Kategorie

W jakich sytuacjach pracodawcom przysługują autorskie prawa majątkowe?

Twórcą utworu może być wyłącznie osoba fizyczna - człowiek.
Twórcą utworu może być wyłącznie osoba fizyczna - człowiek.
Pracodawca, którego pracownik stworzył utwór w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, co do zasady nabywa z chwilą przyjęcia utworu autorskie prawa majątkowe.

W ramach polskiego systemu prawa autorskiego, ustawodawca wprowadził dualizm praw autorskich przysługujących twórcy utworu, są to autorskie prawa osobiste oraz autorskie prawa majątkowe.

Reklama

Pierwsze z nich, zgodnie z przepisem art. 16 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, w przypadkach, w których ustawa nie stanowi inaczej, chronią nieograniczoną w czasie i niepodlegającą zrzeczeniu się lub zbyciu więź twórcy z utworem, a w szczególności prawo do:
1) autorstwa utworu;
2) oznaczenia utworu swoim nazwiskiem lub pseudonimem albo do udostępniania go anonimowo;
3) nienaruszalności treści i formy utworu oraz jego rzetelnego wykorzystania;
4) decydowania o pierwszym udostępnieniu utworu publiczności;
5) nadzoru nad sposobem korzystania z utworu.

Z kolei zgodnie z przepisem art. 17 ww. ustawy, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, twórcy przysługuje wyłączne prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu.

Twórcą utworu może być wyłącznie osoba fizyczna - człowiek. Należy mieć jednak na uwadze istniejący dualizm praw autorskich. Na podstawie takiego unormowania wymagane jest wskazanie, że o ile autorskie prawa osobiste zawsze przysługiwać będą twórcy – a zatem osobie fizycznej, o tyle majątkowe prawa autorskie bądź z mocy ustawy, bądź z mocy stosownej umowy przysługiwać mogą innym podmiotom, aniżeli twórcy.

Polecamy: Amortyzacja podatkowa

Reklama

Podmiotami autorskich praw majątkowych mogą takie podmioty, którym przyznana została osobowość prawna, która pozwala na możność bycia podmiotem praw i obowiązków. W ramach tej grupy wyróżnić można m.in. osoby fizyczne, osoby prawne, jak również jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną.
W ramach grupy podmiotów, którym przysługiwać mogą autorskie prawa majątkowe wskazać należy zatem również przedsiębiorców.

Nasze rozważania ograniczymy do sytuacji stworzenia utworu przez pracownika, z wyłączeniem utworów naukowych, dla których istnieje szczegółowa regulacja zawarta w przepisie art. 14 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

Regulacja przedmiotowej problematyki została unormowana przede wszystkim w przepisie art. 12 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Przepis ten stanowi, że „jeżeli ustawa lub umowa o pracę nie stanowią inaczej, pracodawca, którego pracownik stworzył utwór w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, nabywa z chwilą przyjęcia utworu autorskie prawa majątkowe w granicach wynikających z celu umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron”.

Przesłanki nabycia utworu pracowniczego przez pracodawcę

W pierwszej kolejności należ zwrócić uwagę na takie sformułowania jak „pracodawca”, „pracownik”. Wyznaczają one zakres, w obrębie którego powołany przepis może znaleźć w ogóle zastosowanie.

Przede wszystkim podkreślić należy, że ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych nie wprowadza autonomicznej definicji ww. pojęć, w związku z czym sięgnąć należy do przepisu art. 2 kodeksu pracy, który wskazuje, że „pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę”.

W dalszej kolejności przepis z art. 12 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych wskazuje na uzależnienie jego zastosowania do sytuacji, w których taki obowiązek wynika bądź z ustawy, bądź umowy o pracę.

Powstaje pytanie, czy przedmiotowy przepis znajdzie zastosowanie również w sytuacjach, w których podstawą stosunku pracy nie jest umową o pracę, ale spółdzielcza umowa o pracę, stosunki pracy powstałe na podstawie aktu powołania, wyboru, czy też mianowania.

Poszukując odpowiedz na postawione pytanie jednoznacznie wskazać należy, że literalne brzmienie przepisu art. 12 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych posługuje się pojęciem umowy o pracę. Podobnie jak w przypadku sformułowań: pracownik i pracodawca, ustawa nie ustanowiła legalnej definicji tego pojęcia.

