Kategorie

Prawo autorskie - vademecum

Monika Kuś
Prawo autorskie - vademecum.
Czy można wiecznie osiągać zysk z wykonanej jeden raz pracy? Czy są szanse, że przepracowany tydzień będzie przynosił zyski do końca życia? Tak – pod warunkiem, że jest się autorem utworu.

Prawo autorskie jest szczególną dziedziną prawa zajmującą się ochroną własności intelektualnej. Tematyka ta zaczęła się kształtować już w 19 wieku, ale tak naprawdę dopiero ostatnie dziesięciolecia stanowiły przełom. Jest to efekt wielu czynników, wśród których do najważniejszych należy zaliczyć rozwój społeczeństwa, zwłaszcza na płaszczyznach połączonych z produkcją nagrań dźwiękowych, audiowizualnych, informatycznych, radiowo – telewizyjnych i bardzo szybki rozwój techniki. Nie trzeba nikogo przekonywać, że nasza cywilizacja opiera się na zdobyczach technologii – z każdej strony jesteśmy zalewani potokiem muzyki, filmów, obrazów, coraz to nowych wynalazków, zaś Internet stanowi element bez którego trudno wyobrazić sobie życie. Każdy utwór, wynalazek, tekst, etc. ma swojego twórcę (autora) i to właśnie on jest podmiotem prawa autorskiego. Warto podkreślić, że z powodu postępu technicznego ta dziedzina prawa bardzo szybko się zmienia i musi być aktualizowana - zarówno na gruncie wewnętrznym, jak i międzynarodowym. W Polsce zagadnienie prawa autorskiego uregulowane jest w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994r. (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr. 80, poz. 904).

Czym jest utwór?

Reklama

Mówiąc o utworze powinniśmy sobie uświadomić, że jest to każdy przejaw twórczej działalności, ale co ważne – o indywidualnym charakterze.Może być on ustalony i wyrażony w zupełnie dowolnej postaci, a jego przeznaczenie zależy tylko i wyłącznie od twórcy. Wynika z tego, że jako utwory potraktujemy wiersze zamieszczone na Facebooku albo blogu, graffiti namalowane na ścianie czy choćby nawet ustnie wygłoszony wykład – o ile mają znamiona indywidualnej działalności twórczej. Co ważne, dzieła te nie muszą być nawet dokończone by mogły się kwalifikować w kategorii utworów. Możemy więc umieścić tu szkice, różnego rodzaju adaptacje czy też fragmenty, o ile tylko noszą powyżej wspomniane znamiona. W art. 2 ustawy ustalono również, że przedmiotem prawa autorskiego w szczególności są utwory:

1) Wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe),
2) Plastyczne,
3) Fotograficzne
4) Lutnicze
5) Wzornictwa przemysłowego,
6) Architektoniczne, architektoniczno – urbanistyczne i urbanistyczne,
7) Muzyczne i słowno – muzyczne,
8) Sceniczne, sceniczno – muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne,
9) Audiowizualne (w tym wizualne i audialne)

Autor utworu nie ma również obowiązku zachowania jakichkolwiek formalności, np. oznaczenia symbolem copyright czy zarejestrowania swojego dzieła, nie musi też dokonywać utrwalenia utworu na materialnym nośniku.

Prawa autorskie przyznaje się twórcy rzeczywistemu utworu. Jednak i w tej materii mamy do czynienia z wyjątkami. Mowa tutaj o dziełach zbiorowych, np. encyklopediach czy słownikach, gdzie to prawo autorskie przysługuje wydawcy. Szczególna sytuacja ma również miejsce w przypadku utworów stworzonych w ramach stosunku pracy – jeśli umowa o pracę nie stanowi inaczej, pracodawca, którego podwładny stworzył utwór w wyniku wykonywania swych obowiązków nabywa z chwilą przyjęcia utworu autorskie prawa majątkowe w granicach wynikających z umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron (art. 12 ust.11 pr. aut.)

Co warto wiedzieć o prawie osobistym i autorskim prawie majątkowym? 

Autorskie prawa osobiste, co najważniejsze – nadają twórcy prawo do autorstwa utworu. W konsekwencji ma on prawo do oznaczenia danego utworu swoim nazwiskiem, lub jeśli woli – pseudonimem albo pozostać anonimowym.

Reklama

Prawa osobiste mają charakter bezterminowy, są nieprzenoszalne i nie podlegają zrzeczeniu (art. 16 pr. aut.), chyba, że wyjątkowo mamy na myśli umowy upoważniające określone osoby do wykonywania zamiast twórcy powyższych praw (bądź też zawierają zobowiązanie twórcy do niewykonywania oznaczonych praw tego rodzaju).

