Kategorie

Zmiany w postępowaniu cywilnym - zapis dźwięku albo obrazu i dźwięku z przebiegu posiedzenia jawnego

Mirosław Gumularz
Mirosław Gumularz
Marek Pasiński
Radca prawny
Zmiany w postępowaniu cywilnym - zapis dźwięku albo obrazu i dźwięku z przebiegu posiedzenia jawnego
1 października 2011 roku weszło w życie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 10 sierpnia 2011 r. w sprawie zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku z przebiegu posiedzenia jawnego (Dz.U. 2011 nr 175 poz. 1046).

Zostało ono wydane na podstawie upoważnienie zawartego w art. 158 § 5 kodeksu postępowania cywilnego (ustawa z dnia 17 listopada 1964 r., Dz. U. 1964 nr 43 poz. 296).

Przedmiotowe rozporządzenie jest brakującym ogniwem w realizacji zmian jakie zostały wprowadzone do kodeksu postępowania cywilnego w celu zdynamizowania przebiegu posiedzenia jawnego. Już w lipcu 2010 roku zmodyfikowano przepisy k.p.c. związane ze sposobem sporządzania protokołu posiedzenia jawnego.

Zgodnie z art. 157 § 1 k.p.c. (w jego obecnym brzmieniu) z przebiegu posiedzenia jawnego protokolant sporządza protokół. Protokół sporządza się, utrwalając przebieg posiedzenia za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk oraz pisemnie, pod kierunkiem przewodniczącego.

Polecamy: serwis Urząd skarbowy

Pisemny protokół z posiedzenia będzie uzupełniony dźwiękiem albo dźwiękiem i obrazem

Wprowadzona zmiana oznacza, że dotychczasowy – wyłącznie pisemny - protokół zostanie uzupełniony o zapis dźwiękowy albo zapis dźwięku i obrazu.

Do tej pory, jednak nie było aktu wykonawczego określającego techniczne warunki prowadzenia protokołu w nowej formie. Dlatego tak istotne było wydanie wskazanego na wstępie rozporządzenia.

Zgodnie z treścią art. 158 § 5 k.p.c.:

Reklama

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje urządzeń i środków technicznych służących do utrwalania dźwięku albo obrazu i dźwięku, sposób sporządzania zapisów dźwięku albo obrazu i dźwięku oraz sposób identyfikacji osób je sporządzających, jak również sposób udostępniania oraz przechowywania takich zapisów, mając na uwadze:

1)   konieczność właściwego zabezpieczenia zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku przed ich utratą, zniekształceniem, nieuprawnionym dostępem, usunięciem lub inną nieuprawnioną zmianą, a także rozpoznawalność dokonania uprawnionej zmiany lub usunięcia i identyfikacji osoby dokonującej tych czynności;

2)   minimalne wymagania dla systemów teleinformatycznych używanych do realizacji zadań publicznych, określone w odrębnych przepisach;

3)   konieczność zmiany formatu zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku lub przeniesienia na inny informatyczny nośnik danych w celu ponownego odtworzenia zapisu;

4)   konieczność zapewnienia możliwości zapoznania się z zapisem dźwięku albo obrazu i dźwięku oraz uzyskania z akt sprawy zapisu dźwięku”

Reklama

Nawet po wejściu w życie przedmiotowego rozporządzenia, w pewnym zakresie pozostanie możliwość sporządzania wyłącznie pisemnego protokołu. Mianowicie zgodnie z art. 157 § 11 k.p.c. jeżeli ze względów technicznych utrwalenie przebiegu posiedzenia za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk nie jest możliwe, protokół jest sporządzany wyłącznie pisemnie, pod kierunkiem przewodniczącego.

Zgodnie z § 7 przedmiotowego rozporządzenia, zapis obrazu będzie obejmował widok ogólny sali z pozycji przewodniczącego (w tym publiczności o ile pozwolą na to względy techniczne), a także obraz osoby wypowiadającej się z miejsca przeznaczonego dla świadka obejmujący górną połowę ciała tej osoby w taki sposób aby możliwe było zarejestrowanie gestów i twarzy danej osoby.

