Jak ustalić dochód dla celów obliczania zaliczek? - zasady ogólne

Dochód ten ustalają stosują jedną z dwóch metod:

1. metodę uproszczoną,
2. metodę obliczania dochodu z uwzględnieniem tzw. różnic remanentowych.

Metoda uproszczona

Jest to podstawowa metoda ustalania dochodu dla celów obliczania zaliczek na podatek dochodowy. Dochód jest ustalany jako różnica pomiędzy przychodami z działalności gospodarczej a kosztami ich uzyskania (bez uwzględniania remanentów). Nie jest jednak możliwe ustalenie w ten sposób dochodu na koniec roku podatkowego.

Zobacz: Jak skorygować błędną stawkę VAT na fakturze - porada

Metoda obliczania dochodu z uwzględnieniem tzw. różnic remanentowych

Metodę tę podatnik może stosować dobrowolnie – wtedy gdy na koniec miesiąca sporządza remanent towarów, surowców i materiałów pomocniczych (konieczne jest uprzednie zawiadomienie naczelnika urzędu skarbowego o zamiarze przeprowadzenia remanentu), bądź w przypadku, gdy sporządzenie remanentu zarządzi naczelnik urzędu skarbowego.

Dochód jest wówczas ustalany jako różnica pomiędzy przychodem z działalności gospodarczej a kosztami jego uzyskania. Gdy wartość remanentu końcowego jest wyższa niż wartość remanentu początkowego - dochód powiększa się o różnicę pomiędzy wartością remanentu końcowego i początkowego towarów handlowych, materiałów (surowców) podstawowych i pomocniczych, półwyrobów, wyrobów gotowych, braków i odpadków. Gdy wartość remanentu początkowego jest wyższa niż remanentu końcowego - dochód pomniejsza się o różnicę pomiędzy wartością remanentu początkowego i końcowego.

Ta metoda ma zawsze zastosowanie przy obliczaniu dochodu na koniec roku podatkowego.

Zaliczki uproszczoneOpłacanie zaliczek w formie uproszczonej mogą wybrać podatnicy prowadzący działalność gospodarczą opodatkowani na zasadach ogólnych – tj. zarówno według skali podatkowej, jak i stawką liniową.

Ustalając wysokość zaliczek uproszczonych bierze się pod uwagę wyłącznie dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej. Jeśli oprócz działalności osiągane są dochody z pozostałych źródeł przychodów, to ich wysokość nie ma żadnego wpływu na wysokość zaliczek uproszczonych.

Wysokość zaliczek uproszczonych ustala się jako 1/12 kwoty obliczonej przy zastosowaniu skali podatkowej obowiązującej w danym roku podatkowym od dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej wykazanego w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej złożonym w roku podatkowym poprzedzającym dany rok podatkowy.

Jeśli podatnik opodatkowuje dochody z działalności według 19% stawki liniowej, to zaliczki uproszczone obliczy z zastosowaniem tej właśnie stawki.

Jeśli w zeznaniu złożonym w roku podatkowym poprzedzającym dany rok podatkowy podatnik nie wykazał dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej albo wykazał dochód w wysokości nieprzekraczającej 2790 zł, to zaliczki uproszczone może opłacać w wysokości 1/12 kwoty obliczonej przy zastosowaniu skali podatkowej obowiązującej w danym roku podatkowym od dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej wykazanego w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej złożonym w roku podatkowym poprzedzającym dany rok podatkowy o dwa lata.

Jeżeli również w tym zeznaniu podatnik nie wykazał dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej albo wykazał dochód z tego źródła w wysokości nieprzekraczającej 2790 zł, to wpłaty zaliczek w uproszczonej formie nie są możliwe.

Zobacz: Czy wybór KPiR jako formy opodatkowania należy zgłaszać do Urzędu Skarbowego?

Zaliczki uproszczone uiszcza się wyłącznie za okresy miesięczne. Nie ma możliwości opłacania zaliczek uproszczonych za okresy kwartalne.

Ze względu na sposób obliczania zaliczek uproszczonych z opłacania zaliczek w tej formie nie mogą korzystać podatnicy, którzy po raz pierwszy podjęli działalność w roku podatkowym bądź roku poprzedzającym rok podatkowy (czyli ci, którzy prowadzą działalność krócej niż przez dwa lata podatkowe).

Podatnicy, którzy wybrali uproszczoną formę wpłacania zaliczek, są obowiązani:

- do 20 lutego roku podatkowego, w którym po raz pierwszy wybrali uproszczoną formę wpłacania zaliczek, zawiadomić w formie pisemnej właściwego naczelnika urzędu skarbowego o wyborze tej formy. Zawiadomienie to dotyczy również lat następnych, chyba że w terminie do 20 lutego roku podatkowego zawiadomią w formie pisemnej właściwego naczelnika urzędu skarbowego o rezygnacji z uproszczonej formy wpłacania zaliczek.