Jednak zgodnie z większością przedstawicieli doktryny (J. Barta, R. Markiewicz, A. Gąsiorowski) uznać należy, że przepis art. 12 ww. ustawy znajduje zastosowanie w obrębie każdego rodzaju stosunku pracy, a więc nie tylko umowy o pracę, ale również aktu powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę.

Postanowienie o wyłączeniu postanowienia przepisu z art. 12 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, czyli przysługiwaniu praw autorskich majątkowych pracownikowi, nie zaś pracodawcy, musi się znaleźć stricte w umowie o pracę, bądź innym akcie, w którym nawiązuje się stosunek pracy.

Kolejną przesłanką nabycia autorskich praw majątkowych do utworu przez pracodawcę jest stworzenie utworu przez pracownika w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy.

Obowiązki, o których mowa wynikają przede wszystkim z umowy, bądź aktu, w którym nawiązuje się stosunek pracy. W przedmiotowej kwestii przywoływany jest również przepis art. 22 kodeksu pracy, który stanowi, że „przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem”.

Obowiązki, o których mowa w przepisie art. 12 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych należy rozumieć w kontekście wykonywania określonego rodzaju pracy, pod kierownictwem pracodawcy, w miejscu i czasie przez niego wskazanym.

Czyli w sytuacji, w której utwór nie powstał w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, autorskie prawa majątkowe będą przysługiwać twórcy utworu.

Zatem stworzenie utworu przez pracownika w czasie jego godzin pracy, przy użyciu przedmiotów należących do pracodawcy, ale nie w ramach realizacji obowiązków pracowniczych - nie prowadzi do nabycia przez pracodawcę autorskich praw majątkowych.

W takiej sytuacji uprawnienia jakie istnieją po stronie pracodawcy należy określać jedynie w ramach odpowiedzialności dyscyplinarnej czy też porządkowej pracownika.

Nabycie autorskich praw majątkowych przez pracodawcę następuje z chwilą przyjęcia utworu, przez co należy rozumieć czynność faktyczną, nie zaś prawną. Zatem dla przejścia wymienionych praw nie jest konieczne zawarcie jakiejkolwiek dodatkowej umowy.

Pracodawca nabywa autorskie prawa majątkowe do utworu tylko w granicach wynikających z celu umowy o pracę (aktu, na podstawie którego nawiązuje się stosunek pracy) i zgodnego zamiaru stron.

Warto też zauważyć, że jeżeli umowa o pracę nie stanowi inaczej, z chwilą przyjęcia utworu pracodawca nabywa własność przedmiotu, na którym utwór utrwalono (art. 12 ust. 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych).

Co więcej ustawodawca w ust. 2 powoływanego przepisu przewidział, że „jeżeli pracodawca, w okresie dwóch lat od daty przyjęcia utworu, nie przystąpi do rozpowszechniania utworu przeznaczonego w umowie o pracę do rozpowszechnienia, twórca może wyznaczyć pracodawcy na piśmie odpowiedni termin na rozpowszechnienie utworu z tym skutkiem, że po jego bezskutecznym upływie prawa uzyskane przez pracodawcę wraz z własnością przedmiotu, na którym utwór utrwalono, powracają do twórcy, chyba że umowa stanowi inaczej. Strony mogą określić inny termin na przystąpienie do rozpowszechniania utworu”.

Polecamy: Czy nieściągalne należności można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów?

Programy komputerowe

Szczegółowe uregulowanie ustawodawca przewidział dla programów komputerowych. Przepis art. 74 ust. 3 ww. ustawy stanowi, że „prawa majątkowe do programu komputerowego stworzonego przez pracownika w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy przysługują pracodawcy, o ile umowa nie stanowi inaczej”.

Poza elementami analogicznymi do wcześniej omawianego przepisu (art. 12), takimi jak przejście na pracodawcę autorskich praw majątkowych z utworu, stworzonego przez pracownika w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, wskazać należy istniejące pomiędzy przedmiotowymi przepisami różnice.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga fakt, że przepis z art. 74 ust. 3 wskazuje, że odstępstwa od wynikającej z niego reguły przejścia autorskich praw majątkowych z utworu na pracodawcę, mogą być zawarte wyłącznie w umowie.