Natomiast urządzenia rejestrujące dźwięk będą ustawione w sposób pozwalający rejestrować dźwięk z miejsc przeznaczonych dla stron, składu orzekającego, jak i świadka.

Co istotne, zgodnie z § 8 wskazanego rozporządzenia, obowiązkiem protokolanta będzie wprowadzenie do systemu teleinformatycznego danych w postaci elektronicznej dotyczących m.in. oznaczenia sądu, miejsca i daty posiedzenia, nazwisk sędziów, stron i ich pełnomocników.

Natomiast na podstawie § 9 protokolant pod kierownictwem przewodniczącego sporządzać będzie dla każdego zapisu adnotacje umożliwiające automatyczne odnalezienie wskazanego fragmentu zapisu.

Z punktu widzenia stron (uczestników) postępowania i ich pełnomocników istotne jest, że zgodnie z § 13 przedmiotowego rozporządzenia, zapis i adnotacje udostępniane będą w budynku sądu (ew. za pomocą konta w systemie teleinformatycznym). Natomiast z akt sprawy wydawany będzie jedynie zapis dźwięku i jego adnotacje.

Wprowadzane zmiany istotnie usprawnią przebieg posiedzenia jawnego w postępowaniu cywilnym. Przede wszystkim brak konieczności żmudnego protokołowania przebiegu przesłuchania świadków i stron powinien zdynamizować i usprawnić przebieg tych czynności.

Jednocześnie możliwość utrwalenia zachowania tych osób (np. zdenerwowanie, gesty jakie wykonują) doprowadzi do wiernego odtworzenia w aktach sprawy, przebiegu przeprowadzanych czynności.

W przypadku wyłącznie pisemnego protokołu, taka możliwość w swojej istocie jest bardzo ograniczona.

Wyłączy to także konieczność zgłaszania wniosków o sprostowanie treści protokołów, w przypadku kiedy nieodzwierciedlają one dokładnego przebiegu czynności dowodowych.

Zgodnie z art. 158 § 1 k.p.c. pisemny protokół będzie obejmował w dalszym ciągu:

- oznaczenie sądu, miejsca i daty posiedzenia,

- nazwiska sędziów, protokolanta, prokuratora, stron, interwenientów, jak również obecnych na posiedzeniu przedstawicieli ustawowych i pełnomocników oraz

- oznaczenie sprawy i wzmianki co do jawności.

Ponadto protokół sporządzony pisemnie powinien zawierać:

- wymienienie zarządzeń i orzeczeń wydanych na posiedzeniu oraz stwierdzenie, czy zostały ogłoszone, a także

- czynności stron, które wpływają na rozstrzygnięcie sądu (ugoda, zrzeczenie się roszczenia, uznanie powództwa, cofnięcie, zmiana, rozszerzenie lub ograniczenie żądania pozwu) oraz

- inne czynności stron, które według szczególnych przepisów ustawy powinny być wciągnięte, wpisane, przyjęte, złożone, zgłoszone lub wniesione do protokołu.

Jeżeli sporządzenie odrębnej sentencji orzeczenia nie jest wymagane, wystarcza zamieszczenie w protokole treści samego rozstrzygnięcia.

Sąd oceniając wiarygodność i moc dowodową ujawnionych na rozprawie dowodów (w szczególności zeznań świadków) nie powinien ograniczać się wyłącznie do analizy treści składanych oświadczeń ale obowiązany jest także zwracać uwagę na zachowanie osób, które je składają.

Wzmocniona zasada bezpośredniości

Dlatego wprowadzane zmiany istotnie wzmocnią – obowiązującą na gruncie postępowania cywilnego – zasadę bezpośredniości. Zakłada ona, że sąd orzekający powinien bezpośrednio zapoznać się z przeprowadzanym dowodem i mieć z nim bezpośrednią styczność.

