Kategorie

Nowe rozwiązania osłonowe dla samorządów w tarczy antykryzysowej

Krzysztof Adamczyk
audytor wewnętrzny z praktyką w jednostkach samorządu terytorialnego, ekspert w zakresie inwestycji i zarządzania projektami, dziennikarz specjalizujący się w tematyce prawa samorządowego, finansów publicznych oraz zamówień publicznych

Trzecia już nowelizacja ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 miała przynieść stosunkowo szerokie wsparcie dla jednostek samorządu terytorialnego. Tarcza antykryzysowa dla samorządów miała przyczynić się do poprawy pogarszającej się sytuacji finansowej, w ocenie samorządowców nie przynosi jednak rozwiązań pożądanych.

Kolejne wersje tzw. tarczy antykryzysowej, w kontekście tempa i zakresu wprowadzanych zmian, powodują niemałe zamieszanie. W gąszczu nowo wprowadzanych regulacji, większość zainteresowanych ma problem z bieżącym śledzeniem zmieniających się przepisów warunkujących prawidłowe działanie, zgodne z aktualnym stanem prawnym. Każdy nowo wprowadzany pakiet zmian przynosił dotychczas raczej mało satysfakcjonujące rozwiązania, w szczególności w odniesieniu do kwestii istotnych z punktu widzenia jednostek samorządu terytorialnego. W odniesieniu do tarczy antykryzysowej odpowiednio w wersji 1.0 i 2.0 słyszalne były głosy o braku realnego wsparcia dla samorządów. Proponowane przez rząd rozwiązania oceniane były jako niewystarczające i niecelowe. Skuteczniejszych instrumentów spodziewano się w odniesieniu do kolejnych propozycji osłonowych.

Bolączki i oczekiwania samorządów

Samorządy lokalne coraz dotkliwiej odczuwają negatywne skutki występowania stanu epidemicznego zarówno w sferze gospodarczej, jak i społecznej. Odnotowują wyraźny spadek wpływów z PIT, CIT, podatków i opłat lokalnych oraz opłat za świadczone usługi. W kolejnych miesiącach spodziewać się można wzrostu skali obciążeń. Przedstawiciele lokalnych władz podkreślają, że to właśnie na gminnych i powiatowych jednostkach samorządu terytorialnego spoczywać będzie odpowiedzialność za pobudzenie lokalnego sektora gospodarczego. Jednak bez odpowiednich rozwiązań zastosowanych w tarczach antykryzysowych samorządy mogą nie udźwignąć stojących przed nimi wyzwań. Zagrożone jest zapewnienie na pożądanym poziomie usług publicznych zarówno w czasie epidemii, jak i po jej zakończeniu. Wymagane jest wprowadzenie takich rozwiązań, aby w dłuższej perspektywie czasowej nie doszło do nadmiernego ograniczenia zakresu realizowanych zadań, istotnych z punktu widzenia społeczności lokalnej, takich jak transport publiczny, dostęp do służby zdrowia czy odbiór odpadów.

Tarcza antykryzysowa 3.0 z założenia miała być przygotowana specjalnie dla samorządów. Jednak czy w obecnym kształcie odpowiada na wszystkie faktyczne potrzeby identyfikowane przez jednostki samorządu terytorialnego?

Rozwiązania ustawowe

Sejm uchwalił kolejną nowelizację tarczy antykryzysowej w ramach ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (dalej: ustawa zmieniająca lub tarcza antykryzysowa 3.0).

W tym kształcie w ustawie zmieniającej zawarto już niektóre poprawki zgłoszone przez Senat w ramach prowadzonej procedury legislacyjnej. Niezależnie od wprowadzonych poprawek do ustawy zmieniającej, w trakcie prac nad przepisami tarczy antykryzysowej 3.0, senatorowie zdecydowali o wprowadzeniu do porządku obrad posiedzenia Senatu dodatkowo rozpatrzenia trzech inicjatyw wyższej izby parlamentu w sprawie działań związanych z przeciwdziałaniem koronawirusowi. W efekcie podjętych działań, w ramach senackiej inicjatywy ustawodawczej, przygotowano Projekt ustawy o szczególnych rozwiązaniach dla samorządu terytorialnego związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2 oraz rozprzestrzenianiem się choroby wywołanej tym wirusem (dalej: senacki projekt ustawy dla JST). Ta, z uwagi na charakter zaproponowanych instrumentów wsparcia, zmieniać ma odpowiednie przepisy ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Senacki projekt ustawy dla JST w dniu 14 maja br. został przekazany do Sejmu.

