Zmiany zasad kontroli Służby Celnej od 31 października 2009 r.

Od listopada 2009 r. kontrola w siedzibie, w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej oraz miejscu zamieszkania podmiotu podlegającego kontroli będzie mogła być wykonywana wyłącznie po doręczeniu upoważnienia organu Służby Celnej do przeprowadzenia kontroli oraz okazaniu legitymacji służbowej, tj. przy wykorzystaniu tzw. „upoważnienia jednorazowego”, w którym będzie wskazany konkretny podmiot i zakres danej kontroli.

Warto również wskazać, iż organami Służby Celnej, w odróżnieniu od dotychczasowych rozwiązań, oprócz naczelników urzędów celnych i dyrektorów izb celnych będą również Szef Służby Celnej oraz minister właściwy do spraw finansów publicznych (tj. Minister Finansów).

Ustawodawca przewidział 4 zasadnicze wyjątki od powyższej zasady, tj. w zakresie:

1. kontroli na drogach publicznych lub drogach wewnętrznych, na morskich wodach wewnętrznych, morzu terytorialnym lub wodach śródlądowych oraz w miejscach innych niż określone w poprzednim akapicie, jak też w przypadku kontroli, o których mowa w art. 30 ust. 2 i art. 30 ust. 3 pkt 2 i 7 ustawy o Służbie Celnej, czyli kontroli przestrzegania przepisów prawa celnego, prawa podatkowego „akcyzowego” i przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier i zakładów wzajemnych, kontroli rodzaju paliwa w zbiornikach pojazdów lub innych środków przewozowych, oraz kontroli wywozu i przywozu towarów podlegających ograniczeniom lub zakazom,

2. kontroli dokonywanych poza punktem stałej lokalizacji (sprzedaż obwoźna i obnośna na targowiskach),

3. kontroli w podmiotach, w których przeprowadzono urzędowe sprawdzenie,

4. kontroli w podmiotach innych niż określone w pkt 3 podlegających kontroli, w przypadku gdy czynności są przeprowadzane w oparciu o zgłoszenie dokonane na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 50 i 51 ustawy o Służbie Celnej oraz w przypadku gdy obowiązek ich przeprowadzenia w określonym czasie wynika z przepisów prawa.

Zobacz: Jakie dokumenty do wydania zezwolenia na transport drogowy osób?

W powyższych przypadkach kontrole wykonywane będą podstawie okazywanych przez funkcjonariusza: legitymacji służbowej oraz imiennego upoważnienia do wykonywania kontroli, tj. tzw. „upoważnienia stałego”, które nie zawiera zapisów o podmiotach podlegających kontroli. W przypadku, gdy kontrole wymienione w punktach od 1 do 3 będą wykonywane przez umundurowanych funkcjonariuszy, to legitymacja służbowa i upoważnienie będą przez nich okazywane tylko na żądanie podmiotu podlegającego kontroli, a więc sam mundur jest swoistym „upoważnieniem do kontroli”.

Utrzymana została również zasada, iż czynności kontrolne w urzędzie celnym, miejscu wyznaczonym lub uznanym przez organ celny będą wykonywane przez umundurowanego funkcjonariusza wyposażonego w znak identyfikacji osobistej, który nie będzie potrzebował w tym celu żadnego odrębnego upoważnienia.

Nadal również pozostawiono regulację, która jest zgodna z zapisami ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, iż w przypadku podejrzenia, że nie są przestrzegane przepisy określone w art. 30 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej (tj. przepisy celne, podatkowe i regulujące urządzanie gier i zakładów wzajemnych) i okoliczności faktyczne będą uzasadniać niezwłoczne przeprowadzenie kontroli, to kontrola taka będzie wykonywana na podstawie legitymacji służbowej.

W takim jednak przypadku, jak też w przypadku opisanej powyżej kontroli poza punktem stałej lokalizacji (sprzedaż obwoźna i obnośna na targowiskach), koniecznym będzie doręczenie upoważnienia „jednorazowego” podmiotowi podlegającemu kontroli, jeżeli podmiot taki jest przedsiębiorcą. Upoważnienie to doręcza się w terminie 7 dni od dnia podjęcia kontroli, ale tylko przedsiębiorcy, który wskazał adres do doręczeń w kraju, natomiast w przypadku braku adresu lub gdy wskazany adres okaże się nieprawdziwy, to upoważnienie takie będzie wpinane do akt kontroli i uznawane za doręczone.

Podkreślenia wymaga również fakt, iż wyłącznie w okresie do 30 czerwca 2010 r. kontrole, obok funkcjonariuszy celnych, wykonywać będą mogli również członkowie korpusu służby cywilnej, którzy są zatrudnieni w jednostkach organizacyjnych Służby Celnej – w chwili obecnej najczęściej można ich spotkać w tzw. szczególnym nadzorze podatkowym.

Zobacz: Czym jest przewóz wykonywany na potrzeby własne?

Grzegorz Musolf
ekspert w zakresie podatków i ceł