Zwolnienie ze świadczenia pracy podczas wypowiedzenia a wynagrodzenie

W okresie wypowiedzenia pracownik powinien wciąż świadczyć pracę na rzecz swojego pracodawcy. Niemniej jednak pracodawca może zwolnić podwładnego z tego obowiązku. Wtedy pracownik, mimo że nie świadczy pracy, otrzyma wynagrodzenie. W przypadku pracowników wynagradzanych stałą stawką miesięczną pracownik otrzyma taką samą kwotę jak w każdym innym miesiącu pracy. Problem pojawia się, gdy pracownik jest wynagradzany jeszcze dodatkowymi, zmiennymi składnikami pensji. Przepisy nie precyzują, w jaki sposób w takiej sytuacji wyliczyć wynagrodzenie pracownika. W orzecznictwie i doktrynie pojawiły się więc 3 możliwe sposoby obliczenia wypłaty.

Pracownikowi można zapłacić wynagrodzenie:

• jak za urlop,

• jak ekwiwalent za urlop,

• przestojowe.

Wynagrodzenie urlopowe

Zdaniem części prawników pracownikowi w czasie zwolnienia z wykonywania pracy przysługuje wynagrodzenie jak za urlop wypoczynkowy. Składniki wynagrodzenia ustalane w wysokości przeciętnej oblicza się z miesiąca, w którym przypadł okres niewykonywania pracy.

Przykład

Pracownikowi wypowiedziano umowę o pracę 28 lutego 2010 r. W okresie 1-miesięcznego wypowiedzenia został zwolniony z obowiązku świadczenia pracy. Wynagradzany jest stałą stawką w wysokości 2784 zł. Oprócz tego otrzymuje 15% premię, wynagrodzenie za nadgodziny (w lutym wystąpiły 3, za które przysługuje 100% dodatek, w związku z tym z tego tytułu pracownik otrzymał 104,40 zł).

W okresie zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy pracownik powinien przepracować 184 godziny.

Ustalając wynagrodzenie za czas zwolnienia od pracy, trzeba ze zmiennych składników wynagrodzenia ustalić podstawę wymiaru, czyli wynagrodzenie faktycznie uzyskane przez pracownika w lutym, w okresie wykonywania pracy. Będzie to:

• 2784 zł - comiesięczna pensja,

• 15% x 2784 zł = 417,60 zł z tytułu premii,

• 104,40 zł - nadgodziny.

Podstawa wyniesie zatem 3306 zł.

Następnie podstawę wymiaru należy podzielić przez liczbę przepracowanych w lutym godzin:

3306 : 163 (160 - wymiar czasu pracy w lutym 2010 r. + godziny nadliczbowe) = 20,28 zł.

Następnie tak uzyskaną stawkę za godzinę zwolnienia należy pomnożyć przez liczbę godzin, jakie pracownik przepracowałby w czasie zwolnienia w marcu 2010 r.:

20,66 zł x 184 = 3731,52 zł (wynagrodzenie za marzec).

Wynagrodzenie jak ekwiwalent za urlop

W doktrynie można spotkać również głosy, że za okres nieświadczenia pracy na wypowiedzeniu pracownikowi przysługuje wynagrodzenie obliczane jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy. Przy takich obliczeniach składniki wynagrodzenia określone w stawce miesięcznej w stałej wysokości trzeba przyjąć w wynagrodzeniu za czas zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy w wysokości należnej w miesiącu nabycia prawa do tego wynagrodzenia. Natomiast inne składniki wynagrodzenia, przysługujące pracownikowi za okresy nie dłuższe niż 1 miesiąc i uzyskane w okresie 3 miesięcy poprzedzających miesiąc nabycia prawa do tego wynagrodzenia, należy uwzględnić w przeciętnej wysokości z okresu 3 miesięcy. Składniki wynagrodzenia przysługujące pracownikowi za okresy dłuższe niż 1 miesiąc, wypłacone w okresie 12 miesięcy bezpośrednio poprzedzających miesiąc nabycia prawa do wynagrodzenia za czas zwolnienia ze świadczenia pracy, uwzględnia się w średniej wysokości z tego okresu.

Przykład

Pracownikowi 31 stycznia 2010 r. wypowiedziano umowę o pracę. Ma on 1-miesięczny okres wypowiedzenia, który upłynie 28 lutego 2010 r. W okresie wypowiedzenia zwolniono go z obowiązku świadczenia pracy. Pracownik otrzymuje stałą pensję w wysokości 2500 zł oraz premię regulaminową uzależnioną od zysku. Za 3 miesiące poprzedzające zwolnienie pracownik otrzymał:

- w listopadzie - 1300 zł premii,

- w grudniu - 1420 zł premii,

- w styczniu -1525 zł premii.

Aby obliczyć podstawę wynagrodzenia, musimy wziąć pod uwagę pensję zasadniczą pracownika oraz średnią kwotę premii z 3 ostatnich miesięcy:

1300 zł + 1420 zł + 1525 zł = 4245 zł,

4245 zł : 3 miesiące = 1415 zł.

Następnie sumujemy wynagrodzenie ze stałych i zmiennych składników:

2500 zł + 1415 zł = 3915 zł.

Podstawę dzielimy przez obowiązujący w 2010 r. współczynnik urlopowy:

3915 zł : 21,08 = 185,72 zł.

Tak otrzymaną stawkę dzienną:

- dzielimy przez 8 godzin:

185,72 zł : 8 godz. = 23,21 zł/godz.,

- i mnożymy przez liczbę godzin, w których pracownik został zwolniony ze świadczenia pracy, ale pozostawał w zatrudnieniu:

23,21 zł/godz. x 160 godz. = 3713,60 zł (kwota należna za luty).

Wynagrodzenie jak za przestój

Ostatnim ze sposobów obliczenia wynagrodzenia za okres nieświadczenia pracy w trakcie wypowiedzenia jest wyliczenie go jak wynagrodzenie za przestój. Za takim rozwiązaniem wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z 16 czerwca 2005 r. (I PK 260/04), stwierdzając, że pracownikowi zwolnionemu w okresie wypowiedzenia z obowiązku świadczenia pracy należy się wynagrodzenie w wysokości określonej w art. 81 § 1 k.p., czyli jak za przestój. Pracownik odsunięty od pracy napotyka przeszkody w jej wykonywaniu z przyczyn dotyczących pracodawcy, który podejmuje decyzję o takim zwolnieniu. Dlatego też, stosując ten sposób obliczenia pensji pracownika, przysługiwałoby mu wynagrodzenie określone stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania - 60% wynagrodzenia (jednak nie mniej niż płaca minimalna).

Przykład

Pracownika zwolniono z pracy 31 marca 2010 r. Jest on wynagradzany stawką godzinową w wysokości 27 zł. W okresie wypowiedzenia zwolniono go z obowiązku świadczenia pracy. W związku z tym pracownik za ten czas otrzyma wynagrodzenie:

27 zł x 184 godz. = 4968 zł.

Trudno jednoznacznie stwierdzić, który ze sposobów jest prawidłowy. Zawsze najbezpieczniejszym z punktu widzenia kontroli PIP będzie sposób najkorzystniejszy dla pracownika. Jednak pracodawca może zastosować każdy z wymienionych sposobów.

Julia Bartoszek

Podstawa prawna:

• art. 81 § 1, art. 171 § 1 Kodeksu pracy,

• § 6-18 rozporządzenia MPiPS z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (DzU nr 2, poz. 14),

• wyrok SN z 16 czerwca 2005 r. (I PK 260/04, OSNP 2006/9-10/145).