Senacki projekt ma na celu wprowadzenie kolejnych instrumentów wsparcia dla jednostek samorządu terytorialnego. Wśród proponowanych przepisów szczególnie istotne są te wprowadzające tzw. subwencję rekompensującą. Przewiduje ona rekompensatę niektórych ubytków w dochodach własnych samorządów, spowodowanych restrykcjami stanu epidemii. Dodatkowo Sejm proponuje dokonanie korekty przepisów dotyczących sposobu wyliczania subwencji, VAT od opłat za użytkowanie nieruchomości, możliwość zawieszenia w całości lub w części realizacji budżetu obywatelskiego na rok 2021, jeżeli byłoby to konieczne w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19.

Poza propozycją nowych rozwiązań osłonowych dla jednostek samorządu terytorialnego, w ramach prac nad ustawą zmieniającą o COVID-19, dwie pozostałe inicjatywy legislacyjne dotyczą wsparcia systemu ochrony zdrowia oraz wsparcia dla organizacji pozarządowych. Wsparcie systemu ochrony zdrowia odnosi się do instrumentów pomocowych przeznaczonych dla służb medycznych walczących z pandemią. Tu proponuje się między innymi wprowadzenie dodatku specjalnego za pracę w godzinach nadliczbowych, a także obowiązkowe badania w kierunku koronawirusa dla kadry medycznej. Trzeci projekt ustawy, odnoszący się do organizacji pozarządowych, ma uregulować proces podejmowania decyzji za pośrednictwem komunikacji elektronicznej oraz kwestię dodania grupy organizacji pożytku publicznego jako beneficjentów darowizn na przeciwdziałanie COVID-19.

Rozwiązania senackie

Senacki projekt ustawy dla JST został przygotowany w związku z potrzebą wprowadzenia zmian legislacyjnych wykraczających poza materię ustawy zmieniającej uchwalonej przez Sejm 30 kwietnia 2020 r. Ustawa powstała z inicjatywy Senatu i ma na celu wprowadzenie kolejnych instrumentów wsparcia dedykowanych samorządom, w szczególności w zakresie rozwiązań dotyczących finansów JST. Według projektu:

  • opłaty pozyskane z tytułu koncesji na alkohol będą mogły być przeznaczone przez samorządy w latach 2020-2021 na walkę z epidemią COVID-19 oraz wywołane nią sytuacje kryzysowe,
  • nastąpi wstrzymanie w okresie od 1 kwietnia 2020 r. do końca 2021 r. dokonywania przez jednostki samorządu terytorialnego wpłat do budżetu państwa należnych części subwencji ogólnej, o których mowa odpowiednio w art. 7 ust. 2 ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego,
  • rada gminy, rada powiatu oraz sejmik województwa mogą zawiesić w części lub w całości realizację w 2020 roku budżetu obywatelskiego, a także przygotowania do tego budżetu na rok 2021;
  • przewidziano uzupełnienie subwencji ogólnej o cześć rekompensującą, która obejmować ma dochody własne samorządów utracone w wyniku stosowania ustawy o COVID-19 oraz innych ograniczeń związanych ze zwalczaniem epidemii koronawirusa, dotyczących w szczególności organizacji lokalnego transportu publicznego oraz odbioru odpadów od osób objętych izolacją lub kwarantanną, które w ocenie senatorów jako nie zaliczane do nowych zadań zleconych nałożonych na gminy w związku z epidemią wymagają stosownej rekompensaty - przepis ten miałby zastosowanie po raz pierwszy w roku 2021,
  • wprowadzona zostanie możliwość skorygowania przez jednostkę samorządu terytorialnego podstawy opodatkowania oraz podatku należnego z tytułu dostawy towarów i świadczenia usług w przypadku umorzenia wierzytelności albo odstąpienia od dochodzenia należności na podstawie obowiązujących przepisów ustawy o COVID-19,
  • możliwość podjęcia przez zarząd jednostki samorządu terytorialnego decyzji o blokowaniu planowanych wydatków budżetowych, w przypadku stwierdzenia zagrożeń w pełnej realizacji dochodów wynikających z wprowadzenia stanu zagrożenia epidemicznego, stanu epidemii lub stanu nadzwyczajnego.