- stosować uproszczoną formę wpłacania zaliczek przez cały rok podatkowy. Oznacza to, że nie ma możliwości rezygnacji z opłacania zaliczek w tej formie w trakcie roku podatkowego, nawet jeśli spadną obroty firmy.

- wpłacać zaliczki za okres od stycznia do listopada w terminie do 20 dnia następnego miesiąca za miesiąc poprzedni. Zaliczkę za grudzień w wysokości zaliczki za listopad podatnicy są zobowiązani wpłacić w terminie do 20 grudnia.

- dokonać rozliczenia podatku za rok podatkowy w zeznaniu rocznym.

Złożenie korekty zeznania stanowiącego podstawę obliczenia zaliczek uproszczonych wpływa na wysokość tych zaliczek. W zależności od tego, kiedy taka korekta będzie miała miejsce, inne będą skutki podatkowe korekty:

- jeżeli zeznanie korygujące zostało złożone w urzędzie skarbowym do końca roku poprzedzającego rok, w którym zaliczki są płacone w uproszczonej formie, to kwota tych zaliczek ulega zwiększeniu lub zmniejszeniu, odpowiednio do zmiany wysokości podstawy ich obliczenia,

- jeżeli zeznanie korygujące zostało złożone w roku, w którym zaliczki są płacone w uproszczonej formie to kwota tych zaliczek ulega zwiększeniu lub zmniejszeniu począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym została złożona korekta, odpowiednio do zmiany wysokości podstawy ich obliczenia,

- jeżeli zeznanie korygujące zostało złożone w terminie późniejszym niż wymienione wyżej, to kwota tych zaliczek nie zmienia się.

Analogicznie będzie w przypadku, gdy to właściwy organ podatkowy lub właściwy organ kontroli skarbowej stwierdzi inną wysokość dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej niż wysokość dochodu z tej działalności wykazana w zeznaniu rocznym stanowiącym podstawę obliczenia zaliczek uproszczonych, bądź w zeznaniu korygującym to zeznanie.

Zaliczkę uproszczoną obliczoną na powyższych zasadach obniża się o wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne opłaconej w danym miesiącu. Odliczeniu podlega jednak nie cała opłacona składka, lecz kwota nieprzekraczająca 7,75% podstawy jej wymiaru.

Kredyt podatkowy

Osoby rozpoczynające działalność gospodarczą mają możliwość skorzystania z tzw. kredytu podatkowego. Jego istotą jest odsunięcie w czasie konieczności zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych.

Podatnicy korzystający z kredytu podatkowego nie mają obowiązku opłacania miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy. Ich kwota nie staje się jednak zaległością podatkową, lecz jest płacona proporcjonalnie w latach następnych.

Z kredytu podatkowego można skorzystać tylko w roku następującym po roku rozpoczęcia działalności gospodarczej, bądź dwa lata po roku, w którym rozpoczęto prowadzenie tej działalności, jeżeli nie został spełniony warunek prowadzenia działalności w roku jej rozpoczęcia co najmniej przez pełnych 10 miesięcy.

Kwota podatku należnego od dochodu z działalności jest rozkładana na pięć następnych lat i jest opłacana proporcjonalnie w każdym z tych lat w równej wysokości. Do kwoty dochodu osiągniętego w każdym z tych lat dolicza się bowiem 20% ww. dochodu objętego kredytem podatkowym.

U podatników opodatkowanych według skali może to niestety spowodować konieczność zapłaty podatku według wyższej stawki, gdyż doliczenie dochodu objętego kredytem podatkowym zwiększa wysokość podstawy opodatkowania i może tym samym powodować „przejście” do wyższego progu podatkowego.

Decydując się na korzystanie z kredytu podatkowego warto więc skorzystać z opodatkowania stawką liniową w kolejnych latach następujących po roku korzystania z tego kredytu. Pozwoli to wyeliminować ten niekorzystny efekt „kumulacji” dochodów z tytułu korzystania z kredytu podatkowego.

Zasadność korzystania z kredytu podatkowego warto rozważyć każdorazowo, tym bardziej że ustawodawca obwarował korzystanie z niego licznymi warunkami. Ich niespełnienie skutkuje zaś utratą prawa do kredytu podatkowego, czego konsekwencją może być obowiązek uiszczenia dodatkowo odsetek za zwłokę. A rozpoczynając działalność gospodarczą trudno przewidzieć nie tylko wysokość potencjalnych przychodów z tej działalności, ale także kształtowanie się stanu zatrudnienia w firmie w ciągu kolejnych pięciu lat.

