Jakie będą nowe regulacje dla sektora funduszy inwestycyjnych? - UCITS IV

UCITS IV jest kontynuacją istniejącej już od ponad 20 lat Dyrektywy 85/611/EWG regulującej tematykę przedsiębiorstw inwestycyjnych i składa się z dwóch uzupełniających się legislacji: Dyrektywy 2009/65/WE z 13 lipca 2009 oraz Dyrektyw 2010/42/WE i 2010/43/WE z 1 lipca 2010 roku, stanowiących tzw. poziom drugi implementacji. Akty te funkcjonują razem, jako tzw. Dyrektywa UCITS IV, która kompleksowo reguluje funkcjonowanie rynku funduszy inwestycyjnych.

Cele i najważniejsze wymogi

Głównym celem UCITS IV jest przede wszystkim ujednolicenie zasad, na jakich funkcjonuje europejski rynek jednostek funduszy inwestycyjnych oraz wzmocnienie jego konkurencji, czego efektem ma być zwiększenie ochrony inwestorów funduszy. Dyrektywa UCITS IV wprowadza szereg nowych rozwiązań ułatwiających działalność towarzystw funduszy inwestycyjnych na jednolitym rynku europejskim. Wśród tych rozwiązań najważniejsze to z pewnością wprowadzenie na rynku jednostek funduszy inwestycyjnych zasad tzw. jednolitego paszportu europejskiego oraz ułatwienie nadzorczych procedur notyfikacyjnych dla działalności transgranicznej, czy umożliwienie międzynarodowych połączeńfunduszy inwestycyjnych oraz tworzenie struktur funduszy typu „master – feeder”. Poprzez ujednoliceniezasad regulacyjnych oraz eliminację barier wejścia na rynki poszczególnychkrajów UE, zasady te tworzą grunt dla powstania jednolitego rynku funduszy, atym samym zwiększania konkurencji. Z punktu widzenia towarzystw funduszy inwestycyjnych,opisywana grupa nowych regulacji określa horyzont nowych możliwości iudogodnień, jednocześnie stanowiąc dla nich wyzwanie, którego stawką będziewalka o klienta na jednolitym rynku europejskim.

Wprowadzenie zezwolenia w postaci jednolitego paszportu europejskiego ma za zadanie ułatwić proces rejestracji funduszy, ponieważ zezwolenie wydane w jednym z krajów członkowskich będzie ważne w pozostałych krajach Unii Europejskiej, na zasadach podobnych, jak ma to obecnie miejsce w przypadku banków. Ponieważ jednym z potencjalnych skutków wprowadzenia jednolitego paszportu europejskiego jest konsolidacja rynku jednostek funduszy, UCITS IV wprowadza także nowe zasady na jakich będą odbywać się transakcje łączenia oraz przejmowania funduszy, zarówno krajowe jak i transgraniczne. Przepisy określają m.in. kolejne kroki uzyskiwania zezwolenia wraz z wymaganą dokumentacją, wskazują dane, jakie powinny się znaleźć w projekcie warunków łączenia oraz charakteryzują zakres informacji, jakie należy dostarczyć posiadaczom jednostek łączonych funduszy. Informacje dostarczane uczestnikom w związku z łączeniem powinny nakreślić obraz sytuacji i wpływu połączenia na ich inwestycję. 

Kolejnym elementem Dyrektywy jest nowa struktura odnosząca się do strategii inwestycyjnych. Struktura funduszu podstawowego i powiązanego (ang. Master – Feeder structure) zakłada istnienie funduszu podstawowego, w który fundusz powiązany inwestuje co najmniej 85% wartości aktywów netto. Struktura ta zakłada, że inwestorzy za pośrednictwem funduszu zlokalizowanego lokalnie („feeder’a) mogą inwestować swoje środki w fundusz zlokalizowany w innym państwie („master”). Korzyścią, jaką niesie ze sobą taka konstelacja jest centralizacja zarządzania aktywami a tym samym obniżenie kosztów.

Polecamy: Jak zrealizować inwestycje w energetyce odnawialnej?