Nowe przepisy uwzględnione w tarczy 3.0

Wśród nowo wprowadzanych przepisów w ramach ustawy zmieniającej znaczenie dla samorządów mogą mieć regulacje dotyczące obszaru gospodarowania odpadami komunalnymi. Zastosowano przesunięcie dotychczas obowiązujących terminów na złożenie sprawozdań dotyczących gospodarki odpadami komunalnymi za rok 2019 oraz terminu na wykonanie przez wójta (odpowiednio: burmistrza lub prezydenta miasta) analizy stanu gospodarki odpadami komunalnymi za 2019 rok. Dodatkowo przedłużony został termin na dostosowanie dotychczas obowiązujących uchwał rady gminy w sprawie odpadów komunalnych do zmian wynikających z ostatnio wprowadzonej nowelizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Aby uzyskać dostęp do całego artykułu zamów abonament INFORLEX Twój Biznes. PROMOCJA! Teraz dwa dostępy w cenie 98 zł za miesiąc. Kup dostęp >>

 

Krzysztof Adamczyk

audytor wewnętrzny z praktyką w jednostkach samorządu terytorialnego, ekspert w zakresie inwestycji i zarządzania projektami, dziennikarz specjalizujący się w tematyce prawa samorządowego, finansów publicznych oraz zamówień publicznych

Podstawy prawne

  • ustawa z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875)

  • art. 15zzr, art. 15zzs, art. 15zzzzzy, art. 36 ust. 6 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374; ost. zm. Dz.U. z 2020 r. poz. 875)

  • art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1579; ost. zm. Dz.U. z 2020 r. poz. 875)

  • art. 30a ustawy z 16 maja 2019 r. o Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1123)

  • art. 72a ustawy z 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 542; ost. zm. Dz.U. z 2020 r. poz. 875)

  • art. 236a ust. 3, art. 236b, 237ea ust. 1 i ust. 2 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 797; ost. zm. Dz.U. z 2020 r. poz. 875)

  • art. 12a ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 2010; ost. zm. Dz.U. z 2020 r. poz. 875)

Poszerzaj swoją wiedzę korzystając z naszego programu >>
INFORLEX Sprawozdawczość Budżetowa – program dla księgowych jednostek budżetowych
INFORLEX Sprawozdawczość Budżetowa – program dla księgowych jednostek budżetowych
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Moja firma
    1 sty 2000
    22 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Ustalenie beneficjentów rzeczywistych niemożliwe?

    Ustalenie beneficjentów rzeczywistych może okazać się niemożliwe do wykonania. Czy jest to sytuacja bez wyjścia?

    Audi Q4 Sportback e-tron: stylowy, elektryczny i dostępny w Polsce

    Audi Q4 Sportback e-tron wygląda jak typowe Audi. Ma wkurzone spojrzenie i mocno sportową linię nadwozia. Jedno nie daje jednak spokoju. Ta cisza...

    Auto zastępcze na czas naprawy z AC

    Auto zastępcze na czas naprawy z AC: czy taka usługa jest rynkowym standardem? Jeżeli tak, to na czym konkretnie polega?

    Samochód zastępczy z OC sprawcy. Jakie są zasady?

    Samochód zastępczy z OC sprawcy należy się każdemu poszkodowanemu. Na jakiej zasadzie to działa? Zaraz o tym opowiemy.

    Wyniki budownictwa w sierpniu 2021 roku

    Wyniki budownictwa. Główny Urząd Statystyczny zaprezentował informacje o wynikach budownictwa w sierpniu 2021 r. Produkcja budowlano-montażowa okazała się o 3,2% wyższa niż w lipcu i jednocześnie wyższa niż przed rokiem o 10,2%. Miesiąc wcześniej roczna dynamika produkcji wyniosła 3,3%.

    Filmowe gwiazdy za grosze. Top 5 moto-legend kina

    Samochody z filmów muszą być drogie? Zależy które wybierzesz. Dziś przygotowaliśmy listę pięciu modeli, które kosztują dziś mniej niż 30 tys. zł.

    Skierowanie na ponowny egzamin prawa jazdy. To możliwe?

