Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Prawo autorskie - vademecum

Monika Kuś
Prawo autorskie - vademecum.
Prawo autorskie - vademecum.
Czy można wiecznie osiągać zysk z wykonanej jeden raz pracy? Czy są szanse, że przepracowany tydzień będzie przynosił zyski do końca życia? Tak – pod warunkiem, że jest się autorem utworu.

Prawo autorskie jest szczególną dziedziną prawa zajmującą się ochroną własności intelektualnej. Tematyka ta zaczęła się kształtować już w 19 wieku, ale tak naprawdę dopiero ostatnie dziesięciolecia stanowiły przełom. Jest to efekt wielu czynników, wśród których do najważniejszych należy zaliczyć rozwój społeczeństwa, zwłaszcza na płaszczyznach połączonych z produkcją nagrań dźwiękowych, audiowizualnych, informatycznych, radiowo – telewizyjnych i bardzo szybki rozwój techniki. Nie trzeba nikogo przekonywać, że nasza cywilizacja opiera się na zdobyczach technologii – z każdej strony jesteśmy zalewani potokiem muzyki, filmów, obrazów, coraz to nowych wynalazków, zaś Internet stanowi element bez którego trudno wyobrazić sobie życie. Każdy utwór, wynalazek, tekst, etc. ma swojego twórcę (autora) i to właśnie on jest podmiotem prawa autorskiego. Warto podkreślić, że z powodu postępu technicznego ta dziedzina prawa bardzo szybko się zmienia i musi być aktualizowana - zarówno na gruncie wewnętrznym, jak i międzynarodowym. W Polsce zagadnienie prawa autorskiego uregulowane jest w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994r. (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr. 80, poz. 904).

Czym jest utwór?

Mówiąc o utworze powinniśmy sobie uświadomić, że jest to każdy przejaw twórczej działalności, ale co ważne – o indywidualnym charakterze.Może być on ustalony i wyrażony w zupełnie dowolnej postaci, a jego przeznaczenie zależy tylko i wyłącznie od twórcy. Wynika z tego, że jako utwory potraktujemy wiersze zamieszczone na Facebooku albo blogu, graffiti namalowane na ścianie czy choćby nawet ustnie wygłoszony wykład – o ile mają znamiona indywidualnej działalności twórczej. Co ważne, dzieła te nie muszą być nawet dokończone by mogły się kwalifikować w kategorii utworów. Możemy więc umieścić tu szkice, różnego rodzaju adaptacje czy też fragmenty, o ile tylko noszą powyżej wspomniane znamiona. W art. 2 ustawy ustalono również, że przedmiotem prawa autorskiego w szczególności są utwory:

1) Wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe),
2) Plastyczne,
3) Fotograficzne
4) Lutnicze
5) Wzornictwa przemysłowego,
6) Architektoniczne, architektoniczno – urbanistyczne i urbanistyczne,
7) Muzyczne i słowno – muzyczne,
8) Sceniczne, sceniczno – muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne,
9) Audiowizualne (w tym wizualne i audialne)

Autor utworu nie ma również obowiązku zachowania jakichkolwiek formalności, np. oznaczenia symbolem copyright czy zarejestrowania swojego dzieła, nie musi też dokonywać utrwalenia utworu na materialnym nośniku.

Prawa autorskie przyznaje się twórcy rzeczywistemu utworu. Jednak i w tej materii mamy do czynienia z wyjątkami. Mowa tutaj o dziełach zbiorowych, np. encyklopediach czy słownikach, gdzie to prawo autorskie przysługuje wydawcy. Szczególna sytuacja ma również miejsce w przypadku utworów stworzonych w ramach stosunku pracy – jeśli umowa o pracę nie stanowi inaczej, pracodawca, którego podwładny stworzył utwór w wyniku wykonywania swych obowiązków nabywa z chwilą przyjęcia utworu autorskie prawa majątkowe w granicach wynikających z umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron (art. 12 ust.11 pr. aut.)

Co warto wiedzieć o prawie osobistym i autorskim prawie majątkowym? 

Autorskie prawa osobiste, co najważniejsze – nadają twórcy prawo do autorstwa utworu. W konsekwencji ma on prawo do oznaczenia danego utworu swoim nazwiskiem, lub jeśli woli – pseudonimem albo pozostać anonimowym.

Prawa osobiste mają charakter bezterminowy, są nieprzenoszalne i nie podlegają zrzeczeniu (art. 16 pr. aut.), chyba, że wyjątkowo mamy na myśli umowy upoważniające określone osoby do wykonywania zamiast twórcy powyższych praw (bądź też zawierają zobowiązanie twórcy do niewykonywania oznaczonych praw tego rodzaju).

