Co oznacza swoboda zakładania i prowadzenia działalności (Niederlassungsfreiheit)

Swoboda zakładania i prowadzenia działalności gospodarczej obejmuje prawo do podjęcia samodzielnej działalności zarobkowej oraz do zakładania i zarządzania przedsiębiorstwem, oddziałem lub spółką-córką przez obywateli danego państwa Unii Europejskiej na terytorium innych państw członkowskich.

Tym samym polscy rzemieślnicy, przedstawiciele wolnych zawodów, kupcy oraz inni przedsiębiorcy mają prawo do osiedlenia się i podejmowania samodzielnej działalności zarobkowej na terenie Niemiec.

Muszą przy tym zostać spełnione ogólne warunki i regulacje prawne dla danej działalności, które dotyczą również obywateli niemieckich. Dotyczyć to może przede wszystkim ewentualnych wymogów ustawowych w zakresie udowodnienia kwalifikacji zawodowych, jeżeli dostęp do danego zawodu lub jego wykonywanie są odpowiednio uwarunkowane (na przykład wymagające zezwolenia zawody rzemieślnicze, o czym będzie mowa w dalszej części przewodnika).

Pod pojęciem „swobody zakładania i prowadzenia działalności gospodarczej” rozumiane jest faktyczne wykonywanie działalności gospodarczej w stałym zakładzie w innym państwie członkowskim na czas nieokreślony. Przy czym chodzi tu o długotrwałą działalność gospodarczą, tzn. dana działalność powinna być wykonywana przez czas nieokreślony i nie może mieć jedynie jednorazowego charakteru.

Ponadto faktyczne prowadzenie działalności gospodarczej powinno mieć miejsce w stałym zakładzie, tj. w zakładzie produkcyjnym, biurze lub magazynie. Tym samym nie jest wystarczające samo zarejestrowanie lub zameldowanie się na przykład we właściwej izbie rzemieślniczej (Handwerkskammer), urzędzie do spraw gospodarczych (Gewerbeamt), urzędzie meldunkowym (Meldebehorde) lub urzędzie skarbowym (Finanzamt) bez faktycznego prowadzenia działalności na terenie Niemiec.

Zobacz także: serwis Fundusze Unijne

Należy rozróżnić pomiędzy osiedleniem się w celu wykonywania samodzielnej działalności zarobkowej od jedynie przejściowej działalności w formie transgranicznego świadczenia usług w ramach tzw. swobody świadczenia usług (Dienstleistungsfreiheit).

Swoboda świadczenia usług obejmuje przejściową i okazyjną, tzn. czasowo ograniczoną działalność, mającą na celu wykonanie konkretnego, pojedynczego zlecenia. Siedziba przedsiębiorstwa usługowego pozostaje w tym przypadku w Polsce, gdzie prowadzona jest podstawowa działalność gospodarcza. W Niemczech istnieją obecnie ograniczenia swobody świadczenia usług przez polskich obywateli w następujących branżach:

- usługi budowlane, łącznie z branżami pokrewnymi;
- sprzątanie budynków i środków transportu;
- działalność dekoratorów wnętrz.

Świadczenie usług w tych branżach poprzez wykorzystywanie własnego personelu z Polski jest dozwolone jedynie przy spełnieniu szczególnych wymogów ustawowych. We wszystkich pozostałych branżach polscy obywatele posiadają prawo do swobodnego świadczenia usług transgranicznych bez wymogu posiadania stosownego pozwolenia na pracę.

Porównaj: Jak założyć własną firmę w Polsce