Zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym

Zgodnie z treścią art. 68 ustawy: skład masy upadłości ustala: syndyk, nadzorca sądowy albo zarządca na podstawie wpisów w księgach upadłego oraz dokumentów bezspornych. Gdyby została ogłoszona upadłość z możliwością zawarcia układu, sędzia komisarz może postanowić, aby tę masę ustalił sam upadły pod nadzorem nadzorcy sądowego.

Jak ustalić masę upadłościową?

Masę upadłościową ustala się przez sporządzenie spisu inwentarza oraz dokonując oszacowania majątku, który do niej wchodzi. Przyjmuje się jednocześnie, iż rzeczy, które znajdują się w posiadaniu upadłego w dniu ogłoszenia jego upadłości, należą do jego majątku. Z masy upadłości wyłącza się składniki, które nie należą do majątku upadłego. Zaznaczyć należy, że ogłoszenie upadłości nie wpływa w żaden sposób na prawa własności upadłego. Zmiana prawa własności może dopiero nastąpić w sytuacji, gdy mienie należące do upadłego zostanie zbyte.

Odnosząc do procedury zgłaszania wierzytelności, na wstępie należy wspomnieć o miejscu oraz terminie dokonania zgłoszenia. Zgłoszenie wierzytelności należy skierować do sądu upadłościowego – sądu rejonowego - sądu gospodarczego (sąd rejonowy wydział gospodarczy ds. upadłościowych i naprawczych). W zawiadomieniu o upadłości syndyk wskazuje, do jakiego sądu powinno zostać skierowanie zgłoszenie wierzytelności.

Kiedy i jak wnieść wniosek o ogłoszenie upadłości?

Wierzytelność powinna zostać zgłoszona w terminie wskazanym w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości dłużnika. Wszystkie powyższe informacje, tj. termin zgłoszenia wierzytelności, dane syndyka ,jak również dokładny adres właściwego w danej sprawie sądu upadłościowego, wierzyciele znajdą w otrzymanym zawiadomienie o upadłości. Zgodnie z dyspozycją art. 176 ust. 1: Syndyk zawiadamia o upadłości tych wierzycieli, których adresy są znane na podstawie ksiąg upadłego, a także komornika ogólnej właściwości upadłego. Powyższe zawiadomienie o upadłości jest również zawsze publikowane w Monitorze Sądowym i Gospodarczym oraz w dzienniku o zasięgu lokalnym.

Wierzyciel upadłego, który chce uczestniczyć w postępowaniu upadłościowym, jeżeli niezbędne jest ustalenie jego wierzytelności, powinien w terminie oznaczonym w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości zgłosić sędziemu-komisarzowi swoją wierzytelność. Zazwyczaj termin ten wynosi od jednego do trzech miesięcy od obwieszczenia o ogłoszeniu upadłości.

 Nie wymagają zgłoszenia należności ze stosunku pracy. Należności z tego tytułu umieszcza się na liście wierzytelności z urzędu.

Co powinno zawierać zgłoszenie wierzytelności?

Zgłoszenie wierzytelności obowiązkowo powinno być sporządzone w formie pisemnej i spełniać wymogi pisma procesowego w rozumieniu przepisów Kodeksu postepowania cywilnego. Wierzyciel powinien złożyć zgłoszenie wierzytelności w dwóch egzemplarzach (dotyczy to zarówno samego pisma, jak i załączników).

Prawidłowo sporządzone zgłoszenie wierzytelności powinno zawierać poniższe dane.

1. Imię i nazwisko bądź nazwę albo firmę wierzyciela i odpowiednio jego miejsce zamieszkania albo siedzibę.
2. Określenie wierzytelności wraz z należnościami ubocznymi oraz wartość wierzytelności niepieniężnej – polega to na wskazaniu kwoty wierzytelności lub jej wartości, natomiast poprzez należności uboczne należy rozumieć, np. odsetki.
3. Dowody stwierdzające istnienie wierzytelności - jest to najistotniejsza część zgłoszenia, która ma na celu wykazanie, że wierzytelność istnieje oraz że ma określoną wysokość. Dowodem potwierdzającym istnienie wierzytelności będzie przede wszystkim dokument, np. załączona przez wierzyciela umowa o świadczeniu usług oraz wystawiona na jej podstawie faktura VAT, która nie została uregulowana przez upadłego, mimo upływu terminu płatności.
4. Kategorię, do której wierzytelność ma być zaliczona - istnieje pięć kategorii wierzytelności:

• kategoria pierwsza – koszty postępowania upadłościowego, przypadające za czas po ogłoszeniu upadłości należności alimentacyjne oraz renty za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci oraz z tytułu zamiany uprawnień objętych treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę, należności z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia masy upadłości, należności z zawartych przez upadłego przed ogłoszeniem upadłości umów, których wykonania zażądał syndyk, należności powstałe z czynności syndyka albo zarządcy oraz należności, które powstały z czynności upadłego dokonanych po ogłoszeniu upadłości, niewymagających zgody nadzorcy sądowego lub dokonanych za jego zgodą;
• kategoria druga – koszty przypadające za czas przed ogłoszeniem upadłości należności ze stosunku pracy, należności rolników z tytułu umów o dostarczenie produktów z własnego gospodarstwa rolnego, należności alimentacyjne oraz renty za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci i renty z tytułu zamiany uprawnień objętych treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę, przypadające za dwa ostatnie lata przed ogłoszeniem upadłości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, wraz z odsetkami i kosztami egzekucji;
• kategoria trzecia – to podatki i inne daniny publiczne oraz pozostałe należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, wraz z odsetkami i kosztami egzekucji;
• kategorie czwartą – stanowią inne należności, jeżeli nie podlegają zaspokojeniu w kategorii piątej, wraz z odsetkami za ostatni rok przed datą ogłoszenia upadłości, z odszkodowaniem umownym, kosztami procesu i egzekucji;
• kategoria piąta – odsetki, które nie należą do wyższych kategorii w kolejności, w jakiej podlega zaspokojeniu kapitał, a także sądowe i administracyjne kary grzywny oraz należności z tytułu darowizn i zapisów.

