Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Pracownik może mieć nawet 12-miesięczny okres wypowiedzenia

Paweł Jakubczak
Paweł Jakubczak
inforCMS
Zgodnie z art. 36 par. 1 k.p. długość okresów wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony zależy od stażu pracy u danego pracodawcy. Czy jest możliwe stosowanie dłuższych okresów wypowiedzenia niż przewidziane w tym artykule?

Na podstawie art. 36 par. 1 okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest uzależniony od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy i wynosi dwa tygodnie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż sześć miesięcy, jeden miesiąc, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej sześć miesięcy, trzy miesiące, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej trzy lata. Artykuł 36 par. 1 k.p. nie przewiduje wprost, że w umowie o pracę strony mogą ustalić dłuższe okresy wypowiedzenia. Kodeks pracy stwierdza jedynie, że strony mogą po dokonaniu wypowiedzenia umowy o pracę przez jedną z nich ustalić wcześniejszy termin rozwiązania umowy. Jednak ustalenie takie nie zmienia trybu rozwiązania umowy o pracę.

Orzecznictwo sądowe nie daje jednoznacznej odpowiedzi na postawione pytanie. Początkowo Sąd Najwyższy twierdził, że okresy wypowiedzenia przewidziane w art. 36 par. 1 k.p. mają charakter sztywny (por. wyrok SN z 23 marca 1978 r., I PRN 24/78, OSNC 1978/11/214). Nie mogą być ani skracane, ani wydłużane. Jednak w ostatnich latach sędziowie SN wydali wyroki, w których zaprzeczyli dotychczasowej linii orzeczniczej. Sąd Najwyższy, odnosząc się do treści art. 18 k.p., przyjął, że możliwe jest zastrzeżenie w umowie o pracę zawartej na czas nieokreślony (ale także w układzie zbiorowym pracy) dłuższych okresów wypowiedzenia niż wynikające z art. 36 par. 1 k.p. Taka możliwość wynika z art. 18 k.p. Zgodnie z jego treścią postanowienia umów o pracę i innych aktów, na podstawie których powstaje stosunek pracy, nie mogą być dla pracownika mniej korzystne niż przepisy kodeksu pracy, w przeciwnym razie będą one nieważne. Jeżeli zatem umowa o pracę jest korzystniejsza dla pracownika niż przepisy prawa pracy, to taka umowa jest prawnie dopuszczalna i wiąże strony stosunku pracy.

Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał, że ocena, czy zastrzeżenie dłuższego okresu wypowiedzenia jest korzystniejsze dla pracownika, musi mieć charakter obiektywny. Co to oznacza w praktyce?

W uzasadnieniu uchwały z 9 listopada 1994 r. (I PZP 46/94, OSNP 1995/7/87) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że nie może to być ocena dokonywana jedynie na podstawie subiektywnych kryteriów, związanych z poglądami czy zmieniającymi się żądaniami i oczekiwaniami pracownika, jak również nie może ona brać pod uwagę jedynie sytuacji stron i ich dążeń, jakie istnieją w chwili rozwiązywania stosunku pracy, gdyż oznaczałoby to wprowadzenie do stosunku pracy, który je łączy, stanu niepewności ich sytuacji prawnej.

Sąd Najwyższy podkreślał przy tym, że ocena, czy postanowienia umowy o pracę są korzystniejsze, musi być dokonywana według stanu na dzień zawarcia, a nie na dzień rozwiązania umowy o pracę. Powinna ona być dokonywana przy uwzględnieniu umowy o pracę, tj. wszystkich jej postanowień, a także w odniesieniu do osoby konkretnego pracownika, jego wykształcenia, zawodu, umiejętności, doświadczenia. Należy także brać pod uwagę okoliczności i czas zawarcia umowy, tj. sytuację na rynku pracy. Na przykład jeżeli sytuacja jest stabilna, a pracodawcy zabiegają o pozyskanie pracowników, to zastrzeżenie dłuższego okresu wypowiedzenia może być potraktowane jako jego nadmierne ograniczenie.