Autor utworu może również decydować o tym, gdzie i w jaki sposób jego dzieło będzie udostępnione publiczności. Jeśli utwór zostanie wykorzystany, np. w środkach masowego przekazu, autor ma prawo nadzoru nad sposobem eksploatacji. Oczywiście należy również pamiętać o tym, że forma i treść powinny pozostać zgodne z oryginałem – na tym polu autorowi przysługuje uprawnienie do nienaruszalności utworu. 

Autorskie prawo majątkowe przysługuje autorowi utworu z racji tego, że jest twórcą danego dzieła. Najistotniejszą cechę stanowi możliwość rozporządzania utworem na wszystkich polach eksploatacji (mamy tutaj na myśli dowolne sposoby korzystania z utworu) i pobieranie wynagrodzenia za użytkowanie dzieła. Pozytywna odpowiedź na pytanie postawione we wstępie nie jest mrzonką – możemy czerpać korzyści z utworu, którego jesteśmy autorami bez żadnych ograniczeń czasowych. Oznacza to, że jeśli nasz pomysł będzie sukcesem, to możemy na nim zarabiać przez całe życie (wystarczy choćby spojrzeć na pomysłodawcę Facebooka). Czas ochronny autora wynosi z zasady całe życie autora i okres 70 lat po jego śmierci.

Polecamy: Jak przenosić prawa autorskie?

Głównym powodem dla którego istnieją autorskie prawa majątkowe jest zabezpieczenie interesów twórców, ale również i osób z nimi powiązanych, np. wydawców. Niestety, naruszenia tych praw są bardzo częste i niekiedy trudno wykrywalne. Głównie mamy tutaj na myśli nielegalne rozpowszechnianie utworów, co jest w Polsce największą plagą (wg danych Business Software Alliance, organizacji zajmującej się zwalczaniem piractwa komputerowego, Polska pod tym względem osiąga niechlubny wynik 59%, prawie najwyższy w Europie). W rezultacie autor utworu traci potencjalne zyski.
Ważnym prawem twórcy jest możliwość, jaką daje mu swobodny obrót utworem – w drodze umowy może on przenieść autorskie prawa majątkowe (ale nie osobiste) na inną osobą albo podmiot. 

Naruszenie praw autorskich i działania zapobiegawcze

Przypadki naruszeń praw autorskich, zwłaszcza majątkowych, są niestety, powszechnie spotykane. Nielegalne kopiowanie muzyki, filmów, powielanie książek, plagiatowanie i tym podobne działania stanowią plagę dzisiejszych czasów. Sprawcom takich czynów grozi odpowiedzialność cywilna, ale też i karna. Zatem zanim skorzystamy z cudzej pracy magisterskiej czy ściągniemy z Internetu płytę ulubionego zespołu – zastanówmy się dwa razy czy warto to robić.

Polecamy: Ochrona praw autorskich osobistych

Autorzy nie są sami w walce o ochronę swoich utworów – w Polsce istnieją organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi. Ich zadaniem jest podejmowanie statutowych działań przewidzianych w prawie autorskim, w tym zapobieganie naruszeniom dobra utworów i ich twórców. Oto niektóre z takich organizacji:

1) Stowarzyszenie Polski Rynek Oprogramowania PRO
2) Związek Polskich Artystów Plastyków ZPAP
3) Stowarzyszenie Artystów Wykonawców Utworów Muzycznych i Słowno – Muzycznych SAWP
4) Związek Artystów Sieci Polskich ZASP
5) Stowarzyszenie Autorów ZAiKS
6) Stowarzyszenie Twórców Ludowych
7) Związek Producentów Audio – Video ZPAV
8) Stowarzyszenie Filmowców Polskich
9) Związek Polskich Artystów Fotografików ZPAF
10) Związek Stowarzyszeń Artystów Wykonawców STOART
11) Stowarzyszenie Zbiorowego Zarządzania Prawa Autorskiego Twórców Dzieł Naukowych i Technicznych KOPIPOK
12) Stowarzyszenie Architektów Polskich SARP
13) Stowarzyszenie Autorów Filmowych i Telewizyjnych SAFT
14) Stowarzyszenie Autorów i Wydawców „Polska Książka”
15) Stowarzyszenie Wydawców RETROPOL