Autor utworu może również decydować o tym, gdzie i w jaki sposób jego dzieło będzie udostępnione publiczności. Jeśli utwór zostanie wykorzystany, np. w środkach masowego przekazu, autor ma prawo nadzoru nad sposobem eksploatacji. Oczywiście należy również pamiętać o tym, że forma i treść powinny pozostać zgodne z oryginałem – na tym polu autorowi przysługuje uprawnienie do nienaruszalności utworu. 

Autorskie prawo majątkowe przysługuje autorowi utworu z racji tego, że jest twórcą danego dzieła. Najistotniejszą cechę stanowi możliwość rozporządzania utworem na wszystkich polach eksploatacji (mamy tutaj na myśli dowolne sposoby korzystania z utworu) i pobieranie wynagrodzenia za użytkowanie dzieła. Pozytywna odpowiedź na pytanie postawione we wstępie nie jest mrzonką – możemy czerpać korzyści z utworu, którego jesteśmy autorami bez żadnych ograniczeń czasowych. Oznacza to, że jeśli nasz pomysł będzie sukcesem, to możemy na nim zarabiać przez całe życie (wystarczy choćby spojrzeć na pomysłodawcę Facebooka). Czas ochronny autora wynosi z zasady całe życie autora i okres 70 lat po jego śmierci.

Polecamy: Jak przenosić prawa autorskie?

Głównym powodem dla którego istnieją autorskie prawa majątkowe jest zabezpieczenie interesów twórców, ale również i osób z nimi powiązanych, np. wydawców. Niestety, naruszenia tych praw są bardzo częste i niekiedy trudno wykrywalne. Głównie mamy tutaj na myśli nielegalne rozpowszechnianie utworów, co jest w Polsce największą plagą (wg danych Business Software Alliance, organizacji zajmującej się zwalczaniem piractwa komputerowego, Polska pod tym względem osiąga niechlubny wynik 59%, prawie najwyższy w Europie). W rezultacie autor utworu traci potencjalne zyski.
Ważnym prawem twórcy jest możliwość, jaką daje mu swobodny obrót utworem – w drodze umowy może on przenieść autorskie prawa majątkowe (ale nie osobiste) na inną osobą albo podmiot. 

Naruszenie praw autorskich i działania zapobiegawcze

Przypadki naruszeń praw autorskich, zwłaszcza majątkowych, są niestety, powszechnie spotykane. Nielegalne kopiowanie muzyki, filmów, powielanie książek, plagiatowanie i tym podobne działania stanowią plagę dzisiejszych czasów. Sprawcom takich czynów grozi odpowiedzialność cywilna, ale też i karna. Zatem zanim skorzystamy z cudzej pracy magisterskiej czy ściągniemy z Internetu płytę ulubionego zespołu – zastanówmy się dwa razy czy warto to robić.

Polecamy: Ochrona praw autorskich osobistych

Autorzy nie są sami w walce o ochronę swoich utworów – w Polsce istnieją organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi. Ich zadaniem jest podejmowanie statutowych działań przewidzianych w prawie autorskim, w tym zapobieganie naruszeniom dobra utworów i ich twórców. Oto niektóre z takich organizacji:

1) Stowarzyszenie Polski Rynek Oprogramowania PRO
2) Związek Polskich Artystów Plastyków ZPAP
3) Stowarzyszenie Artystów Wykonawców Utworów Muzycznych i Słowno – Muzycznych SAWP
4) Związek Artystów Sieci Polskich ZASP
5) Stowarzyszenie Autorów ZAiKS
6) Stowarzyszenie Twórców Ludowych
7) Związek Producentów Audio – Video ZPAV
8) Stowarzyszenie Filmowców Polskich
9) Związek Polskich Artystów Fotografików ZPAF
10) Związek Stowarzyszeń Artystów Wykonawców STOART
11) Stowarzyszenie Zbiorowego Zarządzania Prawa Autorskiego Twórców Dzieł Naukowych i Technicznych KOPIPOK
12) Stowarzyszenie Architektów Polskich SARP
13) Stowarzyszenie Autorów Filmowych i Telewizyjnych SAFT
14) Stowarzyszenie Autorów i Wydawców „Polska Książka”
15) Stowarzyszenie Wydawców RETROPOL

Zobacz serwis: Prawo dla firm

Prawo autorskie prawem przyszłości

Żadna dziedzina prawa nie charakteryzuje się taką zmiennością jak prawo autorskie. Główną przyczyną jest wspomniany wcześniej postęp techniczny, który umożliwia rozwijanie społeczeństwa na coraz to nowych płaszczyznach. Tutaj pojawia się pewna trudność – ze względu na częste zmiany w tej tematyce często nie wiemy, jakie nowe zmiany ustawodawca wprowadził. Dotyczy to zarówno prawa krajowego, jak i międzynarodowego. Zdarza się, że jest to dla nas niewiedza kosztowna, ale jak wiadomo - ignorantia iuris nocet. Warto więc regularnie uzupełniać swoje informacje by być na bieżąco.

