiąc swojej pracy. Pracodawca i tak powinien wydać mu świadectwo pracy.

Porozmawiaj o tym na naszym forum!

Termin wydania świadectwa pracy

Otrzymanie świadectwa pracy jest dla pracownika niezwykle istotne. Brak tego dokumentu może sprawić, że pracownik nie znajdzie nowego zatrudnienia albo nie będzie mógł realizować przysługujących mu uprawnień. Na pracodawcy spoczywa obowiązek wydania dokumentu w dniu, w którym ustał stosunek pracy, a jeśli nie jest to możliwe – w ciągu siedmiu dni. Świadectwo pracy można pracownikowi doręczyć pocztą, wręczyć mu je osobiście lub osobie przez niego upoważnionej. Jeżeli przełożony nie wydał świadectwa pracy z urzędu, pracownik powinien się o nie upomnieć (najlepiej pisemnie, dla celów dowodowych), a pracodawca spełnić swój obowiązek w ciągu kolejnych siedmiu dni.

Dochodzenie roszczeń przez pracownika

Co w przypadku gdy mimo złożonego wniosku pracodawca uchyla się od wydania dokumentu? Zgodnie z art. 99 kodeksu pracy pracownikowi przysługuje roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej przez pracodawcę wskutek niewydania w terminie lub wydania niewłaściwego świadectwa pracy. Przepis ten dotyczy jednak tylko sytuacji, gdy szkoda ta polega na utracie zarobków.

Czy można zawrzeć dwie umowy o pracę z jednym pracownikiem?

Aby uzyskać odszkodowanie, pracownik musi dowieść przed sądem, że to brak świadectwa pracy uniemożliwił mu otrzymanie zatrudnienia w innym miejscu. Warunkiem jest więc wykazanie związku przyczynowego między pozostawaniem bez pracy (a tym samym utratą zarobków) a niewydaniem świadectwa pracy w terminie (sygn. akt II PK 36/04).

Pan Jerzy pracował w firmie jako doradca podatkowy i postanowił zmienić pracę. Ubiegał się o nową posadę w innym miejscu, jednak nie otrzymał jej, ponieważ warunkiem koniecznym było posiadanie doświadczenia na podobnym stanowisku, którego pan Jerzy nie mógł bez świadectwa pracy udokumentować.

Pracownik musi także udowodnić przed sądem podejmował konkretne starania, aby uzyskać nowe zatrudnienie, np. brał udział w licznych procesach rekrutacyjnych itp. (por. uzasadnienie wyroku SN z 10 listopada 1978 r., sygn. akt I PRN 107/78).

Odpowiedzialność odszkodowawcza pracodawcy

Wysokość odszkodowania, jakie może zostać przyznane pracownikowi jest jednak ograniczona. Art. 99 § 2 kodeksu pracy stanowi, że odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za maksymalnie sześć tygodni pozostawania bez pracy. Nawet, jeżeli pracownik nie mógł znaleźć zatrudnienia przez okres dłuższy, nie otrzyma on odszkodowania przekraczającego wyznaczoną przez ustawę granicę. Odszkodowanie za niewydanie świadectwa pracy oblicza się tak samo jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy (§ 2 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia MPiPS z 29 maja 1996 r.). Podstawę stanowić będzie natomiast wynagrodzenie, które pracownik otrzymywał u dotychczasowego pracodawcy.

Co utrudnia znalezienie pracy?

W orzecznictwie przyjmuje się (SN z dnia Sąd 13 października 2004 r., II PK 36/04, OSNP 2005/8/106), że gdy wskutek niewydania przez pracodawcę świadectwa pracy pracownik poniósł inną szkodę, niż utrata zarobków, można dochodzić jej naprawienia na podstawie kodeksu cywilnego (art. 471 k.c. w związku z art. 300 k.p.).

Pan Jerzy nie może otrzymać emerytury, ponieważ bez świadectwa pracy nie jest w stanie wykazać potrzebnego do uzyskania świadczenia stażu pracy.

Przez brak świadectwa pracy pani Maria nie może zarejestrować się jako bezrobotna.

Jak wyliczyć ekwiwalent za urlop wypoczynkowy?

Roszczenia ze stosunku pracy przedawniają się z upływem trzech lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne (art. 291 § 1. kp) – w tym przypadku od dnia, w którym nastąpiło rozwiązanie lub wygaśnięcie stosunku pracy.