Obowiązki przedsiębiorcy w zakresie zwielokrotniania utworów

Podstawowym obowiązkiem przedsiębiorcy zajmującego się działalnością reprograficzną jest uiszczanie opłat. Za urządzenia reprograficzne można uznać sprzęt umożliwiający zwielokrotnianie danych, taki jak: kopiarki analogowe i cyfrowe, skanery, urządzenia wielofunkcyjne posiadające przynajmniej funkcję skanowania lub kopiowania, a także telefaksy posiadające funkcję kopiowania.

Jeżeli więc przedsiębiorca trudni się zwielokrotnianiem - jest obowiązany do uiszczania odpowiednich opłat. Powinien dokonywać ich za pośrednictwem organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi.

Opłaty mają wysokość do 3% wpływów i powinny być uiszczane na rzecz twórców oraz wydawców, chyba że zwielokrotnienie odbywa się na podstawie umowy z uprawnionym. Opłaty te przypadają twórcom i wydawcom w częściach równych.

Jakie są koszty zwielokrotniania utworów?

Aby zapewnić prawidłowe zarządzanie opłatami minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, po zasięgnięciu opinii organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi, stowarzyszeń twórców oraz wydawców, a także opinii właściwej izby gospodarczej określił w drodze rozporządzenia z dnia 27 czerwca 2003 r. w sprawie opłat uiszczanych przez posiadaczy urządzeń reprograficznych, wysokość opłat, uwzględniając w nim proporcje udziału w zwielokrotnianych materiałach utworów zwielokrotnianych dla własnego użytku osobistego, sposób ich pobierania i podziału oraz wskazuje organizację lub organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi uprawnione do ich pobierania. 

Polecamy: Prawo autorskie - vademecum

Wysokość opłat ustalona jest więc w ten sposób odgórnie i wynosi odpowiednio  

1. 1% od wpływów uzyskiwanych z działalności reprodukcyjnej – w przypadku gdy w strukturze zwielokrotnianych materiałów do 25% stanowią utwory kopiowane dla własnego użytku osobistego osób trzecich,
2. 1,5% od wpływów uzyskiwanych z działalności – w przypadku gdy w strukturze zwielokrotnianych materiałów od 26 do 75% stanowią utwory kopiowane dla własnego użytku osobistego osób trzecich, 
3. 3% od wpływów uzyskiwanych z działalności - w przypadku gdy w strukturze zwielokrotnianych materiałów powyżej 75% stanowią utwory kopiowane dla własnego użytku osobistego osób trzecich.

Kto pobiera opłaty za zwielokrotnianie utworów?

Jak zostało wskazane, opłaty te są pobierane przez organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi.

Takimi organizacjami uprawnionymi do pobierania opłat są:

• Stowarzyszenie Zbiorowego Zarządzania Prawami Autorskimi Twórców Dzieł Naukowych i Technicznych KOPIPOL – na rzecz twórców,
•  Stowarzyszenie Autorów i Wydawców „Polska Książka” – na rzecz wydawców.

Organizacje  posiadają wiele obowiązków w związku z tą działalnością. 

Zasady pobierania opłat przez organizacje zbiorowego zarządzania

Powinny one dokonać tej czynności za dany kwartał w terminie 14 dni po upływie tego kwartału. Wraz z opłatą są przekazywane informacje stanowiące podstawę określenia wysokości tej opłaty. Następnie uprawnione organizacje przekazują, w terminie 60 dni po upływie kwartału, organizacjom zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi, reprezentującym twórców lub wydawców, kwoty należne reprezentowanym przez te organizacje podmiotom uprawnionym wraz z rozliczeniem pobranych opłat. 

Polecamy: Utwór na gruncie prawa autorskiego

Organizacje pobierające opłaty przekazują je organizacjom reprezentującym podmioty uprawnione do uzyskiwania tych sum, w wysokości proporcjonalnej do zakresu zwielokrotniania utworów przez posiadaczy urządzeń reprograficznych pochodzących od reprezentowanych przez te organizacje podmiotów.

Organizacje dokonują również podziału opłat na podstawie porozumienia zawartego przez wszystkie organizacje reprezentujące podmioty uprawnione. Uwzględnia się przy tym wyniki badań obejmujące korzystanie z utworów, odzwierciedlających strukturę i rozmiar zwielokrotniania utworów do własnego użytku osobistego, a także stwierdza, jaka część opłat jest należna poszczególnym kategoriom podmiotów uprawnionych.

W przypadku braku porozumienia organizacji reprezentujących podmioty uprawnione, organizacje  pobierające opłaty dokonują ich podziału po ustaleniu (a także przy uwzględnieniu wyników badań), jaka część opłat jest należna poszczególnym kategoriom podmiotów uprawnionych. Organizacja reprezentująca uprawnione podmioty może zgłosić zastrzeżenie dotyczące wysokości przypadającej kwoty opłat organizacji pobierającej i przedstawić dokumentację w tym zakresie.

Jeżeli zastrzeżenie nie zostanie zaakceptowane ze strony innych organizacji, organizacje pobierające opłaty wydzielają, do czasu rozstrzygnięcia sporu, kwotę w wysokości równowartości udokumentowanego roszczenia organizacji reprezentującej uprawnione podmioty.

Wybór podmiotu przeprowadzającego badania oraz ich zakres i częstotliwość uzgadniają wszystkie organizacje reprezentujące daną kategorię podmiotów uprawnionych. Wówczas organizacje pobierające opłaty udostępniają wyniki badań pozostałym organizacjom.

Organizacje pobierające opłaty dokonują podziału tych opłat, po potrąceniu z puli uzasadnionych i udokumentowanych kosztów poniesionych w celu ich dochodzenia oraz podziału. Gromadzą one na wyodrębnionych rachunkach bankowych opłaty pobrane od posiadaczy urządzeń reprograficznych oraz część opłat przypadającą podmiotom, które nie są reprezentowane przez żadną organizację – w celu jej podziału między nimi.

W końcowym etapie procedury poboru opłat organizacje reprezentujące podmioty uprawnione dokonują podziału opłat otrzymanych od organizacji pobierających owe opłaty pomiędzy reprezentowane przez te organizacje podmioty.