Podział zysku w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością

Zgodnie z art. 193 §1 KSH uprawnionymi do dywidendy są wspólnicy którym udziały przysługiwały w dniu powzięcia uchwały o podziale zysku. W sytuacji zbycia udziału przed dniem podjęcia uchwały o podziale, były wspólnik nie nabędzie uprawnienia do dywidendy za rok obrotowy. Podobnie, wspólnik który dokona zbycia udziałów dzień po podjęciu uchwały o podziale zysku, zachowa prawo do wypłaty dywidendy.

Granica wysokości dywidendy oznaczona jest w art. 192 KSH. Kwota przeznaczona do podziału nie może przekraczać zysku za ostatni rok obrotowy, powiększonego o niepodzielone zyski z lat ubiegłych, oraz kwot przeniesionych z zysku na kapitał zapasowy i rezerwowy, które mogą zostać przeznaczone do podziału (np. niedopuszczalne jest wypłacenie zysku z kapitału zapasowego utworzonego z agio tj. nadwyżki wkładu ponad wartość obejmowanych udziałów, gdyż nie powstała z wypracowanego zysku). Kwota otrzymana powinna zostać pomniejszona o niepokryte straty, udziały własne oraz kwoty które umową spółki powinny zostać przekazane na kapitał zapasowy lub rezerwowy.

Polecamy: Firma w spadku - zarząd sukcesyjny

Zaliczka na dywidendę

Możliwość wypłaty zaliczki na poczet przewidywanej dywidendy musi zostać uregulowana w umowie spółki, zgodnie z art. 194 KSH. Podmiotem jedynie upoważnionym do wypłaty jest zarząd spółki – niedopuszczalne jest przekazanie kompetencji na inny organ (np. radę nadzorczą). Możliwe jest jednak dodatkowe obostrzenie w postaci zgody innego organu. Decyzja zarządu w sprawie wypłaty zaliczki dotyczy sprawy przekraczającej zakres zwykłych czynności spółki, a zatem – w przypadku zarządu wieloosobowego – wymaga uchwały podejmowanej bezwzględną większością głosów (art. 208 § 5 KSH), jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej (art. 208 § 1 KSH). Warunkiem koniecznym dopuszczenia do wypłaty zaliczki jest wskazanie zysku w sprawozdaniu finansowym za poprzedni rok obrotowy. Zaliczka nie może przekraczać połowy zysku z poprzedniego roku obrotowego, powiększonego o kapitały rezerwowe utworzone z zysku, którymi w celu wypłaty zaliczek może dysponować zarząd, oraz pomniejszonego o niepokryte straty i udziały własne. Zaznaczyć należy, iż ograniczenie dotyczące połowy zysku z roku poprzedniego odnosi się do całości zaliczek wypłacanych wspólnikom.

Jeżeli zaliczka została wypłacona, a sprawozdanie finansowe za rok obrotowy spółki nie wykazuje zysku lub wykazuje go w mniejszej kwocie niż kwota wypłacona, występuje obowiązek zwrotu. Obowiązek ten wynika z przepisów o nienależnym świadczeniu – odpada bowiem prawna podstawa świadczenia (art. 2 KSH w zw. z art. 410 § 2 Kodeksu cywilnego). Przepisy te należy stosować również w sytuacji, gdy doszło do wypłaty zaliczki, a następnie zgromadzenie wspólników powzięło decyzję o nieprzyznaniu wspólnikom dywidendy za dany rok obrotowy lub o jej przyznaniu w wysokości niższej od sumy wypłaconych zaliczek.

W wyżej wymienionych sytuacjach nie należy stosować art. 198 KSH (Dywidenda nienależna) gdyż nie została ona wypłacona wbrew przepisom prawa lub umowy spółki.

Zobacz: Prawo dla firm

Dywidenda uprzywilejowana

Dywidenda z udziału uprzywilejowanego może przewyższać o połowę dywidendę przysługującym udziałom nieuprzywilejowanym. Uprawnienie to nie jest osobistym uprawnieniem wspólnika posiadającego udziały, a jest przypisane do udziału – w razie sprzedaży udziału uprawnienie to przechodzi na nowego wspólnika. Jeżeli umowa spółki przyznaje prawo do dywidendy uprzywilejowanej niewypłaconej w latach poprzednich, powinna określać najwyższą liczbę lat, za które dywidenda może być wypłacona z zysku w następnych latach; okres ten nie może przekraczać pięciu lat.

Inne metody podziału zysku

Art. 191 par. 2 dopuszcza inne możliwości ustalenia metod podziału zysku między wspólników. Przy umownym sposobie podziału bezwzględnie uwzględnić należy art. 192-197 KSH. Inny niż ustawowy sposób powinien zostać ustalony w umowie spółki. Wydaje się zasadne uznanie, iż wspólnicy mogą określić podział zysków inny niż udziałowy, a nawet niezależny od udziału (np. procentowe określenie udziału w zysku dla poszczególnych wspólników) potwierdzone wyrokiem SN z dnia 29.9.2004 r.,syg. II CK 539/03, OSNC 2005, Nr 9, poz. 158.