Co więcej, zgodnie z literalnym brzmieniem, postanowienie mające na celu zachowanie autorskich praw majątkowych przez pracownika mogą nastąpić w jakiejkolwiek umowie, nie tylko umowie o pracę.

Kolejnym faktem jest to, że o ile umowa z pracownikiem nie stanowi inaczej, nabycie obejmuje wszelkie prawa majątkowe, które nie są ograniczane celem umowy o pracę i zgodnym zamiarem stron.

Dowiedz się więcej z naszej publikacji
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych
Tylko teraz
89,00 zł
99,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Moja firma
    1 sty 2000
    23 lip 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Kooperatywy mieszkaniowe - projekt ustawy w konsultacjach

    Kooperatywy mieszkaniowe. Projekt ustawy regulujący tworzenie kooperatyw mieszkaniowych zamieszczono 22 lipca 2021 r. na stronach Rządowego Centrum Legislacji i skierowano do konsultacji publicznych. Jego celem jest upowszechnienie kooperatyw mieszkaniowych, a przez to zwiększenie dostępności mieszkań. W projekcie zrezygnowano niestety z propozycji ulgi podatkowej dla członków kooperatywy mieszkaniowej.

    Mieszkanie Plus znów w ogniu politycznego sporu. Co to oznacza dla najemców?

    Mieszkanie Plus - Koalicja Obywatelska domaga się zwiększenia ochrony najemców programu. Jednak objęci nią byliby także najemcy mieszkań oferowanych przez prywatne firmy i fundusze. Istnieje ryzyko, że więcej by na tym stracili niż zyskali.

    Jakie są długi spółek giełdowych w 2021 r.?

    Z danych Krajowego Rejestru Długów wynika, iż zmniejszyło się zadłużenie spółek notowanych na giełdzie. Ile wynosi obecnie?

    Branża opakowań rośnie dzięki e-commerce [BADANIE]

    Pomimo wzrostu cen surowców branża opakowań rośnie w rekordowym tempie. Ważnym impulsem rozwoju pozostaje e-commerce.

    Społeczne agencje najmu od 23 lipca. Kto i jak może skorzystać z SAN?

    Społeczne agencje najmu. 23 lipca 2021 roku weszła w życie nowelizacja ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego. Dzięki nowym przepisom mogą już powstawać społeczne agencje najmu (SAN) – podmioty pośredniczące między właścicielami mieszkań na wynajem i osobami, którym dochody lub sytuacja życiowa utrudniają najem mieszkania w warunkach rynkowych. Kto i jak może skorzystać na działalności SAN?

    Ważny termin dla najemców centrów handlowych

    Covidowe prolongaty umów najmu można anulować tylko do 6 sierpnia 2021 r. Co z najemcami, którzy płacili czynsze?

    Fotowoltaika - skąd wziąć pieniądze?

    Fotowoltaika - skąd wziąć pieniądze na inwestycję? Z jakich programów korzystają Polacy? Czy fotowoltaika to oszczedności?

    Jak firmy MŚP oceniają wpływ pandemii na ich branże? [BADANIE]

    Co czwarta firma MŚP uważa, że pandemia pomoże rozwinąć ich branżę, a w produkcji – co druga. Tak wynika z 8. edycji Barometru COVID-19, realizowanego przez EFL.

    Budownictwo mieszkaniowe w 2021 roku – rekordowe 6 miesięcy

    Budownictwo mieszkaniowe w 2021 roku. Pierwsze półrocze 2021 roku było dla deweloperów najlepszym półroczem w historii. Notują oni rekordową sprzedaż i budują najwięcej mieszkań. Potężny popyt na mieszkania powoduje, że chociaż deweloperzy budują najwięcej w historii, to i tak ceny mieszkań idą w górę. Bardzo prawdopodobne, że deweloperów czeka najlepszy rok w historii.

    Lokalizacja mieszkania - co warto sprawdzić przed zakupem?