Zobacz serwis: Prawo dla firm

Prawo autorskie prawem przyszłości

Żadna dziedzina prawa nie charakteryzuje się taką zmiennością jak prawo autorskie. Główną przyczyną jest wspomniany wcześniej postęp techniczny, który umożliwia rozwijanie społeczeństwa na coraz to nowych płaszczyznach. Tutaj pojawia się pewna trudność – ze względu na częste zmiany w tej tematyce często nie wiemy, jakie nowe zmiany ustawodawca wprowadził. Dotyczy to zarówno prawa krajowego, jak i międzynarodowego. Zdarza się, że jest to dla nas niewiedza kosztowna, ale jak wiadomo - ignorantia iuris nocet. Warto więc regularnie uzupełniać swoje informacje by być na bieżąco.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź »
Polski Ład. Ściąga dla przedsiębiorców, księgowych, kadrowych (PDF)
Polski Ład. Ściąga dla przedsiębiorców, księgowych, kadrowych (PDF)
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Moja firma
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Państwa unijne i PE porozumiały się ws. nowych przepisów o magazynowaniu gazu w UE
    Państwa unijne i Parlament Europejski porozumiały się w sprawie nowych przepisów dotyczących magazynowania gazu w Unii Europejskiej. Nowe regulacje to odpowiedź UE na agresję Rosji wobec Ukrainy i wynikające z tego zagrożenie, że w Europie może zabraknąć błękitnego paliwa
    Nowelizacja ustawy deweloperskiej od 1 lipca 2022
    Nowelizacja ustawy deweloperskiej wejdzie w życie w przewidywanym terminie, czyli 1 lipca 2022 roku. Rząd nie zajmie się projektem ustawy mającej przesunąć termin wejście życie nowej ustawy deweloperskiej, wprowadzającej m. in. Fundusz Gwarancyjny.
    Kredyt mieszkaniowy bez wkładu własnego – dla kogo, limity cen mieszkań
    Wyższe limity kwalifikujące do wsparcia i szerszy dostęp do pieniędzy wypłacanych przy narodzinach kolejnych dzieci – takie zmiany w programie kredytów bez wkładu własnego zapowiedział rząd i to jeszcze zanim program wszedł w życie.
    Mandat za jazdę po lesie, czyli jak dostać 500 zł grzywny
    Mandat za jazdę po lesie? Tak, jest możliwy. A do tego jego kwota okazuje się niemała! Kierowca dostanie co najmniej 500 zł.
    Wywóz auta na Ukrainę. Rośnie eksport pojazdów z Polski
    Wywóz auta na Ukrainę, czyli Ukraińcy będący w Polsce chętnie eksportują kupione u nas pojazdy. Ile pojazdów z Ukrainy przyjeżdża nad Wisłę?
    Forum Rynku Nieruchomości 2022
    Forum Rynku Nieruchomości 2022 w Sopocie odbędzie się pod pod tytułem "Jeszcze na fali czy już dryfujemy? Branża nieruchomości wobec nieustających wyzwań".
    Jakie problemy Polacy spotykają we wspólnotach mieszkaniowych? Wyniki są dość zaskakujące
    Problemy we wspólnotach mieszkaniowych zdarzają się niemalże w każdej z nich. Borykają się z nimi zarówno zarządcy jak i sami właścicieli lokali. Jakie trudno napotykają?
    Badanie czystości powietrza? Wykonuje je... van kuriera!
    Badanie czystości powietrza może być realizowane nie tylko przez instytucje. I udowadnia to DPD. Firma wyposażyła swoje auta w specjalne czujniki.
    Jak obniżyć ratę kredytu hipotecznego?
    Raty kredytów hipotecznych są już wysokie i mogą być jeszcze wyższe. W jaki sposób je obniżyć? Co szykuje rząd w zakresie wsparcia kredytobiorców?
    Budownictwo w technologii CLT. Drewniana rewolucja dotarła do Polski
    Drewniane szkoły, szpitale, wieżowce, hale widowiskowe, lotniska, a nawet stacja benzynowa czy 9-piętrowe bloki mieszkalne — to wszystko powstaje dzięki nowoczesnej technologii obróbki drewna CLT. Okazuje się, że prócz aspektów ekologicznych materiał ten jest odporny pożarowo jak stal, bardzo elastyczny, zdrowy dla użytkowników, energooszczędny, lekki konstrukcyjnie i elegancki, co pozwala na szerokie zastosowanie. A potrzebne do jego wyprodukowania drewno pozyskuje się z certyfikowanych zalesień, które nie niszczą wartościowego drzewostanu.
    Jak zmniejszyć wydatki na paliwo?
    Jak zmniejszyć wydatki na paliwo? To pytanie, które w dobie rosnących cen benzyny, oleju napędowego i LPG szczególnie często zadają kierowcy.
    Wynajem mieszkań na fali wzrostowej
