Warunki prowadzenia firmy w Polsce i Irlandii

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA

Jak jest w Irlandii

W Irlandii przedsiębiorca indywidualny może zarejestrować działalność gospodarczą za pośrednictwem internetu. Zachętą dla korzystania z tej formy rejestracji jest niższa cena od tradycyjnej. Na stronie urzędu rejestracji spółek znajdziemy też wyszukiwarkę nazw, co zapobiega odrzuceniu wniosku w przypadku nazwy już zastrzeżonej.

Najprostszą formą wykonywania działalności gospodarczej przez osoby fizyczne w Irlandii jest samozatrudnienie (sole trader).

- Gdy chcemy sami prowadzić firmę pod swoim nazwiskiem, w ogóle nie musimy rejestrować się w Companies Registration Office. Pozostaje rejestracja w Urzędzie Skarbowym - wyjaśnia Jerzy Bartosik z Ambasady RP w Dublinie.

- W Irlandii nie istnieje praktycznie wymóg dysponowania kapitałem zakładowym dla rejestracji spółki Ltd - mówi Roman Rewald z kancelarii Weil, Gotshal & Manges.

- Przy rejestrowaniu spółki Ltd musimy stawić się z wypełnionym formularzem RBN1 w urzędzie rejestracji z umową i statutem spółki oraz formularzem A1 zawierającym podstawowe dane o rejestrowanym podmiocie - dodaje Szymon Czerwiński z Accreo Taxand.

Jak jest w Polsce

Rejestracja indywidualnych przedsiębiorców daje państwu wyobrażenie o skali działalności gospodarczej. W Polsce stanowią oni 97-98 proc. wszystkich przedsiębiorców. Brak rejestracji uniemożliwia prowadzenie skutecznej i odpowiedniej polityki gospodarczej przez państwo.

- Niedoinformowanie państwa byłoby niekorzystne dla samych przedsiębiorców, ponieważ nie mogliby uzyskiwać informacji o konkurencji. Informatyzacja rejestracji nie może funkcjonować na zasadzie wyłączności. Nie wszyscy posługują się internetem - uważa prof. Krystyna Pawłowicz z UW. .

- Wykazanie się przed sądem rejestrowym, że dysponujemy kwotą 50 tys. zł, w Polsce jest przesadzone. Nie stanowi żadnej gwarancji solidności przedsiębiorcy - uważa Roman Rewald.

REKOMENDACJE:

• Procedury rejestracji firmy trzeba ostrożnie upraszczać. Brak wymogu rejestracji może doprowadzić do zakłócenia konkurencji.

• Warto zastanowić się nad zmniejszeniem wysokości kapitału zakładowego spółki z o.o.

PODATKI

Jak jest w Irlandii

Stawki podatku dochodowego od osób fizycznych w Irlandii w 2007 roku wynoszą 20 i 41 proc., przy czym ta pierwsza ma zastosowanie do dochodów nieprzekraczających w przypadku osób samotnych 34 tys. euro (ok. 125 tys. zł) rocznie, a w przypadku małżeństw - 43 tys. euro (ok. 155 tys. zł). Joanna Narkiewicz-Tarłowska, starszy menedżer, doradca podatkowy w PricewaterhouseCoopers przypomina, że w Polsce dla dochodów powyżej 43 405 zł obowiązuje stawka 30 proc., a powyżej 85 528 zł - 40 proc.

- W Irlandii istnieją wysokie kwoty wolne od podatku, tj. 5210 euro dla osoby samotnej (w Polsce 3015 zł) oraz 10 420 euro dla małżeństw. Kwoty te są zwiększane o 575 euro za każde z dwojga pierwszych dzieci oraz o 830 euro za trzecie i kolejne dziecko. Dodatkowo od podatku można odliczyć tzw. tax credit, czyli 1760 euro (3520 euro dla małżeństw). To wszystko powoduje, że podatki płacone w Irlandii przez osoby fizyczne są dużo niższe niż w Polsce - argumentuje Joanna Narkiewicz-Tarłowska.

