Ugoda jako sposób zakończenia sporu

O zawezwanie do takiej próby - bez względu na właściwość rzeczową - można zwrócić się do sądu rejonowego ogólnie właściwego dla przeciwnika (tj. sądu miejsca zamieszkania przeciwnika lub jego siedziby - w przypadku innego podmiotu niż osoba fizyczna).

Mediacja

Ugodę można zawrzeć również przed mediatorem (18315 k.p.c.). Mediację prowadzi się na podstawie umowy o mediację albo postanowienia sądu kierującego strony do mediacji. Postanowienie takie wydane jest tylko raz w toku postępowania. Może być wydane jedynie do zamknięcia pierwszego posiedzenia wyznaczonego na rozprawę. Później sąd może skierować strony do mediacji tylko na zgodny wniosek stron.

Jeżeli strony zawarły ugodę przed mediatorem, wówczas ugodę taką zamieszcza się w protokole albo załącza się do niego. Mediator niezwłocznie składa ją w sądzie pracy właściwym dla miejsca zamieszkania lub siedziby strony pozwanej, a w razie skierowania przez sąd sprawy do mediacji - w sądzie rozpoznającym sprawę.

Jeżeli ugoda podlega wykonaniu w drodze egzekucji (np. w ugodzie pracodawca zobowiązał się do zapłaty na rzecz pracownika konkretnej kwoty), wówczas sąd zatwierdza ugodę przez nadanie jej klauzuli wykonalności. Taka ugoda ma wówczas moc prawną ugody zawartej przed sądem (może być przymusowo wyegzekwowana). Jeżeli ugoda nie podlega wykonaniu w drodze egzekucji (np. w ugodzie strony ustaliły rodzaj łączącej je umowy o pracę), sąd zatwierdza ugodę postanowieniem na posiedzeniu niejawnym. Sąd odmówi jednak takiego zatwierdzenia (lub nadania klauzuli wykonalności), jeżeli ugoda jest sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa, a także gdy jest niezrozumiała lub zawiera sprzeczności.

Przykładowo sprzeczna z prawem będzie ugoda, w której strony zmieniają (skracają lub przedłużają) terminy przedawnienia roszczeń. Za ugodę zmierzająca do obejścia prawa należałoby natomiast uznać ugodę, której celem byłoby przesunięcie terminu rozwiązania umowy o pracę, jedynie dla uzyskania przez pracownika okresu zatrudnienia, wymaganego do przyznania świadczeń z ubezpieczenia społecznego (np. emerytury lub renty). Za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego można by uznać ugodę, w której strony chciałyby przekształcić tryb rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia (art. 52 k.p.) na rozwiązanie umowy o pracę w drodze porozumienia, jeżeli przyczyną zastosowania zwolnienia dyscyplinarnego było szczególnie rażące (naganne) naruszenie przez pracownika jego obowiązków. Prawidłowa ocena tych okoliczności jest możliwa, gdy sąd dysponuje wystarczającymi informacjami co do okoliczności konkretnego sporu. Potrzebne informacje sąd może uzyskać przede wszystkim na podstawie wyjaśnień stron przedłożonych na piśmie lub wyznaczając rozprawę.

Porozmawiaj o tym na naszym FORUM!!!

Ugoda sądowa

Możliwe jest także zawarcie ugody bezpośrednio przed sądem (ugoda sądowa). Do takiej ugody może dojść na każdym etapie postępowania przed sądem pracy aż do wydania wyroku. Zawarcie ugody sądowej jest dopuszczalne zarówno w postępowaniu przed sądem pracy rozpoznającym sprawę w I instancji (sąd rejonowy lub okręgowy), jak i w postępowaniu odwoławczym wywołanym złożeniem apelacji od wyroku (w sądzie okręgowym działającym jako sąd II instancji lub w sądzie apelacyjnym).

