Jak założyć fundację?

1. Czym jest fundacja

Fundacja jest organizacja pozarządową powoływaną dla celów społecznie lub gospodarczo użytecznych, wyposażoną w majątek przeznaczony na realizację tych celów, ustanawianą przez fundatora w akcie fundacyjnym, uzyskującą osobowość prawną z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego.

2. Kto może założyć fundację

Osobę tworzącą fundację nazywamy fundatorem. Fundatorem może zostać zarówno obywatel polski jak i cudzoziemiec. Fundacje może powołać również osoba prawna, mająca siedzibę w Polsce lub za granicą. Nie ma również przeszkód, aby fundację powołało kilka osób fizycznych, prawnych bądź też grupa składająca się z jednych i drugich.

3. Etapy zakładania fundacji

Niezbędne do powołania fundacji są:
a) wola fundatora, aby założyć fundację, wyrażona w tzw. akcie fundacyjnym,
b) opracowanie statutu, czyli dokumentu określającego organizację i sposób działania fundacji,
c) złożenie wniosku rejestrowego o wpisanie fundacji do Krajowego Rejestru Sądowego,
d) wpisanie fundacji do Krajowego Rejestru Sądowego.

4. Akt fundacyjny

Wola powołania fundacji wyrażona zostaje w akcie fundacyjnym. Ustawa wymaga, aby oświadczenie woli o ustanowieniu fundacji miało formę aktu notarialnego (składa się je więc przed notariuszem). Jeżeli fundatora reprezentuje pełnomocnik, to osoba ta musi mieć pełnomocnictwo ustanowione również w formie aktu notarialnego. Akt fundacyjny określa cel fundacji a także majątek przeznaczony na realizację tego celu.

Fundator może również wskazać właściwego ministra, który będzie sprawował nadzór nad organizacją (najlepiej wskazać tego, który właściwy jest w sprawach stanowiących główne cele fundacji). Akt fundacyjny może zostać odwołany do czasu wpisu fundacji do KRS (odwołanie powinno mieć formę aktu notarialnego).

5. Cele fundacji

Fundacja może zostać ustanowiona dla realizacji celów zgodnych z podstawowymi interesami Rzeczpospolitej Polskiej, celów społecznie lub gospodarczo użytecznych.
Podstawowe wartości RP zostały wskazane w Konstytucji, w rozdziale ,,Rzeczpospolita”. Cele fundacji muszą mieć charakter publiczny, służyć dobru ogółu.

6. Wartość funduszu założycielskiego

Ustawa nie określa minimalnej wartości składników majątkowych, w przypadku fundacji prowadzących wyłącznie działalność statutową. Inaczej wygląda sytuacja w przypadku fundacji prowadzących również działalność gospodarczą. Działalność statutowa fundacji powinna być jej podstawową działalnością i dlatego kwota przeznaczona na nią powinna być wyższa niż na działalność gospodarczą. Minimalna kwota, którą można przeznaczyć na działalność gospodarczą wynosi 1000zł.

7. Koszty aktu notarialnego

Za sporządzenie aktu notarialnego pobierana jest taksa notarialna. Jej wysokość uzależniona jest od wartości majątku przeznaczonego na realizację celu fundacji.

Maksymalna stawka wynosi od wartości:
1) do 3.000 zł - 100 zł;
2) powyżej 3.000 zł do 10.000 zł - 100 zł + 3 % od nadwyżki powyżej 3.000 zł;
3) powyżej 10.000 zł do 30.000 zł - 310 zł + 2 % od nadwyżki powyżej 10.000 zł;
4) powyżej 30.000 zł do 60.000 zł - 710 zł + 1 % od nadwyżki powyżej 30.000 zł;
5) powyżej 60.000 zł do 1.000.000 zł - 1.010 zł + 0,4 % od nadwyżki powyżej 60.000 zł;
6) powyżej 1.000.000 zł do 2.000.000 zł - 4.770 zł + 0,2 % od nadwyżki powyżej 1.000.000 zł;
7) powyżej 2.000.000 zł - 6.770 zł + 0,25 % od nadwyżki powyżej 2.000.000 zł, nie więcej jednak niż 10.000 zł. 

Polecamy: Kalkulator taksy notarialnej

8. Statut fundacji

Fundacja działa na podstawie przepisów ustawy oraz statutu. Jest on niezbędnym dokumentem dla fundacji, którego rola polega na uzupełnianiu regulacji ustawowych. Sporządzenie statutu jest zasadniczo rolą fundatora, choć może on wyznaczyć kogoś innego do tego zadania – inną osobę fizyczną lub prawną.

