reklama
| INFORLEX | GAZETA PRAWNA | KONFERENCJE | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
reklama
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Biznes > Firma > Mała firma > Podatki > Nowe sankcje w VAT i podatkach dochodowych od 2020 roku

Nowe sankcje w VAT i podatkach dochodowych od 2020 roku

1 stycznia 2020 r. weszły w życie nowe sankcje podatkowe związane z zapłatą na rachunek spoza Wykazu podatników VAT (tzw. białej listy), spowodowane niezastosowaniem obowiązkowej podzielonej płatności, a także za wystawienie faktury na podstawie paragonu niezawierającego NIP nabywcy i za posługiwanie się taką fakturą.

Sankcje – Wykaz podatników VAT, obowiązkowa podzielona płatność, wystawienie faktury na podstawie paragonu bez NIP

Czego dotyczy

Kogo dotyczy

Za co sankcja

Jaka sankcja/skutki podatkowe

Podstawa prawna

Czy można uniknąć sankcji i w jaki sposób

Biała lista, czyli Wykaz podatników VAT

Nabywcy, który płaci za transakcję o wartości przekraczającej 15 tys. zł.

Chodzi o transakcje między czynnymi podatnikami VAT.

Za przelew na konto spoza białej listy.

W PIT/CIT – nabywca, który przeleje należność na konto spoza białej listy, nie zaliczy wydatku do kosztów uzyskania przychodu

(a jeżeli ich nie ma, musi powiększyć swój przychód).

W VAT – nabywca ponosi odpowiedzialność solidarną z dostawcą za nierozliczony VAT z tytułu tej transakcji.

Art. 22p ust. 1 pkt 2 ustawy o PIT

Art. 15d ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT

Art. 117ba par. 1 ordynacji podatkowej

TAK.

Nabywca uniknie sankcji:

– zawiadamiając naczelnika urzędu skarbowego o przelewie na konto spoza białej listy (art. 22p ust. 4 ustawy o PIT, art. 15d ust. 4 ustawy o CIT, art. 117ba par. 3 ordynacji podatkowej).

– płacąc należność w split paymencie (art. 117bb ordynacji podatkowej; ale w ten sposób nabywca uniknie skutków tylko w VAT, a nie uniknie w podatkach dochodowych).

– płacąc należność kartami płatniczymi, a także transakcjami internetowymi realizowanymi przez elektronicznych pośredników, takich jak Blue Media czy PayPal (wynika to z objaśnień podatkowych ministra finansów z 20 grudnia 2019 r., s. 11).

Obowiązkowa podzielona płatność

Sprzedawcy i nabywcy. Chodzi o faktury o wartości brutto powyżej 15 tys. zł, dotyczące towarów wymienionych w załączniku nr 15 do ustawy o VAT.

Sprzedawca może ponieść sankcje za nieoznaczenie faktury słowami „mechanizm podzielonej płatności”.

Nabywca może ponieść sankcje za brak zapłaty w split paymencie, ale tylko wtedy, gdy sprzedawca oznaczył fakturę słowami „mechanizm podzielonej płatności”.

VAT

Sprzedawcy grozi 30-proc. sankcja w VAT (naliczana tylko od kwoty podatku na fakturze przypadającej na dostawę towarów lub usług wymienionych w załączniku nr 15).

Nabywcy, który miał obowiązek przelać należność w split paymencie, a zapłacił poza podzieloną płatnością, grozi 30-proc. sankcja w VAT (od kwoty podatku przypadającej na nabyte towary lub usługi, które były objęte obowiązkowym split paymentem).

Nabywca może odpowiadać solidarnie za VAT sprzedawcy, jeśli kwota na fakturze nie przekracza 15 tys. zł, a dotyczy towarów z załącznika nr 15 (nie dotyczy usług oraz towarów wskazanych w art. 105a ust. 3 pkt 1 ustawy o VAT) oraz gdy nabywca wiedział lub miał podstawy, żeby przypuszczać, iż sprzedawca oszuka fiskusa. Wtedy VAT będzie musiał zapłacić nabywca.