    Skierowanie na ponowny egzamin prawa jazdy: kiedy otrzyma je kierowca? Gdy policjant uzna, że konieczne jest sprawdzenie kwalifikacji prowadzącego.

    Toyota Yaris Cross: hybrydowa i miejska. Co o niej wiadomo?

    Toyota Yaris Cross już w listopadzie zadebiutuje na polskim rynku. Już dziś marka zebrała blisko 1900 zamówień na to auto. Co o nim wiadomo?

    Jak Zafira z Zafirą, czyli porównanie generacji A i B

    Zafira A i B przypominają ojca i syna. Swoje odpracowali, następców się dorobili, więc czas posiedzieć i pogadać. Jak ojcu i synowi na emeryturze?

    Proekologiczne rozwiązania w nowych osiedlach

    Ekologiczne rozwiązania w budownictwie mieszkaniowym. Jakie rozwiązania służące ekologii wdrażają deweloperzy w realizowanych osiedlach mieszkaniowych?

    Wartość nieruchomości mieszkaniowych w 2020 r. wyniosła 4,9 bln zł

    Szacowana wartość majątku nieruchomości mieszkaniowych w Polsce na koniec 2020 r. wyniosła ok. 4,9 bln zł w stosunku do 4,3 bln zł w 2019 r. – poinformował NBP w raporcie. Nieruchomości mieszkaniowe odpowiadały ok. 211 proc., a komercyjne ok. 13 proc. PKB.

    Kredyty mieszkaniowe (wrzesień 2021 r.) - mniej wniosków kredytowych

    Kredyty mieszkaniowe (hipoteczne). Po kilku miesiącach ponadprzeciętnie wysokiego popytu na kredyty mieszkaniowe (hipoteczne) sytuacja wraca do normy – sugerują napływające we wrześniu 2021 r. dane. Fala nowych wniosków normalizuje się, a banki utrzymują relatywnie stałą ofertę hipoteczną. Do banków trafia wciąż spora liczba wniosków kredytowych. W przeliczeniu na dzień roboczy są to w ostatnim czasie około 2 tysiące nowych aplikacji. Dla porównaniu w maju, kiedy mieliśmy apogeum popytu na hipoteki, do banków trafiało co dzień po 2,5 tys. wniosków kredytowych.

    Rozwój sztucznej inteligencji w Polsce - nabór wniosków

    Celem konkursu ARTIQ jest wzmocnienie potencjału Polski w obszarze badań nad sztuczną inteligencją i wykorzystaniem ich wyników w praktyce poprzez utworzenie trzech Centrów Doskonałości AI (CD AI), w których zespoły naukowców będą realizować projekty obejmujące badania podstawowe, przemysłowe, prace rozwojowe lub przedwdrożeniowe w dziedzinie sztucznej inteligencji, prowadzące do wprowadzenia nowego rozwiązania na rynek.

    Pracownicy nie chcą wracać do biur

    Ponad 70% pracowników zdalnych i 60% pracowników hybrydowych zadeklarowało, że nie czuje się gotowych na powrót do pracy w biurze. Jednak aż 70% zapytanych firm planuje powrót do pracy stacjonarnej jeszcze w 2021 roku. Czym pracodawcy chcą zachęcić do powrotów? Na jakie benefity mogą liczyć pracownicy?

    Czy paragon w formie faktury uproszczonej tylko z NIP nabywcy jest dowodem księgowym

    Jesteśmy jednostką budżetową (szkoła podstawowa). Czy mogę przyjąć paragon w formie faktury uproszczonej w kwocie 409 zł, gdzie nie ma nabywcy ani odbiorcy, jest tylko NIP nabywcy? Czy pracownik może zapłacić za fakturę vat swoją osobistą kartą płatniczą?

    Czy można dyscyplinarnie zwolnić pracownika palącego papierosy w niedozwolonym miejscu

    Czy pracodawca może zwolnić dyscyplinarnie pracownika, który nie przestrzega regulaminu pracy poprzez palenie papierosów w niedozwolonym miejscu, pomimo iż zostało wyznaczone specjalne miejsce w firmie przeznaczone do tego celu?

    Mieszkania kupowane za gotówkę (bez kredytu)

    Mieszkania kupowane za gotówkę (bez kredytu). W I kwartale 2021 r. Narodowy Bank Polski spytał około 300 pośredników nieruchomości o sytuację panującą na rynku wtórnym. Wyniki tego badania sugerują m.in., że dwie trzecie mieszkań kupowanych w celu odsprzedaży jest finansowanych bez kredytu. W przypadku lokali kupowanych na własne potrzeby, analogiczny wynik spada do zaledwie 25%.