Zupełnie inaczej należy oceniać wydłużenie okresu wypowiedzenia, gdy wiele osób pozostaje bez pracy. W tej sytuacji dłuższy okres wypowiedzenia z reguły będzie korzystniejszy dla pracownika. Pracownik będzie bowiem miał więcej czasu na poszukiwanie pracy, mając zapewnione w tym czasie źródło utrzymania. Jednak w niektórych przypadkach dłuższy okres wypowiedzenia, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy oraz wszystkich postanowień umowy, może okazać się niekorzystny dla pracownika

Warto dodać, że ustalenie okresów wypowiedzenia dłuższych niż przewidziane w kodeksie pracy może być także przewidziane w układzie zbiorowym pracy. Jego postanowienia będą również podlegały ocenie pod względem ich korzystności dla pracownika.

Czy 12-miesięczny okres wypowiedzenia jest dla pracownika korzystniejszy od wypowiedzenia określonego w kodeksie pracy? Czy obie strony stosunku pracy muszą stosować 12-miesięczne wypowiedzenie?

Sąd Najwyższy w uchwale z 9 listopada 1994 r. (I PZP 46/94, OSNP 1995/7/87) stwierdził, że zastrzeżenie w umowie o pracę zawartej na czas nieokreślony 12-miesięcznego okresu wypowiedzenia przez zakład pracy jest dopuszczalne na podstawie art. 18 par. 2 k.p. Przy uwzględnieniu przedstawionych wyżej kryteriów oceny, na podstawie art. 18 par. 2 k.p., takie postanowienie może być uznane za korzystne dla pracownika. W tej sprawie Sąd Najwyższy oceniał jedynie dopuszczalność zastrzeżenia dłuższego okresu wypowiedzenia dla pracodawcy. Można także ustalić, że w razie wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę będzie obowiązywał dłuższy okres wypowiedzenia. Natomiast w przypadku gdy wypowiedzenie złoży pracownik, będzie obowiązywał okres wypowiedzenia przewidziany w art. 36 par. 1 k.p.

Jeżeli w umowie o pracę zostanie zastrzeżony dłuższy okres wypowiedzenia dla obu stron stosunku pracy, to postanowienie takie będzie niezgodne z art. 18 par. 1 k.p. Oznacza to, że nieważne może być tylko postanowienie zastrzegające dłuższy okres wypowiedzenia dla pracownika. W razie wypowiedzenia umowy przez pracodawcę będzie miał zastosowanie dłuższy okres wypowiedzenia przewidziany w umowie o pracę.

Czy pracownik może wypowiedzieć umowę o pracę zawartą na czas nieokreślony z zachowaniem okresów wypowiedzenia z kodeksu pracy, pomimo iż w umowie przewidziano dłuższe okresy wypowiedzenia?

Znowu należy odnieść się do oceny zapisów umowy o pracę w kontekście reguły uprzywilejowania pracownika wynikającej z art. 18 k.p. Jeżeli w danej sprawie wydłużony okres wypowiedzenia zostałby oceniony jako niekorzystny dla pracownika przy uwzględnieniu zasad, o których mówiłam wcześniej, wówczas postanowienie umowy o pracę dotyczące dłuższego okresu wypowiedzenia, jako dotknięte wadą nieważności, nie miałoby zastosowania. Zgodnie bowiem z art. 18 par. 2 k.p. postanowienia umowy o pracę mniej korzystne dla pracownika niż przepisy kodeksu pracy są nieważne, a w miejsce nieważnych postanowień umownych stosuje się przepisy kodeksu pracy. W takiej sytuacji do wypowiedzenia umowy o pracę przez pracownika miałby zastosowanie odpowiedni, tj. uwzględniający jego staż pracy, okres wypowiedzenia przewidziany w umowie o pracę.

Postanowienie umowy mniej korzystne dla pracownika jest nieważne od samego początku, tj. od dnia jego wprowadzenia do umowy o pracę. Nie może natomiast stać się nieważne w trakcie trwania umowy, po zmianie sytuacji stron, ich potrzeb, oczekiwań, oceny i wyobrażeń pracownika co jest dla niego korzystniejsze. Konieczność zapewnienia pewności co do sytuacji prawnej stron stosunku pracy nie pozwala na dokonanie oceny postanowień umowy o pracę w kontekście art. 18 k.p. według oczekiwań i potrzeb pracownika z chwili dokonania wypowiedzenia.

Reasumując, jeżeli w umowie o pracę zostanie zastrzeżony dłuższy okres wypowiedzenia, który jako niekorzystny dla pracownika będzie nieważny na podstawie art. 18 par. 2 k.p., wówczas pracownik może wypowiedzieć umowę z zachowaniem okresu wypowiedzenia wynikającego z kodeksu pracy.