PIT/CIT

Ponadto nabywca nie ma prawa zaliczyć wydatku opłaconego poza split paymentem do kosztów uzyskania przychodów w podatku dochodowym (PIT lub CIT).

Art. 106e ust. 12 ustawy o VAT

Art. 108a ust. 7 ustawy o VAT

Art. 22p ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT

Art. 15d ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT

TAK.

Sprzedawca uniknie sankcji VAT za brak oznaczenia faktury słowami „mechanizm podzielonej płatności”, jeśli mimo to nabywca zapłaci w split paymencie za wykazane na fakturze pozycje z załącznika nr 15 (art. 106e ust. 13 ustawy o VAT).

Nabywca uniknie 30-proc. sankcji VAT, jeśli

sprzedawca rozliczył całą kwotę podatku wynikającą z faktury (ujmie fakturę w ewidencji sprzedaży, przekaże informację o niej w JPK_VAT i całą kwotę VAT z tej faktury ujmie w deklaracji VAT) – art. 108a ust. 8 ustawy o VAT.

Nabywca uniknie solidarnej odpowiedzialności za VAT sprzedawcy, m.in. jeśli zapłaci należność za fakturę opiewającą na kwotę nieprzekraczającą

15 tys. zł w dobrowolnym split paymencie. Może też uniknąć tej odpowiedzialności, jeśli spełni inne warunki wskazane w art. 105a ust. 3 ustawy o VAT.

NIE.

Nabywca nie uniknie sankcji w podatku dochodowym, nawet jeśli sprzedawca wpłacił całą kwotę VAT z faktury (a więc tak czy inaczej nie ma prawa zaliczyć wydatku do kosztów albo musi powiększyć swój przychód, jeśli wcześniej zaliczył wydatek do kosztów).

Nabywca nie uniknie konsekwencji w podatku dochodowym (brak prawa do kosztów uzyskania przychodów) i 30-proc. sankcji VAT, jeśli zapłaci w innej formie niż przelew (np. kartą płatniczą, przekazem, wekslem). Wynika to z objaśnień podatkowych ministra finansów z 23 grudnia 2019 r., s. 4.

Wymiana paragonu z NIP na fakturę

Sprzedawcy i nabywcy. Sankcja nie dotyczy podatników świadczących usługi taksówek osobowych,

z wyłączeniem wynajmu samochodów osobowych z kierowcą (PKWiU 49.32.11.0).

Sankcja nie dotyczy też konsumentów.

Sprzedawca – za wymianę podatnikowi paragonu bez NIP na fakturę.

Nabywca – za ujęcie przez nabywcę w ewidencji faktury dotyczącej sprzedaży potwierdzonej paragonem bez NIP.

Sprzedawcy grozi sankcja w wysokości 100 proc. kwoty VAT wykazanej na fakturze.

Nabywcy grozi sankcja w wysokości 100 proc. kwoty VAT wykazanej na fakturze.

Art. 106b ust. 6 ustawy o VAT

Art. 109a ustawy o VAT

NIE.

Sprzedawca i nabywca unikną 100-proc. sankcji w VAT tylko, gdy za ten sam czyn poniosą odpowiedzialność karnoskarbową.

Sankcje dotyczą zarówno VAT (dodatkowe zobowiązanie podatkowe, solidarna odpowiedzialność nabywcy za VAT sprzedawcy), jak i podatku dochodowego (brak prawa do uwzględnienia wydatku w kosztach uzyskania przychodu). Od części z nich można się uwolnić. Jednak zmiany są tak liczne, że trudno się w nich połapać.