 

Treść ugody

Treść ugody zawieranej przed sądem wpisywana jest do protokołu rozprawy. Ugodę podpisuje każda strona procesu. Możliwe jest zawarcie ugody co do części lub niektórych żądań zawartych w pozwie. Wówczas w tym zakresie sąd umorzy postępowanie, a co do pozostałych roszczeń będzie się ono toczyć w dalszym ciągu.

Ugoda powinna zawierać sformułowania jasne, niebudzące wątpliwości i umożliwiające ewentualną realizację ugody w drodze egzekucji. Jest to niezwykle istotne, bowiem po wpisaniu ugody do protokołu i podpisaniu jej przez strony nie podlega ona - tak jak jest to w przypadku wyroku - sprostowaniu lub uzupełnieniu. Sąd nie jest także władny dokonywać wykładni ugody (może natomiast dokonać wykładni wyroku).

Ugoda zwierana w sprawach z zakresu prawa pracy powinna być zgodna z prawem, z zasadami współżycia społecznego, nie zmierzać do obejścia prawa i nie naruszać słusznego interesu pracownika. Ocena dopuszczalności ugody sądowej według tego ostatniego kryterium (słusznego interesu pracownika) powinna być dokonana przez porównanie treści ugody z przysługującymi pracownikowi roszczeniami wynikającymi z przytoczonych przez niego okoliczności faktycznych (postanowienie SN z 21 lipca 2000 r., I PKN 451/00, OSNP 2002/5/116). Słuszny interes pracownika nie może być jednak rozumiany jako wykluczający możliwość ustępstwa przez pracownika z części dochodzonych przez niego roszczeń. Ochrona pracownika nie może bowiem sięgać tak daleko, aby uznać za niedopuszczalną każdą ugodę przyznającą pracownikowi nieco mniejsze korzyści, niż można by mu przyznać wyrokiem. Słuszny interes w takiej sytuacji będzie zatem zaspokojony nie tylko wówczas, gdy roszczenie jest wygórowane lub niepewne co do wysokości, ale także wówczas, gdy pracownik czyni pewne ustępstwa ze swego usprawiedliwionego roszczenia, jeśli przemawiają za tym szczególne okoliczności sprawy, np. możliwość natychmiastowego uzyskania zaspokojenia roszczenia ustalonego ugodą (uchwała SN z 20 grudnia 1969 r., III PZP 43/69, OSN 1970/3/40 i postanowienie z 20 czerwca 2000 r., I PKN 313/00, OSNP 2002/1/17).

Zobacz serwis: Przedsiębiorca w sądzie

Skutki zawarcia ugody

Skutki ugody sądowej są dwojakiego rodzaju. Z jednej strony ma ona charakter czynności procesowej. Zawarcie ugody powoduje bowiem skutek w postaci zakończenia postępowania. Sąd wydaje wówczas postanowienie o umorzeniu postępowania. Z drugiej zaś strony ugoda ma charakter czynności prawnej - stanowi zgodne oświadczenie woli jej stron. W przypadku zawarcia ugody i wydania przez sąd postanowienia o umorzeniu postępowania strony mają możliwość jego zaskarżenia zażaleniem (zażalenia na postanowienia sądu rejonowego rozpoznaje sąd okręgowy, a na postanowienia sądu okręgowego działającego jako sąd I instancji - sąd apelacyjny).

Jeśli z treści ugody sądowej wynikają dla poszczególnych stron określone obowiązki, polegające przykładowo na zapłacie określonego świadczenia, to taka ugoda podlega wykonaniu na takich samych zasadach jak wyrok sądu. Jest to więc tytuł egzekucyjny, który po nadaniu przez sąd klauzuli wykonalności może być egzekwowany w drodze egzekucji komorniczej. Nie będą natomiast nadawać się do egzekucji np. ugody, w których strony ustaliły, że strony łączy umowa o pracę lub umowa ta została rozwiązana w określonej dacie i trybie. Ugody takie są skuteczne (wywołują skutki prawne), ale same w sobie nie podlegają egzekucji sądowej.

 
Zobacz również: Mediacje w biznesie

Więcej przeczytasz w Serwisie Prawno - Pracowniczym