Czy stosowanie dłuższych okresów wypowiedzenia ma wpływ na wysokość ewentualnego odszkodowania z powodu niezgodnego z przepisami prawa pracy rozwiązania umowy?

Wysokość odszkodowania za niezgodne z prawem lub nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę jest ustalana w odniesieniu do okresu wypowiedzenia. Zgodnie z art. 471 k.p. odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres od dwóch tygodni do trzech miesięcy, nie niższej jednak od wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. Oznacza to, że jeżeli w umowie o pracę zostanie zastrzeżony dłuższy okres wypowiedzenia, a następnie zostanie ona rozwiązana przez pracodawcę z naruszeniem przepisów (np. wskutek zastosowania krótszego okresu wypowiedzenia niż przewidziany w umowie o pracę), wówczas pracownik miałby prawo do odszkodowania w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia przewidziany w umowie o pracę.

Czy długość okresu wypowiedzenia może mieć wpływ na obowiązki pracownika wynikające z umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy?

Długość okresu wypowiedzenia może mieć wpływ na obowiązki pracownika wynikające z umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy. Okres związania pracownika zakazem konkurencji po ustaniu stosunku pracy biegnie od daty rozwiązania umowy. Przy dłuższym okresie wypowiedzenia zakaz konkurencji będzie obowiązywał po jego upływie. Będzie tak również w sytuacji, gdy pracownik mylnie uzna, że przewidziany w umowie o pracę dłuższy okres wypowiedzenia jest niekorzystny w świetle art. 18 k.p., a w konsekwencji nieważny, przez co będzie pozostawał w błędnym przekonaniu co do daty rozwiązania umowy o pracę, a tym samym co do terminu obowiązywania zakazu konkurencji. W takim przypadku może narazić się na odpowiedzialność za złamanie zakazu konkurencji. Warto podkreślić, że strony po wypowiedzeniu umowy mogą w drodze porozumienia ustalić wcześniejszy termin jej rozwiązania.

Agnieszka Jesiotr-Rejmanowska

radca prawny w Kancelarii Pogorzelec Krassowska & Partnerzy Adwokaci i Radcowie Prawni. Specjalista m.in. w dziedzinie prawa pracy, prawa korporacyjnego, prawa handlowego. Autorka licznych artykułów i publikacji.

 

NOTOWAŁ: PAWEŁ JAKUBCZAK

PODSTAWA PRAWNA

• Art. 18 par. 1 i 2, art. 36 par. 1, art. 47 par. 1 k.p. ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!
Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!

Poradnik prezentuje praktyczne wskazówki, w jaki sposób dostosować się do zmian w podatkach i wynagrodzeniach wprowadzanych nowelizacją Polskiego Ładu.