Istnieją pewne obowiązkowe elementy, które musi posiadać każdy statut. Zaliczamy do nich:

a) nazwę fundacji
- ustawa nie narzuca żadnych reguł w konstruowaniu fundacji,
- nie ma też wymogu, aby nazwa nowopowstałej fundacji różniła się od nazw już istniejących fundacji,
- nie ma wreszcie obowiązku, aby w nazwie znalazł się wyraz ,,fundacja”, chyba że zamierzamy prowadzić działalność gospodarczą ,
- nie można używać nazw wprowadzających w błąd (np. ,,bank”).

b) siedzibę
- siedziba fundacji powinna się znajdować na terytorium RP,
- określa się ją przez wskazanie miejscowości,
- jeśli fundacja prowadzi działalność na terenie jednego województwa powinna mieć swą siedzibę w tym właśnie województwie.

c) majątek
- zapis o majątku, jaki fundator przeznacza na fundusz założycielski,
- należy wskazać źródła finansowania fundacji,
- jeżeli majątek ulegnie wyczerpaniu, fundacja podlega likwidacji.

d) działalność statutową
- określenie celów, zasad, form i zakresu działalności fundacji,
- fundacja nie może podejmować działań, których nie ma uwzględnionych w statucie,
- działalność statutowa może być prowadzona jako działalność nieodpłatna lub jako działalność odpłatna,
- dochód fundacji może podlegać zwolnieniu podatkowemu, jeśli zostanie przeznaczony na realizację celów wskazanych w art. 17 ust. 1 pkt. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (działalność ta musi być wpisana w statucie fundacji i musi być rzeczywiście prowadzona).

e) organy fundacji
- niezbędnym organem fundacji jest zarząd,
- zarząd powinien składać się z co najmniej dwóch osób,
- należy precyzyjnie opisać procedurę wyboru członków zarządu, ich obowiązki i uprawnienia,
- fundacja może posiadać również organ kontroli wewnętrznej (jest on wymagany jeśli fundacja zamierza ubiegać się o status organizacji pożytku publicznego),
- ważne, aby statut dokładnie określał sposób powoływania, odwoływania oraz kompetencje każdego z organów.

Oprócz wymienionych elementów w statucie fundacji mogą znaleźć się również postanowienia dotyczące działalności gospodarczej fundacji, jednostek terenowych oraz zmian z statucie. Po sporządzeniu statut należy podpisać (jeśli fundatorów jest kilku to przez każdego z nich).

Fundacja może prowadzić działalność gospodarczą wyłącznie w zakresie określonym w jej statucie. Środki uzyskane z tej działalności fundacja musi przeznaczać na swoje cele statutowe.

9. Rejestracja fundacji w Krajowym Rejestrze Sądowym

Fundację rejestruje się w Krajowym Rejestrze Sądowym (wpisywana jest do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz publicznych zakładów opieki zdrowotnej). Jeżeli fundacja prowadzi działalność gospodarczą wpisywana jest dodatkowo do rejestru przedsiębiorców.

Fundację rejestruje się w sądzie właściwym ze względu na jej siedzibę.

Wniosek o rejestrację składa sam fundator (ewentualnie osoba upoważniona) lub zarząd fundacji. Musi on zostać złożony nie później niż w terminie 7 dni od złożenia aktu fundacyjnego.

Jak złożyć wniosek

- wniosek składa się z formularzy urzędowych oraz dokumentów fundacji (oświadczenie woli, statut, uchwały)
- wniosek o rejestrację składamy w 1 egzemplarzu
- statut, stanowiący jeden z załączników, w 3 egzemplarzach (kopie wniosku warto zachować w archiwum)
- wniosek można dostarczyć osobiście (należy złożyć go w biurze podawczym) lub wysłać pocztą (listem poleconym), a jeśli wniosek zostanie opatrzony bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym ważnym certyfikatem możemy wysłać go pocztą elektroniczną

Elementy wniosku o rejestrację

a) formularze (wszystkie muszą zostać podpisane przez fundatora lub zarząd):
- KRS W-20 – podstawowy formularz służący do zgłoszenia fundacji,
- KRS-WK – formularz-załącznik służący do zgłoszenia osób wchodzących w skład zarządu oraz organu nadzorczego,
- KRS-WM – formularz załącznik służący do zgłoszenia zakresu działalności gospodarczej i wpisania fundacji do rejestru przedsiębiorców (tylko jeśli fundacja obok działalności statutowej będzie prowadzić również działalność gospodarczą).

b) dokumenty:
- oświadczenie o ustanowieniu fundacji,
- oświadczenie wskazujące właściwego ministra nadzoru (jeśli nie znalazło się w akcie fundacyjnym),
- wzory podpisów osób upoważnionych do reprezentowania fundacji (tylko jeśli fundacja będzie prowadzić działalność gospodarczą),
- dowód dokonania opłaty za wniosek o wpis do rejestru.

Koszt rejestracji fundacji w Krajowym Rejestrze Sądowym

Wpłat należy dokonać na rachunek lub do kasy sądu, w którym składamy wniosek.
• dla fundacji rejestrującej się wyłącznie w rejestrze stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz publicznych zakładów opieki zdrowotnej – 250 zł,
• dla fundacji rejestrującej się w rejestrze stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz publicznych zakładów opieki zdrowotnej oraz w rejestrze przedsiębiorców – 1500 zł (1000 zł opłata za wpis do rejestru przedsiębiorców, 500 zł za zgłoszenie tego wpisu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym – nie płaci się wówczas za wpis do rejestru fundacji).

10. Obowiązki fundacji po zarejestrowaniu w KRS

Fundacja po zarejestrowaniu w KRS:
a) składa wniosek o wpis do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej w celu uzyskania numeru REGON,
b) zakłada konto bankowe,
c) zgłasza się do urzędu skarbowego w celu uzyskania numeru identyfikacji podatkowej – NIP.

Sławomir Kołodziejczyk
Kancelaria Radcy Prawnego i Doradcy Podatkowego
Renaty Mikulewicz
Wrocław, ul. Sokolnicza 5/20
tel. 071 797 88 57
raport@raport.wroclaw.pl