Dotyczy to w szczególności dowodów z zeznań świadków i przesłuchania stron. Co istotne, kwestia ta będzie doniosła zarówno w trakcie postępowania w pierwszej instancji, a także w postępowaniu apelacyjnym.

Z punktu widzenia postępowania, toczącego się przed sądem pierwszej instancji należy wskazać, że w przypadku kiedy przed jego zakończeniem zmieni się skład orzekający, to sędzia wstępujący w miejsce poprzednika będzie mógł na podstawie akt sprawy (zapisu audio – wideo) w zasadzie w takim samym stopniu, zapoznać się z treścią dowodów jak sędzia, który brał udział w rozprawie na której je przeprowadzono.

Zgodnie z art. 323 k.p.c.: „Wyrok może być wydany jedynie przez sędziów, przed którymi odbyła się rozprawa poprzedzająca bezpośrednio wydanie wyroku”.

Jeszcze większe znaczenie, z punktu widzenia wzmocnienia zasady bezpośredniości, wprowadzane zmiany będą miały w postępowaniu wywołanym wniesioną apelacją.

Ułatwione postępowanie apelacyjne

Zgodnie z art. 382 k.p.c. sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym. Oznacza to, że sąd drugiej instancji dokonuje samodzielnych ustaleń faktycznych, opierając się na materiale dowodowym ujawnionym zarówno w pierwszej, jak i drugiej instancji.

Co istotne, regułą jest, że sąd drugiej instancji opiera się na materiale zebranym w sądzie niższym i nie powtarza przeprowadzonych już dowodów, a jedynie uzupełnia niezbędne postępowanie dowodowe w zakresie wynikającym z zarzutów apelacji.

Polecamy: Najczęstsze błędy w PIT-ach

W tej sytuacji podstawowe znaczenie dla sądu odwoławczego ma analiza protokołów z przeprowadzanych czynności dowodowych (w szczególności z przesłuchania świadków i stron). Dlatego zapoznanie się z zapisem audio – wideo pozwoli lepiej ocenić przydatność i wiarygodność dowodów ujawnionych w pierwszej instancji.

Co istotne, na gruncie obowiązującego jeszcze stanu prawnego wątpliwości budzi możliwość odmiennej oceny przez sąd odwoławczy dowodów zebranych w pierwszej instancji bez ich ponownego przeprowadzenia.

Chodzi tu w szczególności o dowody osobowe. Jako argument przeciwko takiej możliwości wskazuje się przede wszystkim na istotne ograniczenie w takiej sytuacji zasady bezpośredniości (zob. szerzej T. Ereciński, Apelacja w postępowaniu cywilnym, Warszawa 2010, wyd. 2, s. 172-175).

Z oczywistych względów ograniczenie to dotyczy przede wszystkim dowodów z zeznań świadków i przesłuchania stron. Obecnie przyjmuje się, że odmienna ocena dowodów osobowych – co do zasady - powinna zostać poprzedzona ich ponownym przeprowadzeniem.

Wydaje się, że możliwość zapoznania się z zapisem audio – wideo znajdującym się w aktach sprawy ograniczy taką potrzebę i tym samym skróci czas trwania postępowania odwoławczego.

Marek Pasiński - Radca Prawny,

Mirosław Gumularz - Aplikant Radcowski

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Moja firma
    1 sty 2000
    24 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Chipy płatnicze - czy to nieuniknione?

    Technologie cyfrowe, chociaż powszechne w naszym codziennym życiu, wciąż wzbudzają wiele pytań i kontrowersji, zwłaszcza w kontekście tego, jak daleko jesteśmy skłonni przesuwać granicę ich akceptacji. Czy takim novum będą właśnie chipy płatnicze?