    Lokalizacja mieszkania. Tak naprawdę nie ma jednej definicji dobrej lokalizacji. W zależności od naszych potrzeb, miejsca pracy, etapu życia, na którym się znajdujemy czy jego stylu, sami możemy zdefiniować, czym jest tak naprawdę dobra lokalizacja. Nie ma jednego rozwiązania. Zupełnie inne potrzeby będą miały rodziny z małymi dziećmi, inne – ludzie już dojrzali, a jeszcze inne młodzi single. Jest jednak kilka czynników, które warto wziąć pod uwagę. Czym się kierować, szukając idealnego miejsca do zamieszkania?

    Domy do 70 m2 bez pozwolenia na budowę - założenia projektu

    Domy do 70 m2 bez pozwolenia na budowę. W Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów opublikowano projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, którego celem ma być umożliwienie budowy budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni zabudowy do 70 m2 (do 90 m2 powierzchni użytkowej) bez konieczności uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę (ale w procedurze zgłoszenia), bez konieczności ustanawiania kierownika budowy oraz prowadzenia dziennika budowy. Nowe przepisy mają wejść w życie w IV kwartale 2021 roku.

    Zmiana pozwolenia na budowę po 19 września 2020 r. - skutki

    Zmiana pozwolenia na budowę. Główny Urząd Nadzoru Budowlanego udzielił wyjaśnień odnośnie stosowania dotychczasowych przepisów Prawa budowlanego (obowiązujących przed nowelizacją, która weszła w życie 19 września 2020 r.) w zakresie zmiany pozwolenia na budowę.

    Kompleksowa informacja o wyrobach budowlanych

    Główny Urząd Nadzoru Budowlanego zaprasza do odwiedzenia nowej strony internetowej Punktu kontaktowego do spraw wyrobów budowlanych pod adresem punkt-kontaktowy.gunb.gov.pl. Jak zadać pytanie?

    E-commerce wpływa na rozwój transakcji bezgotówkowych

    Co sprawia, że rynek płatności bezgotówkowych stale rośnie? Odpowiedź jest prosta: e-commerce.

    Audyt energetyczny przedsiębiorstwa - kto i jak powinien go przeprowadzić?

    Audyt energetyczny przedsiębiorstwa to procedura mającą na celu przeprowadzenie szczegółowych i potwierdzonych obliczeń dotyczących przedsięwzięć realizowanych na terytorium Polski, służących poprawie efektywności energetycznej oraz dostarczenie informacji o potencjalnych oszczędnościach energii osiągniętych w wyniku ich realizacji. Kto ma obowiązek przeprowadzić audyt energetyczny przedsiębiorstwa? Jaki jest zakres i termin tego audytu i jakie obowiązki informacyjne ciążą na obowiązanych przedsiębiorcach? Jakie kary grożą za brak audytu energetycznego przedsiębiorstwa?

    Tomasz Sętowski: W Polsce jest boom na sztukę [PODCAST]

    Czy pandemia zachwiała rynkiem dóbr luksusowych? Jak wygląda sytuacja na rynku dzieł sztuki? Czy Polacy chętnie w nią inwestują? W rozmowie z Agnieszką Gorczycą (Infor.pl), malarz Tomasz Sętowski wyjaśnia te kwestie i tłumaczy dlaczego udział w aukcjach młodej sztuki to dobry pomysł na inwestycje. Zapraszamy do wysłuchania podcastu!

    Branża turystyczna - długi i obawa przed lockdownem

    Branża turystyczna wciąż z długami obawia się kolejnego lockdownu. Przed wyjazdem na wakacje sprawdź organizatora wycieczki. Czy grozi mu opadłość?

    Nowa polityka klimatyczna UE (Fit for 55) to wyższe ceny energii

    Komisja Europejska przyjęła pakiet Fit for 55, aby dostosować politykę unijną do obniżenia emisji gazów cieplarnianych netto o co najmniej 55 proc. do 2030 roku w porównaniu z poziomami z 1990 roku. Efektem zmian w polityce klimatycznej UE będzie dalszy wzrost cen energii. Według Polskiego Instytutu Ekonomicznego dla najuboższych gospodarstw unijnych koszty emisji w transporcie i budynkach wzrosną średnio o 4,3 proc., w Polsce – aż o 14,3 proc. – Ceny wzrosną tym bardziej, im wolniej i bardziej ospale będziemy prowadzić transformację energetyczną – ocenia Izabela Zygmunt, starsza analityczka ds. energii i klimatu z WiseEuropa.