    Czy przedsiębiorca może ubiegać się o zwolnienie od kosztów sądowych?

    Spory z kontrahentami mogą nie zakończyć się na wezwaniu do zapłaty i konieczne będzie wystąpienie do sądu z pozwem o zapłatę. Jeżeli zaległość z otrzymaniem pieniędzy z przeterminowanej faktury jest dla firmy dotkliwa, zwłaszcza w przypadku młodych przedsiębiorstw, samo poniesienie kosztów sądowych może okazać się blokadą w dochodzeniu należności. Można usłyszeć, że osoby w trudnej sytuacji majątkowej mogą ubiegać się o zwolnienie z kosztów sądowych. Czy firmy także mogą liczyć na takie udogodnienie? Pytanie to jest o tyle aktualne, że wobec pandemii, wcześniejszych lockdownów oraz ograniczeń sytuacja majątkowa wielu firm znacznie się pogorszyła.

    Opel Vectra B: gdzie się podziały tamte pryw… auta?

    Opel Vactra B: w zeszłym roku minęło 25 lat od premiery tego modelu, w przyszłym minie 20 lat od zakończenia jego produkcji. Co warto wiedzieć o nim?

    Pozytywne tendencje w eksporcie artykułów rolno-spożywczych

    Eksport artykułów rolno-spożywczych. Od stycznia do lipca 2021 r. wartość eksportu ogółem polskich towarów rolno-spożywczych wzrosła o 5,2%, do 20,5 mld EUR, w porównaniu z tym samym okresem roku 2020 - poinformowało Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

    Dotacje na wymianę pieców w budynkach wielorodzinnych i Mój Prąd 4.0. - w 2022 roku

    Dotacje na wymianę pieców i Mój Prąd 4.0. Trzecia edycja programu Mój Prąd, z budżetem przekraczającym 530 mln zł, wciąż cieszy się rekordową popularnością. Do tej pory do NFOŚiGW wpłynęło już ok. 150 tys. wniosków o dofinansowanie przydomowej fotowoltaiki. Fundusz szacuje, że budżet programu wystarczy w sumie na sfinansowanie ok. 178 tys. wniosków i przy obecnym tempie za chwilę się wyczerpie. NFOŚiGW pracuje już jednak nad uruchomieniem kolejnej, czwartej edycji, która ma zachęcić prosumentów do autokonsumpcji energii wytwarzanej w gospodarstwach domowych. Trwają też prace nad poszerzeniem kolejnego, popularnego programu Czyste Powietrze o dotacje na wymianę kopciuchów w budynkach wielolokalowych.

    Duży popyt na mieszkania. Problemem deficyt gruntów

    Popyt na rynku mieszkaniowym nie słabnie, gdyż Polacy chcą kupować nowe mieszkania, a rynek jest chłonny. Powodem jest wysoki deficyt mieszkań, jeden z najniższych, na tle krajów UE, wskaźników liczby mieszkań na tysiąc mieszkańców, a także sprzyjająca sytuacja makro – ocenia członek zarządu Grupy Murapol Iwona Sroka.

    Gaz dla gospodarstw domowych droższy o 7,4% od 1 października

    Cena gazu dla gospodarstw domowych. Od 1 października 2021 r. gospodarstwa domowe korzystające z taryfy PGNiG Obrót Detaliczny zapłacą za gaz więcej o 7,4 proc. PGNiG poinformowało w czwartek 16 września 2021 r., że Prezes URE zaakceptował wniosek o podwyżkę cen w taryfie. Zmiana będzie obowiązywać od października do końca 2021 roku. Stawki opłat abonamentowych oraz stawki za dystrybucję paliw gazowych pozostały bez zmian.

    Continental SportContact 7: sportowa nowość na rynku

    Continental SportContact 7 to opona przeznaczona do sportowych kompaktów, aut sportowych, supersportowych i tuningowanych.

    Branża transportowa... przeżywa renesans

    Branża transportowa jak i mechanicy przeżywają renesans. Usługi w tych dwóch sektorach są obecnie trudniej dostępne i przede wszystkim poszukiwane.