Także irlandzki podatek dochodowy od osób prawnych jest atrakcyjniejszy niż polski. Wynosi 12,5 proc. (w Polsce 19 proc.), przy czym niektóre przedsiębiorstwa płacą nawet mniej, czyli 10 proc. (jeszcze do 2003 roku taką stawkę płaciły wszystkie firmy).

Jak jest w Polsce

W Polsce stosowana jest trzystopniowa skala podatkowa ze stawkami 19, 20 i 30 proc. Mimo niższych stawek obciążenia podatkowe są w Polsce wyższe z uwagi na niskie progi oraz niską kwotę wolną od podatku. W 2007 roku bez podatku można w Polsce zarobić 3015 zł, czyli nieco ponad 830 euro. Powyżej tej kwoty zaczyna działać progresja podatkowa. Stosunkowo szybko zaczynamy też płacić wyższe stawki podatku. Podatek w wysokości 40 proc. płaci się po przekroczeniu 85 528 zł, czyli nieco ponad 23 700 euro. Można skorzystać również z ulgi internetowej (760 zł, czyli około 210 euro) oraz prorodzinnej - około 1145,08 zł na dziecko (około 318 euro). Mniej płacą przedsiębiorcy, dla których obowiązuje w większości przypadków stawka 19 proc. (CIT i stawka liniowa PIT).

REKOMENDACJE:

• Obniżenie poziomu opodatkowania pracowników najemnych.

• Wprowadzenie dla firm zachęt prorozwojowych.

• Uproszczenie zasad ustalania podstawy opodatkowania.

PRAWO PRACY I ZATRUDNIENIE

Jak jest w Irlandii

Pod koniec lat 80. stopa bezrobocia w Irlandii wynosiła 17 proc., inflacja - 12 proc., a brak możliwości zatrudnienia i spadek płac spowodowały masową emigrację. W 1987 roku rząd, związki zawodowe i pracodawcy zawarli więc pierwszy z paktów społecznych, które zakładały mi.in. negocjowanie wzrostu wynagrodzeń w określonej perspektywie czasu. W pierwszej umowie wskaźnik ten wynosił 2,5 proc. Ustalono też, o ile będzie rosnąć płaca minimalna, jak zostaną zreorganizowane służby zatrudnienia, promowane elastyczne formy zatrudnienia i jak będzie się odbywać przekwalifikowanie zawodowe. Wszystkie strony umowy poszły na określony kompromis - na przykład związki zrezygnowały z roszczeń płacowych, aby firmy miały możliwość rozwoju. Dzięki tym zmianom od 1987 roku liczba miejsc pracy w tym małym kraju wzrosła o 1,1 mln, a realne płace netto od 1996 roku wzrosły o 28 proc.

W Irlandii wciąż są podpisywane pakty społeczne, a w ostatnim z 2006 roku położono większy nacisk na ochronę praw pracowniczych. Na przykład wszystkie kary i grzywny za nieprzestrzeganie prawa pracy wynoszą od 5 tys. aż do 250 tys. euro.

Jak jest w Polsce

W Polsce, podobnie jak w Irlandii, podpisanie umowy społecznej ułatwiłoby reorganizację służb zatrudnienia, proces przekwalifikowania zawodowego, co na pewno wpłynęłoby na obniżenie bezrobocia. Nie ma także przeszkód, aby w naszych warunkach rząd i partnerzy społeczni zawierali porozumienia płacowe, co umożliwiłoby zakończenie sporów płacowych np. z pracownikami służby zdrowia czy nauczycielami. W umowie można także opracować plan reorganizacji szkolnictwa zawodowego i powrotu wyspecjalizowanej kadry pracowniczej zza granicy. W Polsce coraz bardziej odczuwalny jest bowiem brak rąk do pracy.

REKOMENDACJE:

• Zawarcie umowy społecznej, która zobowiązywałaby związki zawodowe, aby nie eskalowały żądań, a pracodawców do przestrzegania praw pracowników.

• Uregulowanie w pakcie społecznym dynamiki wzrostu płac.

