Kiedy można udzielić zamówienie publiczne w trybie z wolnej ręki?

Ustawa z dnia 29 stycznia 2004r. Prawo zamówień publicznych określa zasady i tryby udzielania zamówień. Zgodnie z treścią ustawy wyszczególniono osiem trybów gdzie przetarg nieograniczony i przetarg ograniczony stanowią tryby podstawowe, tj. takie które można stosować w każdym postępowaniu i nie wymagają uzasadnienia. W przypadku gdy zamawiający podejmuje decyzje o wszczęciu postępowania w innym trybie konieczne jest spełnianie przesłanek wyrażonych w treści ustawy. Do takich trybów należy zamówienie z wolnej ręki, tryb ten zdefiniowany został w art.66 ustawy zaś w art.67 wskazane zostały przesłanki, tj. okoliczności w jakich może być stosowany.

Zamówienie z wolnej ręki

Zamówienie z wolnej ręki jest trybem niekonkurencyjnym w związku z czym niezbędne jest spełnianie choćby jednej z poniżej przedstawionych przesłanek ustawowych.

Zamawiający może udzielić zamówienia z wolnej ręki, jeżeli zachodzi co najmniej jedna z następujących okoliczności:  

• dostawy, usługi lub roboty budowlane mogą być świadczone tylko przez jednego wykonawcę:
  • z przyczyn technicznych o obiektywnym charakterze, 
  • z przyczyn związanych z ochroną praw wyłącznych, wynikających z odrębnych przepisów, 
  • w przypadku udzielania zamówienia w zakresie działalności twórczej lub artystycznej; 
• przeprowadzono konkurs, o którym mowa w art. 110, w którym nagrodą było zaproszenie do negocjacji w trybie zamówienia z wolnej ręki autora wybranej pracy konkursowej; 
• ze względu na wyjątkową sytuację niewynikającą z przyczyn leżących po stronie zamawiającego, której nie mógł on przewidzieć, wymagane jest natychmiastowe wykonanie zamówienia, a nie można zachować terminów określonych dla innych trybów udzielenia zamówienia; 
• w prowadzonych kolejno postępowaniach o udzielenie zamówienia, z których co najmniej jedno prowadzone było w trybie przetargu nieograniczonego albo przetargu ograniczonego, nie wpłynął żaden wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, nie zostały złożone żadne oferty lub wszystkie oferty zostały odrzucone na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ze względu na ich niezgodność z opisem przedmiotu zamówienia, a pierwotne warunki zamówienia nie zostały w istotny sposób zmienione; 

Polecamy: Czy zamawiający musi zamieścić ogłoszenie w Internecie?

• w przypadku udzielania dotychczasowemu wykonawcy usług lub robót budowlanych zamówień dodatkowych, nieobjętych zamówieniem podstawowym i nieprzekraczających łącznie 50 % wartości realizowanego zamówienia, niezbędnych do jego prawidłowego wykonania, których wykonanie stało się konieczne na skutek sytuacji niemożliwej wcześniej do przewidzenia, jeżeli:
  • z przyczyn technicznych lub gospodarczych oddzielenie zamówienia dodatkowego od zamówienia podstawowego wymagałoby poniesienia niewspółmiernie wysokich kosztów lub 
  • wykonanie zamówienia podstawowego jest uzależnione od wykonania zamówienia dodatkowego; 
• w przypadku udzielenia, w okresie 3 lat od udzielenia zamówienia podstawowego, dotychczasowemu wykonawcy usług lub robót budowlanych zamówień uzupełniających, stanowiących nie więcej niż 50 % wartości zamówienia podstawowego i polegających na powtórzeniu tego samego rodzaju zamówień, jeżeli zamówienie podstawowe zostało udzielone w trybie przetargu nieograniczonego lub ograniczonego, a zamówienie uzupełniające było przewidziane w ogłoszeniu o zamówieniu dla zamówienia podstawowego i jest zgodne z przedmiotem zamówienia podstawowego; 
• w przypadku udzielania, w okresie 3 lat od udzielenia zamówienia podstawowego, dotychczasowemu wykonawcy dostaw, zamówień uzupełniających, stanowiących nie więcej niż 20 % wartości zamówienia podstawowego i polegających na rozszerzeniu dostawy, jeżeli zmiana wykonawcy powodowałaby konieczność nabywania rzeczy o innych parametrach technicznych, co powodowałoby niekompatybilność techniczną lub nieproporcjonalnie duże trudności techniczne w użytkowaniu i dozorze, jeżeli zamówienie podstawowe zostało udzielone w trybie przetargu nieograniczonego lub ograniczonego, a zamówienie uzupełniające było przewidziane w ogłoszeniu o zamówieniu dla zamówienia podstawowego i jest zgodne z przedmiotem zamówienia podstawowego; 
• możliwe jest udzielenie zamówienia na dostawy na szczególnie korzystnych warunkach w związku z likwidacją działalności innego podmiotu, postępowaniem egzekucyjnym albo upadłościowym; 
• zamówienie na dostawy jest dokonywane na giełdzie towarowej w rozumieniu przepisów o giełdach towarowych, w tym na giełdzie towarowej innych państw członkowskich Europejskiego Obszaru Gospodarczego; 
• zamówienie jest udzielane przez placówkę zagraniczną w rozumieniu przepisów o służbie zagranicznej, a jego wartość jest mniejsza niż kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8; 
• zamówienie jest udzielane na potrzeby własne jednostki wojskowej w rozumieniu przepisów o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa, a jego wartość jest mniejsza niż kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8. 

Należy pamiętać, że tryb ten wymaga przesłania zaproszenia do negocjacji , następnie strony negocjują warunki przyszłej umowy co powinno zostać odzwierciedlone w treści Protokołu z postępowania – druk ZP- WR. Niezbędne jest także złożenie oświadczenia przez wyko0nawcę w zakresie art. 22 oraz w zakresie art. 24. zamawiajacy może żądać także dokumentów potwierdzających spełnianie warunków udziału w postępowaniu lub dokumentów potwierdzających brak przesłanek wykluczenia z postępowania. Procedura powinna być zakończona zawarciem umowy.

Polecamy: Jakie usługi można zlecić Poczcie Polskiej z wolnej ręki