    Membrana dachowa na krokwiach czy papa na pełnym deskowaniu?

    Membrana dachowa na krokwiach czy papa na pełnym deskowaniu? Ten budowlany dylemat dyskutowany był już wielokrotnie. Przede wszystkim od strony technicznej. Zagadnieniu warto jednak przyjrzeć się bliżej, także pod kątem finansowym i skalkulować rzeczywiste koszty jednego i drugiego rozwiązania. Zwłaszcza, że obecna sytuacja rynkowa zmusza do tego, by na nowo przeliczyć wydatki związane z konstrukcją dachu. Kluczowe są tu zwłaszcza dwie kwestie: rosnące ceny drewna oraz usług dekarskich.

    Ceny rosną, Polacy chcą ograniczać wydatki

    Ceny rosną. Jednocześnie ponad 40 procent Polaków chce ograniczać wydatki. Tak wynika z badania dla Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor.

    Jak sprawdzić poziom natężenia pola elektromagnetycznego w okolicy? Ruszył system SI2PEM

    Poziom natężenia pola elektromagnetycznego - system SI2PEM. Każdy zainteresowany może już sprawdzić poziom natężenia pola elektromagnetycznego w swojej okolicy – szybko, wygodnie i za darmo, przez internet, z dokładnością do 1 metra kwadratowego. Ruszył SI2PEM, czyli System Informacyjny o Instalacjach wytwarzających Promieniowanie Elektromagnetyczne (www.si2pem.gov.pl) - poinformowała 20 lipca 2021 r. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów. System będzie aktualizowany wraz z kolejnymi danymi przekazywanymi przez podmioty obowiązane.

    Dlaczego mieszkania drożeją? Kiedy zaczną tanieć?

    Dlaczego mieszkania drożeją? Główną przyczyną wzrostu cen mieszkań jest malejąca ich podaż i wyższe koszty budowy - powiedział PAP wiceprezes JLL Kazimierz Kirejczyk. Dodał, że jest mało prawdopodobne, aby ceny mogły w niedalekiej przyszłości zacząć spadać. Nie widać ryzyka bańki spekulacyjnej na rynku mieszkaniowym, nawet w obliczu niskich stóp procentowych - ocenia ekspert Polskiego Instytutu Ekonomicznego. Wyjaśnia, że koszt zakupu nieruchomości rośnie nieco szybciej niż inne ceny konsumenckie, ale jest on niższy niż wzrost wynagrodzeń.

    Społeczne inicjatywy mieszkaniowe (SIM) podobne do TBS-ów

    Społeczne inicjatywy mieszkaniowe (SIM). Społeczne inicjatywy mieszkaniowe w wielu kwestiach są podobne do TBS-ów, które działają w Polsce już od 25 lat. Sporą nowością ma być możliwość rozliczenia partycypacji albo dojścia do własności mieszkania. Będzie to możliwe jednak dopiero po spłacie kredytu na budowę. Rząd chce mocno wspierać społeczne inicjatywy mieszkaniowe. Świadczy o tym m.in. kwota dofinansowania dla gmin uruchamiających takie instytucje (aż 1,5 mld zł).

    Prosta spółka akcyjna - nowy podmiot od 1 lipca 2021 r.

    W ramach pakietu Ministerstwa Rozwoju „100 zmian dla firm - Pakiet ułatwień dla przedsiębiorców” w Kodeksie spółek handlowych wprowadzono przepisy regulujące nowy typ spółki kapitałowej. Jest to prosta spółka akcyjna. Nowe przepisy weszły w życie 1 lipca 2021 r.

    Polskie firmy muszą być obecne w Google, jeśli chcą przetrwać

    Wg danych zebranych przez firmę Senuto, w polskim Internecie jest obecnych blisko 90 tysięcy sklepów online i tylko w 2020 roku w czasie pandemii, powstało ponad 6 tysięcy nowych. Generują one miesięcznie prawie 400 milionów odwiedzin tylko z samych wyszukiwarek. Oznacza to, że statystycznie, każdy dorosły Polak, każdego miesiąca, odwiedza sklepy internetowe z użyciem Google 13 razy. Czyli niemal co drugi dzień.