Warunki korzystania z kredytu podatkowego przez podatników są bowiem następujące:

1. w okresie poprzedzającym rok korzystania z tego zwolnienia osiągnęli oni średnio na miesiąc, przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości stanowiącej równowartość w złotych kwoty co najmniej 1000 euro, przeliczonej według średniego kursu euro, ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski, z ostatniego dnia roku poprzedzającego rok rozpoczęcia tej działalności,

2. od dnia rozpoczęcia prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej do dnia 1 stycznia roku podatkowego, w którym rozpoczynają korzystanie ze zwolnienia, byli małym przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów o działalności gospodarczej, a w okresie poprzedzającym rok korzystania ze zwolnienia zatrudniali, na podstawie umowy o pracę, w każdym miesiącu co najmniej 5 osób w przeliczeniu na pełne etaty,

3. w prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej nie wykorzystują środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, a także innych składników majątku (towarów handlowych, materiałów (surowców) podstawowych i pomocniczych, półwyrobów, wyrobów gotowych, braków i odpadków oraz rzeczowych składników majątku związanego z wykonywaną działalnością, nie będących środkami trwałymi) o znacznej wartości - udostępnionych im nieodpłatnie przez osoby zaliczone do I i II grupy podatkowej w rozumieniu przepisów o podatku od spadków i darowizn, wykorzystywanych uprzednio w działalności gospodarczej prowadzonej przez te osoby i stanowiących ich własność,

4. złożyli właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego oświadczenie o korzystaniu z tego zwolnienia; oświadczenie składa się w formie pisemnej w terminie do dnia 31 stycznia roku podatkowego, w którym podatnik będzie korzystał z tego zwolnienia,

5. w roku korzystania ze zwolnienia są opodatkowani według skali podatkowej.

Podatnicy tracą prawo do zwolnienia, jeżeli odpowiednio w roku lub za rok korzystania ze zwolnienia albo w pięciu następnych latach podatkowych:

- zlikwidowali działalność gospodarczą albo została ogłoszona ich upadłość obejmująca likwidację majątku lub upadłość obejmująca likwidację majątku spółki, której są wspólnikami, lub

- osiągnęli przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej średniomiesięcznie w wysokości stanowiącej równowartość w złotych kwoty niższej niż 1000 euro, przeliczonej według średniego kursu euro, ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski, z ostatniego dnia roku poprzedniego, lub

- w którymkolwiek z miesięcy w tych latach zmniejszą przeciętne miesięczne zatrudnienie na podstawie umowy o pracę o więcej niż 10%, w stosunku do najwyższego przeciętnego miesięcznego zatrudnienia w roku poprzedzającym rok podatkowy, lub

- mają zaległości z tytułu podatków stanowiących dochód budżetu państwa, ceł oraz składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Jednak określenie lub wymierzenie w innej formie - w wyniku postępowania prowadzonego przez właściwy organ - zaległości z wymienionych tytułów nie pozbawia podatnika prawa do skorzystania ze zwolnienia, jeżeli zaległość ta wraz z odsetkami za zwłokę zostanie uregulowana w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji ostatecznej.

Zobacz serwis: Podatki

Podatnicy, którzy utracili prawo do zwolnienia

1) w roku podatkowym, w którym korzystają z tego zwolnienia - są obowiązani do wpłacenia należnych zaliczek od dochodu osiągniętego od początku roku, w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym utracili prawo do zwolnienia; w tym przypadku nie nalicza się odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu tych zaliczek,

2) w okresie między dniem 1 stycznia następnego roku a terminem określonym dla złożenia zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za rok podatkowy, w którym korzystali ze zwolnienia - są obowiązani do złożenia zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym, w którym korzystali ze zwolnienia i zapłaty podatku; w tym przypadku nie nalicza się odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu zaliczek za poszczególne miesiące roku, w którym podatnicy korzystali ze zwolnienia,

3) w okresie między upływem terminu określonego dla złożenia zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za rok podatkowy, w którym korzystali ze zwolnienia, a terminem określonym dla złożenia zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za pierwszy rok podatkowy następujący po roku, w którym korzystali ze zwolnienia - są obowiązani do złożenia korekty zeznania, o którym mowa w pkt 2, i zapłaty podatku wraz z odsetkami za zwłokę; odsetki nalicza się od dnia następnego po upływie terminu określonego dla złożenia zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za rok podatkowy, w którym mieli obowiązek złożyć to zeznanie,

4) w okresie od upływu terminu określonego dla złożenia zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za pierwszy rok podatkowy następujący po roku, w którym korzystali ze zwolnienia, do końca piątego roku podatkowego następującego po roku, w którym korzystali ze zwolnienia - są obowiązani do złożenia:

a) korekty zeznania, o którym mowa w pkt 2, i zapłaty podatku wraz z odsetkami za zwłokę; odsetki nalicza się od dnia następnego po upływie terminu określonego dla złożenia zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za rok podatkowy, w którym mieli obowiązek złożyć to zeznanie,

b) korekt zeznań o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty), w których doliczyli po 20% dochodu objętego kredytem podatkowym, składanych za kolejne lata podatkowe następujące po roku korzystania ze zwolnienia.

Anna Welsyng

radca prawny,

doradca podatkowy

kancelaria www.welsyng.pl