Nowe zasady zarządzania ryzykiem

Druga grupa nowych regulacji proponowanych przez UCITS IV jest bezpośrednio ukierunkowana na ochronę interesów inwestorów, poprzez nałożenie na fundusze inwestycyjne i zarządzające nimi towarzystwa szeregu nowych wymogów w obszarze zarządzania ryzykiem, konfliktami interesów, struktury organizacyjnej oraz audytu wewnętrznego i innych. Analiza wymogów UCITS IV w zakresie obowiązków nakładanych na zarządzających funduszami inwestycyjnymi wskazuje na podobieństwa tych rozwiązań do rozwiązań istniejących i funkcjonujących a wprowadzonych przez Basel II oraz MiFID. Podobieństwo to widoczne jest przede wszystkim w obszarze zarządzania ryzykiem, kontroli wewnętrznej oraz w procedurach związanych z obsługą klienta w tym także w zakresie zarządzania konfliktem interesów. W odróżnieniu od pierwszej grupy regulacji (ogólnie kształtujących rynek), które tworzą grunt dla bardziej konkurencyjnego działania funduszy, druga grupa skupia się przede wszystkim na konstrukcji organizacyjnej i sposobie operacyjnego działania funduszy i towarzystw. 

Wzorem Basel II czy MiFID Dyrektywa eksponuje znaczenie ryzyka w procesie zarządzania. Wymogi Dyrektywy nakazują towarzystwom zarządzającym funduszami dokonać rewizji struktury organizacyjnej oraz dokładnie ją udokumentować uwzględniając jasny podział odpowiedzialności. Dyrektywa przykłada dużą wagę do zarządzania spółką inwestycyjną, w tym przede wszystkim do procesu zarządzania ryzykiem. Wśród wymogów pojawia się obowiązek wdrożenia i udokumentowania odpowiedniej polityki zarządzania ryzykiem, w ramach której ma działać system zarządzania ryzykiem ukierunkowany nie tylko na ocenę ryzyka poszczególnych pozycji w zarządzanym portfelu ale także na wpływ tych pojedynczo ocenianych ryzyk na cały portfel. System ten musi być adekwatny do skali prowadzonej działalności. Dyrektywa nakłada również obowiązek wprowadzenia mechanizmu okresowego monitoringu i przeglądu systemu zarządzania ryzykiem plasując jego spełnienie jako jedno z kryteriów oceny adekwatności systemu. 

Obok systemu zarządzania ryzykiem czy konfliktu interesów Dyrektywa nakazuje także rewizję w wielu innych obszarach. Nie sposób opisać wszystkich, lecz warto wspomnieć choćby taką, jak wymóg ustanowienia stałej funkcji compliance oraz audytu wewnętrznego, wdrożenia systemu archiwizacji informacji o złożonych zleceniach i zawartych transakcjach. Ponadto pojawia się znany już z Dyrektywy MiFID wymóg najlepszego wykonania (ang. best execution) czy rejestracji i rozpatrywania skarg klientów.

Polecamy: Jak zarabiać na rynku nieruchomości komercyjnych?

Zmiany z punktu widzenia inwestora

Jednym z najważniejszych celów wprowadzania UCITS IV jest zwiększenie ochrony klientów inwestujących w fundusze. Poza zwiększeniem konkurencyjności rynku i zmniejszeniem kosztów zarządzania aktywami ponoszonych przez inwestorów, ochrona inwestora będzie realizowana przede wszystkim przez zwiększone wymogi w sferze informacyjnej. Zmiany w polityce informacyjnej funduszu wobec klientów pozwolą na przekazywanie informacji w postaci zrozumiałych komunikatów na podstawie których inwestor we własnym zakresie będzie mógł podejmować decyzje inwestycyjne. Obok obowiązków informacyjnych realizowanych poprzez publikacje prospektu emisyjnego czy sprawozdania finansowego Dyrektywa obliguje spółki inwestycyjne do publikowania krótkiego dokumentu zawierającego kluczowe informacje dla inwestorów – tzw. KII (ang. Key Investor Information), który ma zastąpić skrót prospektu informacyjnego czyniąc tym samym informacje przekazywane przeciętnemu odbiorcy bardziej zrozumiałymi.

Od kiedy będą obowiązywały nowe przepisy

Ostateczny termin implementacji Dyrektywy na grunt polski mija w lipcu 2011 roku. Finalny kształt aktów prawnych nie jest obecnie znany, niemniej jednak wczesne rozpoczęcie prac wdrożeniowych pomimo braku rodzimych aktów prawnych, pozwoli na uzyskanie wyraźnej przewagi nad tymi podmiotami, które czekają z pracami wdrożeniowymi na polskie wersje przepisów.

Autorzy:

Maciej Kocoń, manager w firmie doradczej KPMG

Bożena Graczyk, partner w firmie doradczej KPMG