    Rynek wynajmu w największych polskich miastach gwałtownie się skurczył. Mieszkania mają teraz ogromne wzięcie, że inwestorzy zastanawiają się już nad wykupywaniem lokali w pakietach.
    Budownictwo drewniane - droga dla ujemnego śladu węglowego
    Budownictwo drewniane może pomów branży budowlanej sprostać współczesnym wyzwaniom ekologicznym i interesom społecznym. W jaki sposób?
    KE proponuje ok. 300 mld euro na zmniejszenie zależności energetycznej od Rosji
    Komisja Europejska chce, by UE zmobilizowała ok. 300 mld euro, w tym około 72 mld euro w dotacjach i 225 mld euro w pożyczkach, na zmniejszenie swojej zależności energetycznej od Rosji. Szefowa KE Ursula von der Leyen przedstawiła w środę zarys tego planu
    Müller: apelujemy do KE o wprowadzenie dodatkowego cła na rosyjską ropę i gaz
    Od lat ostrzegaliśmy przed uzależnieniem od rosyjskiego gazu i ropy; apelujemy do Komisji Europejskiej o wprowadzenie dodatkowego cła na rosyjską ropę i gaz - powiedział w środę rzecznik rządu Piotr Müller
    Jak przekonać zarząd do wprowadzenia Robotic Process Automation
    Gdy jako eksperci rozmawiamy o możliwościach Robotic Process Automation (zrobotyzowanej automatyzacji procesów, RPA) i planach ich wdrożenia, z dyrektorem do spraw rozwoju, albo z szefem działu informatycznego, bardzo często pojawiają się pytania o argumenty, mające przekonać zarząd. Zdarza się, że CIO pyta o uzasadnienie, które przemówiłoby do CEO, czy też ten ostatni o wskaźniki, mające przekonać CFO. Oto odpowiedź.
    EuroJackpot - jak grać?
    Szanse na wygraną EuroJackpot są niewielkie i wynoszą 1:188.379.141, mimo to wiele osób próbuje swoich sił. W EuroJackpot można bowiem wygrać nawet 90 milionów euro!
    EuroJackpot: Największa loteria w Europie
    EuroJackpot to największa loteria w Europie. Losowania EuroJackpot odbywają się w Helsinkach w Finlandii. Co jeszcze warto o niej wiedzieć?
    Pomoc dla kredytobiorców i wakacje kredytowe - rząd przyjął projekt ustawy
    17 maja 2022 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom. W projekcie zawarto pakiet zmian dla osób z kredytami hipotecznymi. Wśród rozwiązań są wakacje kredytowe, dopłaty do kredytów z Funduszu Wsparcia Kredytobiorców zasilonego dodatkowymi środkami oraz zamiennik dla wskaźnika WIBOR. Dzięki temu rząd pomoże finansowo ok. 2 mln Polaków mających problemy ze spłatą kredytów z powodu inflacji.
    Mieszkanie bez wkładu własnego od 27 maja 2022 r. Minister Buda zapowiada zmianę przepisów
    27 maja 2022 r. wchodzi w życie ustawa o gwarantowanym kredycie mieszkaniowym (realizująca rządowy program "Mieszkanie bez wkładu własnego"). 17 maja 2022 r. minister rozwoju i technologii Waldemar Buda zapowiedział zmiany, które uelastycznią "Mieszkanie bez wkładu własnego" - chodzi m.in. o umożliwienie wniesienia większego niż 10 proc. wkładu własnego i urealnienie wskaźników, które pozwalają zakwalifikować dane mieszkanie do programu.
    GUS: Szybki szacunek PKB za I kwartał 2022
    Główny Urząd Statystyczny zaprezentował szybki szacunek produktu krajowego brutto za I kwartał 2022.
    Orban: nie zablokujemy sankcji, jeśli nie zagrożą naszemu bezpieczeństwu energetycznemu
    Węgry nie zablokują sankcji unijnych wobec Rosji, jeśli nie zagrożą one ich bezpieczeństwu energetycznemu – oświadczył Viktor Orban, który został w poniedziałek po raz kolejny zaprzysiężony na premiera Węgier
    Rowery elektryczne. Ile kosztują, jak działają, jakie dają korzyści?
    Rowery elektryczne cieszą się rosnącą popularnością na rynku jednośladów. Co powinieneś o nich wiedzieć przed zakupem? Oto nasz poradnik.
    Esperio: Wycena rynkowa Walta Disneya
    Reakcja rynku na ostatni kwartalny raport Walta Disneya jest kolejnym przykładem wysoce kontrowersyjnego i negatywnych nastrojów jakie są obecne na Wall Street.
    Mandat za jazdę na zderzaku 2022. Jaką karę dostanie kierowca?
    Mandat za jazdę na zderzaku 2022. Nowe przepisy weszły w życie w roku 2021. W roku 2022 w pełni usankcjonowana została kara. I wynosi...