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Moja firma
    1 sty 2000
    18 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Odejście od chowu klatkowego jest niemożliwe

    Resort rolnictwa przygląda się działaniom KE ws. chowu klatkowego. Tymczasem branża stoi na stanowisku, że rezygnacja z chowu klatkowego nie jest możliwa.

    Przedsiębiorcy częściej źle oceniają jakość pracy zdalnej

    Po upływie kilkunastu miesięcy model pracy zdalnej przynosi gorsze efekty zdaniem co trzeciego pracodawcy. Najmniej zadowoleni z home office są przedstawiciele handlu, przemysłu i mikrofirm.

    Działalność gospodarcza a status osoby bezrobotnej

    Czy osoba prowadząca działalność gospodarczą z wpisem do CEIDG może uzyskać status osoby bezrobotnej? Jak wygląda sytuacja spółek prawa handlowego i działalności nierejestrowej?

    Dariusz Bliźniak: dlaczego drzewa i zieleń stają się kapitałem?

    Ślad węglowy to jedno z największych wyzwań XXI wieku, które nie pozostaje obojętne zarówno pojedynczym obywatelom, jak i całym rządom poszczególnych państw - mówi Dariusz Bliźniak.

    PR w firmie. Czym jest pozycjonowanie eksperckie?

    Pozycjonowanie eksperckie - na czym polega ten rodzaj prowadzenia dialogu z publicznością (a docelowo – przyszłymi klientami)? Jakie narzędzia są niezbędne w skutecznym pozycjonowaniu eksperckim?

    Audi RS e-tron GT: w 3,2 sek. do setki w elektryku! Pierwsza jazda.

    Audi e-tron GT choć jest elektryczny, powstaje w tej samej fabryce co R8. Choć nie emituje spalin, generuje potężną ilość emocji.

    Jacek Czauderna: Panie Premierze, przedsiębiorcy czekają na konkrety [PODCAST]

    Polski Ład to kolejna piękna, marketingowa, ale polityczna akcja – mówi Jacek Czauderna. Na co mogą liczyć przedsiębiorcy? Zapraszamy do wysłuchania podcastu.

    Opłacalność fotowoltaiki - co się zmieni od 2022 roku?

    Opłacalność fotowoltaiki. Szykują się duże zmiany na rynku fotowoltaiki. Ministerstwo Klimatu i Środowiska przekazało do konsultacji publicznych projekt ustawy, który m.in. reguluje nowe zasady dla prosumentów. Co to oznacza? Jak mówi Jakub Jadziewicz, Członek Zarządu Alians OZE - „Magazyny energii staną się niezbędnym elementem instalacji fotowoltaicznej”. Dla rynku PV niebawem rozpocznie się nowy rozdział.

    Uproszczone Postępowanie Restrukturyzacyjne to już 84% wszystkich spraw

    UPR okazało się niewątpliwie czarnym koniem restrukturyzacji ostatnich kilkunastu miesięcy. Na koniec czwartego kwartału ubiegłego roku UPR stanowiło 52% wszystkich postępowań restrukturyzacyjnych. Na czym polega UPR?

    Zastaw rejestrowy na pojeździe. Czym jest i kiedy jest wpisywany?

    Zastaw rejestrowy na pojeździe. Czyli dziś opowiemy o tym, czemu pojawia się taka adnotacja w dokumentach pojazdu i jak się jej pozbyć.

    Małgorzata Ławnik: oszczędność na pracownikach to pierwszy krok do strat w biznesie

    Zignorowanie potencjału, jaki niosą ze sobą pracownicy, jest jednym z największych błędów przedsiębiorstw, ponieważ to właśnie od zatrudnionych osób zależy przyszłość firmy – mówi Małgorzata Ławnik, dyrektor Pionu Personalnego Kaufland Polska.

    Nadanie nowego numeru VIN. Na czym polega?

    Nadanie nowego numeru VIN może być konieczne po poważnej modyfikacji pojazdu. jak przeprowadzić procedurę zgodnie z przepisami?

    Polski Ład napędzi ceny mieszkań. Będzie drożej

    Polski Ład. Mieszkania to wciąż atrakcyjna lokata kapitału, dlatego ich ceny pomimo pandemii idą cały czas w górę. Eksperci prognozują, że wprowadzenie Polskiego Ładu przyczyni się do zwiększenia inflacji, a tym samym do jeszcze wyższych wzrostów cen mieszkań. W praktyce może być trudniej uzyskać kredyt hipoteczny, a tym samym kupić nowe lokum.