Tyko teraz książka + ebook w PREZENCIE
Źródło: GP
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Moja firma
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Świadectwo fitosanitarne w formie elektronicznej
    Od 1 lipca br. świadectwa fitosanitarne towarzyszące polskim produktom rolnym eksportowanym do państw trzecich, będą mogły być wydawane także w wersji elektronicznej - informuje Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
    Dofinansowanie do ogródków działkowych - jak je otrzymać?
    Dofinansowanie do ogródków działkowych przyznawane jest działkowcom na inwestycje w ich częściach wspólnych. Można otrzymać kwotę od 10 tys. zł do 100 tys. zł. Właśnie ruszył kolejny nabór wniosków.
    Gospodarka światowa - prognozy 2022-2023
    Wzrost światowy wchodzi w połowie 2022 roku w trudną fazę w związku z utrzymującym się wysokim poziomem niepewności wynikającej z ryzyk geopolitycznych. W związku z szybszym zaostrzaniem polityki monetarnej i pogarszającą się sytuacją geopolityczną rosną ryzyka dla rynków wschodzących - piszą analitycy Allianz Trade w komentarzu z 1 lipca 2022 r.
    Magazyny miejskie - bliżej klienta, szybsza dostawa
    Zdaniem najemców powierzchni magazynowych – niezależnie od branży, w jakiej działają, najbardziej atrakcyjne są magazyny zlokalizowane w pobliżu docelowego klienta, czyli przede wszystkim w miastach. Szybka dostawa jest szczególnie istotna w przypadku handlu internetowego, a więc to właśnie e-commerce ma szczególny wpływ na popularność tego typu obiektów.
    Zmiana listy dostawców kart flotowych i zakresu usług dla użytkowników e-TOLL od 1 lipca 2022 r.
    Od 1 lipca 2022 r. każdy wystawca kart flotowych może nawiązać bezpośrednią współpracę z szefem Krajowej Administracji Skarbowej (KAS). Dostępna jest możliwość wnoszenia opłaty elektronicznej z wykorzystaniem karty flotowej, jako zabezpieczenia. Sprawdź, czy dostawca Twojej karty flotowej jest zintegrowany z systemem e-TOLL.
    Lewiatan: możliwe jest ograniczenie popytu konsumpcyjnego
    Wzrost cen może w końcu oznaczać ograniczenie popytu konsumpcyjnego, co będzie kolejnym czynnikiem przepowiadającym początek ostrego hamowania gospodarczego - ocenił w piątek ekspert Konfederacji Lewiatan Mariusz Zielonka, odnosząc się do danych GUS o inflacji.
    Ruszył Deweloperski Fundusz Gwarancyjny
    Deweloperski Fundusz Gwarancyjny jest wynikiem prac nad nową ustawą deweloperską. Dzięki niemu nabywcy mieszkań na rynku pierwotnym będą lepiej chronieni – odzyskają całość wpłaconych pieniędzy nawet w przypadku upadłości dewelopera. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny wspólnie wyjaśniają najważniejsze zmiany.
    Branża eventowa nadal w słabej kondycji [BADANIE]
    Pandemia dała się branży eventowej wyjątkowo mocno we znaki. Po dwóch latach znów mamy wysyp imprez, ale nie wszystkie firmy doczekały tego momentu.
    Ceny wynajmu mieszkań w maju ustabilizowały się
    Ceny wynajmu mieszkań w minionych miesiącach charakteryzowały się ogromnymi wzrostami. Oferty również znikały jak ciepłe bułeczki. W maju jednak dynamika przyrostów spadła.
    OZE szkodliwe dla środowiska? Pilnie potrzebne unijne regulacje
    GDAŃSK – Według danych Polskiego Stowarzyszenia Energetyki Wiatrowej, w styczniu 2022 roku w szczytowych momentach wiatraki zaspokajały 30–35% zapotrzebowania energetycznego Polski, zaś w lutym – prawie 50%. OZE postrzegane są jako wzmocnienie bezpieczeństwa energetycznego kraju i sposób na zmniejszanie emisji dwutlenku węgla. W turbinach wiatrowych wciąż wykorzystywany jest jednak gaz fluorowy, tysiące razy bardziej szkodliwy niż CO2. Jak wskazują eksperci Eaton, pilnie potrzebne są unijne regulacje zakazujące jego wykorzystywania.
    Ostatni dzień na złożenie deklaracji w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków. Spóźnienie może skutkować grzywną
    Właścicielom i zarządcom nieruchomości został już tylko jeden dzień, żeby złożyć deklarację do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków i wskazać w niej swoje źródło ogrzewania. Ci, którzy nie dopełnią tego obowiązku, muszą się liczyć z karą grzywny. Trzeba też pamiętać, że obowiązkiem zgłoszenia do CEEB są objęte wszystkie budynki – mieszkalne i niemieszkalne – wybudowane i oddane do użytkowania przed styczniem 2022 roku.
    Podwójne mandaty dla recydywistów od 17 września 2022 r.