    Kryzys na rynku najmu mieszkań

    Rynek najmu. Jeszcze do niedawna inwestycje w lokale na wynajem były uznawane za żyłę złota. Rentowność nie spadała poniżej 4%, wartość nieruchomości ciągle wzrastała. Wydawało się, że ten segment jest bezpieczny i przyszłościowy. Wraz z wprowadzonymi obostrzeniami z powodu pandemii COVID-19, popyt wycofał się z rynku, co spowodowało katastrofalne skutki dla indywidualnych inwestorów.

    Przed jakimi wyzwaniami stoi sektor data center?

    Centra danych w pandemicznej rzeczywistości stały się kluczowe dla funkcjonowania globalnej gospodarki. Można powiedzieć, że zapotrzebowanie na dane i zabezpieczenie ciągłości działania obiektów data center jeszcze nigdy w historii nie było tak wielkie. Możemy wskazać Polskę jako jeden ze „wschodzących” rynków, gdzie sektor w ostatnim czasie rozwija się bardzo dynamicznie.

    Zgoda na nadanie numeru VIN. Kiedy jest wydawana?

    Zgoda na nadanie numeru VIN jest wydawana przez wydział komunikacji w określonych przypadkach. Jakich? O tym opowiemy za chwilę.

    Prezydent podpisał ustawę o e-doręczeniach

    Prezydent Andrzej Duda podpisał nowelizację ustawy o doręczeniach elektronicznych (e-Doręczeniach). Główna zmiana to przesunięcie terminu wdrożenia e-Doręczeń. Jaki jest cel tej ustawy?

    Polacy i Hiszpanie wybierają firmy odpowiedzialne

    Patrząc całościowo na najświeższe wyniki badania, można zobaczyć, że normalność wraca nie tylko w postaci luzowania kolejnych obostrzeń, ale też w naszych głowach. Niemniej, pandemia z pewnością wyrobiła w nas nowe nawyki, które zostaną z nami na długo. Jeśli nie na zawsze - mówi Michał Tokarski, partner, lider sektora dóbr konsumenckich w Polsce, Deloitte.

    Globalne podatki dla firm przyniosłyby 695 mld USD rocznie

    Wprowadzenie globalnego podatku majątkowego zapewniłoby 289 mld USD rocznie, globalnego podatku klimatycznego – 279 mld USD rocznie, a globalnej minimalnej stawki CIT – 127 mld USD rocznie. Na co można by przeznaczyć taką kwotę?

    Rafał Pikuła: Na fake newsach można dobrze zarobić [PODCAST]

    Fake newsy to nie jest nowość w świecie informacji. Istnieją od zawsze, tylko teraz zwiększyła się skala tego zjawiska – wyjaśnia Rafał Pikuła. Zapraszamy do słuchania podcastu.

    "Ugryzienie" przez osę, pszczołę, komary, gzy i inne owady - co robić?

    Ukąszenia owadów - co robić? Pszczoły, osy, pająki, komary, meszki, kleszcze, gzy, szerszenie…. Warto być przygotowanym na ich ewentualne ugryzienia, zwłaszcza u najmłodszych, szczególnie, że w ich przypadku nie możemy być pewni, czy nie wystąpi silna reakcja alergiczna.

    Dopisanie współwłaściciela do dowodu rejestracyjnego

    Dopisanie współwłaściciela do dowodu rejestracyjnego: jak załatwić formalności? Warto dobrze przygotować się do wizyty w wydziale komunikacji.

    Jak zostać instruktorem nauki jazdy?

    Jak zostać instruktorem nauki jazdy? Na drodze do tzw. "L-ki" kierowcy stoi przede wszystkim kurs organizowany głównie w WORD-ach.

    Wyniki budownictwa w maju 2021 r.

    Budownictwo. Główny Urząd Statystyczny zaprezentował informacje o wynikach budownictwa w maju 2021. Produkcja budowlano-montażowa okazała się o 10,2% wyższa niż w kwietniu i jednocześnie wyższa niż przed rokiem o 4,7%. Miesiąc wcześniej roczna dynamika produkcji była ujemna i wyniosła -4,2%.