Co więcej, w praktyce sankcje mogą się na siebie nakładać. Przykładowo, jeśli nabywca kupi towary z załącznika nr 15 (objęte split paymentem) na kwotę przekraczającą na fakturze 15 tys. zł, ale zapłaci sprzedawcy na rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy (więc na rachunek spoza białej listy i bez podzielonej płatności, bo do kont ROR nie są zakładane rachunki VAT), to:

  • grozi mu sankcja w wysokości 30-proc. VAT za przelew poza split paymentem,
  • nie może zaliczyć wydatku do kosztów uzyskania przychodów,
  • może ponieść solidarną odpowiedzialność za VAT sprzedawcy,
  • grozi mu grzywna karnoskarbowa (zamiast sankcji w VAT).

Polecamy: Biała lista podatników

NOWOŚĆ na Infor.pl: Prenumerata elektroniczna Dziennika Gazety Prawnej KUP TERAZ!

Polecamy: Instrukcje VAT

Wykaz podatników VAT (tzw. biała lista)

Jedną z kluczowych zmian są sankcje związane z białą listą VAT. Od 1 stycznia br. nabywcy, który przeleje na konto spoza białej listy należność dotyczącą transakcji o wartości przekraczającej 15 tys. zł, grozi utrata prawa do zaliczenia wydatku do kosztów.

Do tego dochodzi wcześniej już wprowadzona odpowiedzialność solidarna za VAT sprzedawcy, jeśli ten nie rozliczyłby podatku od tej transakcji.

Chcąc tego uniknąć, najlepiej przelać pieniądze na konto sprzedawcy wykazane na białej liście. Co jednak w sytuacji, gdy nabywca nie znajdzie go w wykazie prowadzonym przez szefa Krajowej Administracji Skarbowej?

Ma trzy możliwości:

  • odstąpić od transakcji,
  • wymusić na sprzedawcy, aby zarejestrował swój rachunek w wykazie i przelać pieniądze na to konto,
  • przelać pieniądze na konto sprzedawcy i zawiadomić naczelnika urzędu skarbowego o przelewie na konto niewidniejące w wykazie.

Z tego ostatniego rozwiązania mogą skorzystać również podatnicy, którzy z innych przyczyn (np. w wyniku pomyłki) przeleją pieniądze na konto spoza białej listy.

Zawiadomienie musi być złożone w ciągu 3 dni od „dnia zlecenia przelewu” (art. 117ba ordynacji podatkowej). Należy je złożyć na druku ZAW-NR i co równie ważne – do naczelnika urzędu skarbowego właściwego dla wystawcy faktury, czyli sprzedawcy.

Jeśli jednak nabywca prześle je do innego urzędu, to zostanie ono przekazane właściwemu naczelnikowi US, a sankcje nie powinny być nakładane – wynika z objaśnień podatkowych ministra finansów, opublikowanych 23 grudnia 2019 r.

Minister potwierdził w nich również, że można złożyć tylko jedno zawiadomienie do wszystkich płatności na niezarejestrowane (na białej liście) konto danego sprzedawcy. Natomiast sprzedawca nie może wyręczyć w tym obowiązku nabywcy.

Nabywca uniknie też solidarnej odpowiedzialności za przelew na konto spoza wykazu, jeśli zapłaci należność w podzielonej płatności (split payment). Nie uniknie jednak dzięki temu sankcji w podatku dochodowym. Tu niezbędne jest zawiadomienie naczelnika urzędu skarbowego w ciągu 3 dni od zlecenia przelewu (art. 22p ust. 4 ustawy o PIT, art. 15d ust. 4 ustawy o CIT).

Nabywcy mają jeszcze inną możliwość – mogą zapłacić należność kartą płatniczą lub za pośrednictwem np. Blue Media czy PayPal. To – jak wynika z objaśnień podatkowych ministra finansów z 20 grudnia 2019 r. (s. 11) – pozwoli im uniknąć obu sankcji (w VAT i podatku dochodowym), ale uwaga – tylko w zakresie konsekwencji związanych z białą listą.

Przelew kartą nie pomoże uniknąć sankcji, jeśli nabywca kupił towary lub usługi z załącznika nr 15, a kwota na fakturze przekracza 15 tys. zł. W tym wypadku bowiem w grę wchodzi tylko przelew na rachunek bankowy (z rachunkiem VAT).