    Jaką rolę w transformacji cyfrowej firm odgrywa chmura obliczeniowa?

    Chmura obliczeniowa w trakcie pandemii zyskała na znaczeniu. Korzyści płynące z jej wdrożenia to m.in. optymalizacja kosztów, zwiększenie efektywności operacyjnej, ale przed wszystkim wzrost biznesu. Co jeszcze zyskują firmy w chmurze?

    Wydanie dowodu rejestracyjnego zatrzymanego przez Policje

    Wydanie dowodu rejestracyjnego zatrzymanego przez Policje. Czyli jak odzyskać dokumenty pojazdu po kontroli funkcjonariuszy?

    Jaki jest cel nowelizacji ustawy odległościowej?

    Ustawa odległościowa to jedno z założeń transformacji energetycznej. Lądowa energetyka wiatrowa ma być korzyścią dla branży, dostawców energii wiatrowej, ale też mieszkańców i samorządów. Na czym mają polegać zmiany?

    Będą zmiany w ustawie o cudzoziemcach

    Ustawa o cudzoziemcach - będą zmiany dotyczące cudzoziemców prowadzących działalność gospodarczą w Polsce i będących uczestnikami programów wsparcia.

    Jak branża gastronomiczna może na nowo zdobyć klientów?

    Przed branżą gastronomiczną pojawiło się nowe wyzwanie. W jaki sposób ponownie pozyskać kandydatów do pracy? Czy pomoże im w tym pozytywny wizerunek pracodawcy?

    Praca w IT - home office, ale projekty nierozwojowe

    Warunki zatrudnienia na rynku pracy IT są lepsze niż przed pandemią – wynika z najnowszego badania przeprowadzonego przez firmę HRK S.A. Zdaniem 39% specjalistów pracujących w IT COVID-19 miał pozytywny wpływ na ich branżę.

    Ponad 231 mln zł zalegają firmy za polisy ubezpieczeniowe

    Konsumenci i przedsiębiorcy są winni firmom ubezpieczeniowym 387 mln zł za polisy ubezpieczeniowe. Dłużnicy, do których dzwoni firma windykacyjna, najczęściej tłumaczą, że mają inne ważniejsze wydatki, lub skoro polisa trwa cały rok, mają dużo czasu na wpłatę.

    Status PKK: nieprawidłowe dane. Co to oznacza?

    Status PKK: nieprawidłowe dane. Co oznacza taki komunikat pojawiający się w systemie info-car.pl? Kandydat na kierowcę nie ma się co martwić.

    Czy zabraknie ziemi pod inwestycje deweloperskie?

    Inwestycje mieszkaniowe. Dwa lata temu aż 11% inwestorów wskazywało trudniej dostępne grunty jako czynnik, który może mieć negatywny wpływ na liczbę planowanych inwestycji. Ostatni rok zweryfikował te obawy i jedno trzeba przyznać - niska podaż gruntów, w połączeniu z ich rosnącymi cenami sprawiają, że inwestycje deweloperskie coraz częściej powstają w nowych lokalizacjach. Czy w związku z tym, że pozyskiwanie atrakcyjnych działek pod nowe inwestycje mieszkaniowe staje się coraz bardziej skomplikowane a deweloperzy budują mniej? Wręcz przeciwnie.

    Przewody wentylacyjne w budynkach mieszkalnych - nowe przepisy

    Przewody wentylacyjne w budynkach mieszkalnych. Obowiązujący obecnie wymóg wykonania przewodów wentylacyjnych z materiałów niepalnych nie będzie miał już zastosowania do domów jednorodzinnych. Natomiast w przypadku budynków mieszkalnych jednorodzinnych, w których wydzielono dwa lokale mieszkalne albo jeden lokal mieszkalny i lokal użytkowy, oraz w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych, w obrębie jednego lokalu mieszkalnego zostanie dopuszczone stosowanie przewodów wentylacyjnych o klasie reakcji na ogień co najmniej E. Takie zmiany wynikają z projektu nowelizacji rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, który aktualnie jest poddawany konsultacjom publicznym.

    Mitsubishi L200 po tuningu. Po fabrycznym tuningu!

    Mitsubishi L200 świetnie radzi sobie w terenie. Ma jednak pewną słabość. 150 koni to niezbyt dużo. Na szczęście Japończycy mogą coś na to poradzić.

    Rośnie atrakcyjność inwestowania w nieruchomości

    Inwestycje w nieruchomości cieszą się coraz większym zainteresowaniem. Dzięki dużemu popytowi na rynku zyskują firmy wyspecjalizowane w obsłudze takich inwestorów i lokali.