    Pozwolenie na kierowanie tramwajem. Co musisz o nim wiedzieć?

    Pozwolenie na kierowanie tramwajem to tak naprawdę prawo jazdy na tramwaj. Jak się je zdobywa i jakie warunki należy spełnić?

    Internet i pandemia przyczyną zwiększonego obrotu podróbkami

    Komenda Główna Policji podaje, że w I kwartale br. stwierdzono prawie 7 tys. przestępstw naruszających prawa własności przemysłowej i intelektualnej. Co głównie kupują nabywcy podróbek?

    Nowy Peugeot 308 SW - jest po prostu piękny!

    Nowy Peugeot 308 SW został oficjalnie zaprezentowany. Powabne kombi ma 600-litrowy bagażnik i paletę pięciu silników.

    Maksymalna opłata za śmieci przy metodzie "od wody"

    Ustawa śmieciowa. Przy zastosowaniu metody "od wody" opłata za odpady nie będzie mogła być wyższa niż 7,8 proc. przeciętnego miesięcznego dochodu rozporządzalnego na jedną osobę ogółem za gospodarstwo domowe, tj. około 150 zł. Jakie jeszcze zmiany zawiera nowela ustawy śmieciowej?

    ARiMR: ostatnie dni na złożenie wniosków m.in. ws. premii dla młodych rolników

    Jeszcze do 28 czerwca można składać wnioski na inwestycje w ekosystemy leśne, z kolei do końca czerwca jest czas, aby starać się o premie dla młodych rolników i dofinansowanie na rozpoczęcie działalności gospodarczej - przypomina ARiMR.

    Jak branża handlowa może wykorzystać analitykę danych?

    Ponad połowa wiodących producentów oraz dystrybutorów już wykorzystuje analitykę danych i sztuczną inteligencję, a trzy czwarte z nich osiąga dzięki tym działaniom wymierne korzyści. Po co analizować dane w handlu?

    Peugeot 2008 [TEST]: mały, miejski lew dorósł!

    Peugeot 2008 jest miejskim crossoverem. Niech jednak ten tytuł Was nie zmyli. Bo auto jest bardziej dojrzałe, niż mogłoby się wydawać!

    Co może zrobić pracodawca, kiedy pracownik jest dłużnikiem?

    Biorąc pod uwagę statystyki, co dziesiąty Polak ma długi, a większość z nich to osoby w wieku produkcyjnym, które na co dzień pracują. Pracownik dłużnik może być dla firmy dużym problemem. Jak sobie z nim poradzić?

    Niezapłacone faktury wpływają na kondycję firmy

    60 proc. firm w pandemii skarży się, że ich kontrahenci nie płacą w terminie faktur. Dodatkowo 44 proc. wskazuje, że odbiorcy w ostatnich trzech miesiącach w ogóle nie uregulowali należności za otrzymane towary czy wykonane usługi.

    Brak tabliczki znamionowej w przyczepie. No i jest problem...

    Brak tabliczki znamionowej w przyczepie? Kierowcę czeka wizyta w wydziale komunikacji, stacji kontroli pojazdów i znowu wydziale komunikacji.

    Zastaw rejestrowy na samochodzie. Jak sprawdzić auto?

    Zastaw rejestrowy na samochodzie. Jak sprawdzić czy używane auto nie jest obciążone prawami osób trzecich? Są na to tak naprawdę trzy sposoby.

    Jak zgłosić informację o porzuconych odpadach?

    Informację o porzuconych odpadach, niebezpiecznych czy komunalnych może zgłosić przez stronę Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska - poinformował wiceminister klimatu i środowiska Jacek Ozdoba. Zgłoszenia można dokonać anonimowo.

    Jakich pracowników poszukuje branża logistyczna?

    Polski sektor e-commerce należy obecnie do najbardziej dynamicznie rosnących rynków europejskich. Wraz z rozwojem branży widać rosnące zapotrzebowanie na konkretne zawody. Kto jest potrzebny najbardziej?