Wniosek o ogłoszenie upadłości - jak prawidłowo złożyć?

5. Zakwalifikowanie wierzytelności do poszczególnych kategorii skutkuje kolejnością, w jakiej wierzyciele będą zaspokajani z funduszów masy upadłości. W praktyce wierzyciel będący kontrahentem dłużnika będzie zgłaszał swoją wierzytelność do kategorii czwartej.
6. Zabezpieczenia związane z wierzytelnością oraz oświadczenie wierzyciela, w jakiej prawdopodobnie sumie wierzytelność nie będzie zaspokojona z przedmiotu zabezpieczenia. Wymaga to oszacowania, jaką wartość rynkową ma przedmiot zabezpieczenia, bowiem to z jego sprzedaży pochodzić będą podstawowe środki na zaspokojenie wierzytelności na tym przedmiocie zabezpieczone.
7. W razie zgłoszenia wierzytelności, w stosunku, do której upadły nie jest dłużnikiem osobistym, należy wskazać przedmiot zabezpieczenia, z którego wierzytelność podlega zaspokojeniu, czyli np. wskazanie nieruchomości, na której zostało ustanowione zabezpieczenie w postaci hipoteki poprzez załączenie do zgłoszenia wierzytelności odpisu z księgi wieczystej.
8. Opis stanu sprawy, jeżeli co do wierzytelności toczy się postępowanie sądowe lub administracyjne, czyli np. informacja, że wierzyciel wytoczył przeciwko upadłemu powództwo o zapłatę.
9. Jeżeli wierzyciel jest wspólnikiem albo akcjonariuszem spółki będącej upadłym, należy wskazać ilość posiadanych udziałów albo akcji oraz ich rodzaj.

Dodatkowo wspomnieć należy, iż zgłoszenie wierzytelności może zostać złożone zarówno osobiście przez samego wierzyciela, jak również za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika – radcy prawnego lub adwokata. Jednak należy pamiętać, iż w przypadku samodzielnego zgłoszenia, wszystkie załączone dokumenty, takie jak dowody na istnienie wierzytelności w postaci umów czy faktur muszą być złożone w oryginale bądź w formie notarialnie poświadczonego odpisu.

Jak umorzyć postępowanie upadłościowe?

Lista wierzytelności

Jeżeli zgłoszenie wierzytelności odpowiada wymaganiom stawianym przez ustawę, sędzia-komisarz przekazuje odpis zgłoszenia syndykowi, nadzorcy sądowemu albo zarządcy. Jeżeli zgłoszenia wierzytelności dokonuje przedsiębiorca lub wierzyciel reprezentowany przez pełnomocnika procesowego, którym jest adwokat lub radca prawny, to w wypadku, gdy nie odpowiada ono wymaganiom określonym w ustawie lub zawiera inne braki, podlega zwrotowi bez wzywania do jego uzupełnienia. W przypadku braków formalnych w zgłoszeniu dokonanym przez osobę fizyczną powinna ona zostać wezwana do ich uzupełnienia.

Syndyk, nadzorca sądowy albo zarządca sprawdza, czy zgłoszona wierzytelność znajduje potwierdzenie w księgach rachunkowych lub innych dokumentach upadłego i we wpisach w księdze wieczystej lub rejestrach, oraz wzywa upadłego do złożenia w określonym terminie oświadczenia, czy wierzytelność uznaje.  Następnie po upływie terminu do zgłoszenia wierzytelności i ich sprawdzeniu syndyk, nadzorca sądowy albo zarządca sporządza listę wierzytelności. 

Wniosek o ogłoszenie upadłości - wymogi szczególne dla wniosku składanego przez wierzyciela

Zgodnie z ustawą na liście wierzytelności umieszcza się w osobnych rubrykach następujące dane: 
1) sumę, w jakiej wierzytelność podlega uznaniu; 

2) kategorię, w jakiej wierzytelność podlega zaspokojeniu; 

3) istnienie i rodzaj zabezpieczenia wierzytelności oraz określenie sumy, według której będzie obliczany głos wierzyciela; sumę tę oznacza się według tej części wierzytelności, która prawdopodobnie nie będzie zaspokojona z przedmiotu zabezpieczenia; 

4) czy wierzytelność jest uzależniona od warunku; 

5) czy wierzycielowi przysługuje prawo potrącenia; 

6) stan postępowania sądowego lub administracyjnego w sprawie zgłoszonej wierzytelności, jej zabezpieczenia lub prawa potrącenia. 

 Jeżeli syndyk, nadzorca sądowy albo zarządca zaprzeczają w całości lub w części oświadczeniom złożonym przez wierzyciela, to uzasadniają ten fakt w osobnej rubryce. Następnie umieszczają na liście wierzytelności także oświadczenie upadłego i podane przez niego uzasadnienie (jeżeli upadły złożył takie oświadczenie) albo wzmiankę, że upadły oświadczenia takiego nie złożył i z jakiej przyczyny.