    Podwójne mandaty dla recydywistów od 17 września 2022 r.? Dokładnie tak. Tego dnia w życie wejdzie też nowy taryfikator punktów karnych.
    Czy można tankować samochód na włączonym silniku?
    Czy można tankować samochód na włączonym silniku? To temat jednej z niekończących się dyskusji między kierowcami. Jaka jest odpowiedź?
    Wnioski o „pomoc klęskową” tylko do 30 czerwca! Dziś ostatni dzień terminu
    Termin składania wniosków o przyznanie pomocy producentom rolnym poszkodowanym w wyniku wystąpienia w 2021 r. niekorzystnych zjawisk atmosferycznych upływa już 30 czerwca br.
    Zablokowany tranzyt do Kaliningradu i Barentsburga. Litwa i Norwegia na kursie kolizyjnym z Kremlem
    Wilno tłumaczy, że zablokowanie tranzytu niektórych towarów do obwodu kaliningradzkiego wynika z prawa unijnego. Litewski Sejm przedłużył do połowy września stan wyjątkowy, wprowadzony 24 lutego po rozpoczęciu rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Decyzja była formalnością, zwłaszcza że napięcie w Wilnie rośnie w związku ze sporem z Rosją o tranzyt sankcyjnych towarów do Kaliningradu.
    Nowe drogi w Polsce. Lato 2022
    Nowe drogi w Polsce? Lato 2022 r. już przywitało nas serią nowych szlaków drogowych, a w wakacje prace będą trwać dalej. Gdzie? O tym w tym tekście.
    Elektryczny Passat, czyli Volkswagen ID.Aero pokazany!
    Elektryczny Passat? Tak, elektryfikacja dotknie również tej ikony polskiej motoryzacji. Wersja zasilana prądem będzie nazwana Volkswagen ID.Aero.
    Konkursy z Funduszy Europejskich dostępne w lipcu
    Nowe konkursy i otwarcie Programów z perspektywy 2021-2027 już niebawem. Tymczasem, zapraszamy do zapoznania się i skorzystania z możliwości, jakie jeszcze mamy z dotychczasowych środków, wciąż aktualnych w lipcu. Oferta obejmuje łącznie 19 konkursów: 8 z programów krajowych, 8 z programów regionalnych oraz 3 z programów Europejskiej Współpracy Terytorialnej.
    KPMG: rynek dóbr luksusowych w Polsce wart w ub.r. ok. 30 mld zł, więcej niż przed pandemią
    Rynek dóbr luksusowych w Polsce był wart w 2021 r. blisko 30 mld zł, czyli więcej niż przed pandemią - wskazano w raporcie firmy doradczej KPMG. Najwięcej bardzo bogatych Polaków mieszkało na Mazowszu, w Wielkopolsce i Małopolsce - podano
    Ile paliwa zużywa klimatyzacja?
    Ile paliwa zużywa klimatyzacja? To latem ważne pytanie. Znamy na nie odpowiedź. Wiemy też czy lepiej jeździć na klimatyzacji czy z otwartymi szybami.
    Sprzedaż mieszkań w II kwartale spadła 18 proc. w porównaniu do I kwartału
    Sprzedaż nowych mieszkań po gwałtownych majowych spadkach w czerwcu zanotowała dalsze spadki, ale ich dynamika znacznie wyhamowała. W całym w II kwartale sprzedano 8.876 mieszkań, co oznacza spadek blisko 50 proc. rdr i 18 proc. w stosunku do pierwszego kwartału 2022 roku - wynika z wstępnych danych portalu mieszkaniowego tabelaofert. pl.
    Międzynarodowe prawo jazdy – co musisz wiedzieć?
    Międzynarodowe prawo jazdy. Co musisz o nim wiedzieć? Jak je zdobyć? I do czego tak właściwie może być potrzebne? Sprawdźmy.
    Lepszy etat niż własna firma. Tylko 7 na 100 Polaków zmuszonych do szukania pracy założyłoby własny biznes
    Tylko 7 proc. Polaków zmuszonych do szukania pracy założyłoby własny biznes. Niemal 30 proc. osób prowadzących biznes myśli o zamknięciu działalności lub firmy, a nieco ponad 20 proc. o jej sprzedaży - wynika z badania gotowości biznesowej Polaków przygotowanego dla firmy Assay Group.
    Koniec naklejek rejestracyjnych od 4 września 2022 r.
    Koniec naklejek rejestracyjnych od 4 września 2022 r. Nowe przepisy są już tuż za rogiem. Skąd wziął się ten pomysł i co oznacza dla kierowców?
    Zakłócenia łańcuchów dostaw. Importerzy szukają nowych możliwości transportu
    Globalne łańcuchy dostaw nadal są zakłócane przez COVID-19, a sytuację dodatkowo pogorszył wybuch wojny w Ukrainie. W efekcie średnie opóźnienie statków na całym świecie wciąż wynosi około tygodnia, a problemy dotkliwie odczuwają zwłaszcza małe i średnie firmy oraz przedsiębiorstwa pracujące w modelu just in time, które utrzymują minimalny poziom zapasów magazynowych. Sytuacja transportowa uderza też w konsumentów, bo wysokie stawki frachtu wpłynęły na podwyżki cen i wydłużył się czas dostaw gotowych produktów do sklepów. Na dodatek ten czas wkrótce może być jeszcze dłuższy.