Jakie składniki wynagrodzenia należy wliczać, a jakie pomijać przy obliczaniu zasiłku dla pracownika

Reguły ustanowione dla obliczania zasiłku chorobowego mają odpowiednie zastosowanie przy ustalaniu wysokości pozostałych zasiłków z ubezpieczenia społecznego, tj. macierzyńskiego, opiekuńczego, wyrównawczego oraz świadczenia rehabilitacyjnego.

Podstawa wymiaru zasiłku

Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego oraz pozostałych zasiłków stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy, lub za pełne miesiące kalendarzowe zatrudnienia, jeśli jest ono krótsze niż 12 miesięcy. Przy obliczaniu podstawy zasiłkowej należy mieć na uwadze kilka najważniejszych, ogólnych zasad:

• wynagrodzeniem uwzględnianym w podstawie wymiaru zasiłku jest przychód pracownika stanowiący podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniu potrąconych przez pracodawcę składek na ubezpieczenia społeczne, finansowanych ze środków pracownika (co do zasady 13,71%);
• do podstawy wymiaru zasiłku należy przyjąć wynagrodzenie uzyskane przez pracownika u płatnika składek w okresie nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego, z tytułu którego przysługuje zasiłek chorobowy. W razie przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę w trybie określonym w art. 23¹ Kodeksu pracy podstawę wymiaru zasiłku ustala się, biorąc pod uwagę wynagrodzenie uzyskane u poprzedniego i aktualnego płatnika składek. W pozostałych przypadkach uwzględnieniu podlega wynagrodzenie uzyskane wyłącznie u aktualnego płatnika składek;
• przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku przysługującego pracownikowi zatrudnionemu bez przerwy u tego samego pracodawcy na podstawie kolejno następujących po sobie umów o pracę sumuje się wynagrodzenie wypłacone z tytułu tych umów. Za przerwę w ubezpieczeniu nie uznaje się przerwy przypadającej na dzień ustawowo wolny od pracy (sobotę, niedzielę, święto);
• premie, nagrody i inne składniki wynagrodzenia przysługujące za okresy:

- miesięczne - wlicza się do podstawy wymiaru zasiłku w kwocie wypłaconej pracownikowi za miesiące kalendarzowe, z których wynagrodzenie przyjmuje się do ustalenia tej podstawy,

- kwartalne - wlicza się do podstawy wymiaru zasiłku w wysokości stanowiącej 1/12 kwot wypłaconych pracownikowi za cztery kwartały poprzedzające miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy,

- roczne - wlicza się do podstawy wymiaru zasiłku w wysokości stanowiącej 1/12 kwoty wypłaconej pracownikowi za rok poprzedzający miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy,

- inne niż wyżej wymienione - wlicza się do podstawy wymiaru zasiłku według podanych zasad dla składników kwartalnych i rocznych, np. w wysokości 1/12 kwot wypłaconych za dwa półrocza poprzedzające miesiąc zachorowania - w przypadku składników półrocznych.

Zobacz: Prawo dla firm

Premie, nagrody i dodatki w podstawie wymiaru zasiłku

Podstawę wymiaru zasiłku stanowi wynagrodzenie pracownika przysługujące mu z tytułu zatrudnienia, od którego jest należna składka chorobowa. Wynagrodzenie (przychód ze stosunku pracy) jest pojęciem szerokim. Zaliczają się do niego, oprócz wynagrodzenia zasadniczego, także wszelkie inne składniki oraz świadczenia o charakterze obowiązkowym i dobrowolnym, np. premie, nagrody, dodatki, w zależności od systemu wynagradzania i polityki płacowej obowiązujących w danej firmie.

Nie zawsze jednak wszystkie oskładkowane elementy przychodu pracownika podwyższają podstawę wymiaru przysługującego mu zasiłku. Przy dokonywaniu oceny, które składniki wynagrodzenia należy zaliczyć do tej podstawy, a które trzeba wykluczyć, istotne jest, czy przysługują one pracownikowi za okres niezdolności do pracy, czy nie. Przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku nie uwzględnia się bowiem składników wynagrodzenia, do których pracownik zachowuje prawo w okresie pobierania tego zasiłku zgodnie z postanowieniami układów zbiorowych pracy lub przepisami o wynagradzaniu, jeżeli są one wypłacane za okres pobierania tego zasiłku (art. 41 ust. 1 ustawy zasiłkowej). Zasadą jest więc, że nie ma znaczenia charakter składnika (uznaniowy, roszczeniowy, periodyczny, jednorazowy), lecz to, czy jest on rzeczywiście wypłacany za okresy absencji, za które przysługuje zasiłek, i czy ulega pomniejszeniu za okres tych nieobecności. Nie zawsze kwestia wpływu choroby na prawo np. do premii bądź nagrody i jej wysokość jest wprost uregulowana w firmowym regulaminie czy umowach o pracę. Dotyczy to szczególnie wypłat uznaniowych. Często w ogóle nie ma o nich mowy w regulacjach płacowych, ale są na liście płac pracowników. Wtedy obowiązuje zasada domniemania, że składnik nie przysługuje za okresy pobierania zasiłków i powinien być uwzględniony w podstawie ich wymiaru. Jeżeli z dokumentacji płacowej uda się wywieść, że dany składnik jest wypłacany za czas niezdolności do pracy, nie uwzględnia się go w podstawie zasiłku. Zasiłek ma bowiem rekompensować wynagrodzenie, którego pracownik nie uzyskał z powodu choroby czy konieczności sprawowania opieki nad dzieckiem lub innym członkiem rodziny.

Przeczytaj w INFORLEX.PL Biznes cały artykuł: Jakie składniki wynagrodzenia należy wliczać, a jakie pomijać przy obliczaniu zasiłku dla pracownika.

W artykule omówiono również problematykę umowy cywilnoprawnej z własnym pracownikiem a podstawa wymiaru zasiłku oraz wypłaty niewliczane do podstawy zasiłkowej.