POLITYKA SPOŁECZNA

Jak jest w Irlandii

Irlandzkie umowy społeczne zobowiązywały rząd i partnerów społecznych do osiągnięcia określonych standardów socjalnych. Zgodnie na przykład z paktem zawartym w 2000 roku 70 proc. pracowników powyżej 30 roku życia ma być ubezpieczonych w zakładowych funduszach emerytalnych, a renta socjalna powinna wynosić 34 proc. średniej płacy w przemyśle. Najnowszy pakt z 2006 roku kładzie nacisk na zabezpieczenie społeczne pracowników wychowujących dzieci. Wysokość osiąganego dochodu, która umożliwia staranie się o zasiłek dla rodziców lub opiekunów, będzie skorelowana ze średnim wynagrodzeniem. Rośnie dodatek na opiekę zastępczą nad dzieckiem, a urlopy macierzyńskie i rodzicielskie zostaną łącznie wydłużone do 56 tygodni, a nawet 70 tygodni (jeśli doliczony zostanie urlop rodzicielski ojca).

Jak jest w Polsce

Pakt społeczny w Polsce ułatwiłby prowadzenie jednolitej polityki prorodzinnej, która wobec niskiego przyrostu naturalnego, emigracji i wzrostu liczby emerytów staje się koniecznością. Dzięki umowie możliwe byłoby zakończenie reformy emerytalnej. Obecnie w Polsce niestety wciąż zdarza się, że rząd albo ugina się pod presją żądań jednej grupy zawodowej (choćby używała argumentu siły), a z innymi nie chce rozmawiać w ogóle.

REKOMENDACJE:

• Dokończenie reformy emerytalnej powinno odbyć się w atmosferze dialogu.

• Polityka rodzinna powinna być zaplanowana na wiele lat.

• Powinien powstać spójny program zachęcający do powrotu z emigracji.

BUDOWA DRÓG I AUTOSTRAD

Jak jest w Irlandii

Choć irlandzka sieć dróg liczy ponad 92 tys. km, to tylko ok. 300 km z nich ma statut autostrad. Rozbudowa sieci dróg przez długie lata nie była jednym z priorytetów rządu, co spowodowało zaniedbania w tej materii. Jednak w ostatnich latach to się zmieniło. Irlandia stała się gigantycznym placem realizacji inwestycji transportowych.

Pod koniec 2005 roku irlandzki rząd ogłosił dziesięcioletni program rozbudowy sieci transportowej. Chodzi nie tylko o budowę nowych autostrad i tras ekspresowych, ale także o inwestycje kolejowe. Na jego realizację ma zostać wydane ponad 34 mld euro, z czego 26,5 mld euro wyłoży budżet państwa. Reszta to fundusze europejskie i kapitał prywatny.

Budową autostrad i głównych tras zajmuje się w Irlandii powołana do życia w 1994 roku rządowa agencja National Road Authority.

Irlandzki rząd pod wpływem doświadczeń brytyjskich mocno postawił na system partnerstwa publiczno-prywatnego. W 1999 roku uruchomił trzy pilotażowe projekty drogowe, realizowane w systemie PPP. Irlandzka agencja drogowa do tej pory zrealizowała cztery projekty w tym systemie, a kolejne sześć jest w trakcie i mają zostać zakończone do 2010 roku. Dzięki PPP inwestorzy prywatni zainwestowali w budowę dróg ponad 2 mld euro.

Jak jest w Polsce

Pod względem stanu dróg i liczby szybkich tras Polska i Irlandia są do siebie zbliżone. Podobieństw jest więcej. Oba kraje realizują inwestycje drogowe głównie ze środków budżetowych, głównym inwestorem jest państwowa agencja (w Polsce Główna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad), oba kraje przygotowały kompleksowy plan rozbudowy sieci dróg. To, co różni Polskę od Irlandii, to konsekwencja w jego wdrażaniu oraz zaangażowanie do inwestycji kapitału prywatnego.

REKOMENDACJE:

• Większy udział kapitału prywatnego w finansowaniu inwestycji drogowych.

• Stworzenie wieloletniego planu inwestycyjnego.

• Likwidacja barier inwestycyjnych w prawie przetargowym czy budowlanym.

Polska, Irlandia

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

EWA MATYSZEWSKA

MARIUSZ GAWRYCHOWSKI

ŁUKASZ GUZA

TOMASZ SUCHAR