Obowiązkowa podzielona płatność (split payment)

Od 1 stycznia br. nabywca, który przeleje poza split paymentem należność za fakturę na kwotę brutto przekraczającą 15 tys. zł, a dotyczącą towarów i usług z załącznika nr 15 do ustawy o VAT (wystarczy, że jedna pozycja dotyczy takich towarów lub usług), nie może zaliczyć wydatku do kosztów uzyskania przychodów. Sankcja ta ma zastosowanie tylko, gdy sprzedawca oznaczył fakturę słowami „mechanizm podzielonej płatności”. Jeśli dostawca (usługodawca) tego nie zrobił, to nabywca nie poniesie konsekwencji w podatku dochodowym.

Nie oznacza to jednak, że nabywca może przelać należność poza podzieloną płatnością. Przepisy i tak mu to nakazują, nawet gdy sprzedawca nie oznaczył faktury słowami „mechanizm podzielonej płatności”. Potwierdzają to objaśnienia ministra finansów z 23 grudnia 2019 r. „Należy zwrócić uwagę, że obowiązek zapłaty należności z faktury w mechanizmie podzielonej płatności nie jest uzależniony od tego, czy na fakturze zawarto specjalne oznaczenie” – czytamy w nich na s. 6.

Nabywcy, który przeleje należność poza split paymentem, grozi również 30-proc. sankcja VAT. Nie ma tu już znaczenia, czy sprzedawca oznaczył fakturę słowami „mechanizm podzielonej płatności”, czy tego nie zrobił (patrz art. 108a ust. 7 ustawy o VAT).

Jak uniknąć tych sankcji? Przepisy dają jedynie możliwość uchylenia się od sankcji w VAT. Nabywca nie poniesie jej, jeżeli sprzedawca prawidłowo rozliczy VAT z faktury, która powinna być opłacona w obowiązkowym split paymencie. W podzielonej płatności nie ma jednak takich mechanizmów jak w przypadku białej listy. Nie można więc zawiadomić naczelnika o przelewie poza split paymentem, bo przepisy nie dają takiej możliwości.

Również nabywca nie może uniknąć sankcji w podatku dochodowym za zapłatę poza podzieloną płatnością. Musi więc wyrzucić wydatek z kosztów lub powiększyć przychód.

Nabywca nie uchroni się od sankcji, płacąc kartą płatniczą. Jeśli miał obowiązek przelać należność w split paymencie, a zapłaci kartą, to tak jakby w ogóle nie wykonał obowiązku. W efekcie może ponieść sankcje w VAT oraz traci prawo do zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodów w podatkach dochodowych. Wynika to z objaśnień podatkowych ministra finansów z 23 grudnia 2019 r. (s. 4).

Nabywca musi też pamiętać, że jeśli kwota na fakturze nie przekracza 15 tys. zł, a dotyczy towarów z załącznika nr 15 (z wyjątkiem wskazanych w art. 105a ust. 3 pkt 1 ustawy o VAT), to może odpowiadać solidarnie za VAT sprzedawcy. Chcąc uwolnić się od tej odpowiedzialności, najlepiej, żeby zapłacił w podzielonej płatności (dobrowolny split payment).

Dodajmy, że sankcję w VAT, również w wysokości 30 proc., może dostać także sprzedawca – za brak oznaczenia „mechanizm podzielonej płatności” na fakturze opiewającej na kwotę przekraczającą 15 tys. zł, dotyczącej towarów wrażliwych z załącznika nr 15.

Sprzedawca nie poniesie kary za brak oznaczenia, jeżeli kupujący mimo wszystko opłaci taką fakturę w split paymencie. W interesie sprzedawcy jest więc szybko naprawić swój błąd i zawiadomić nabywcę, by zapłacił w podzielonej płatności, mimo że otrzymał fakturę bez wymaganego oznaczenia. Informację tę sprzedawca może przekazać nabywcy w dowolnej formie i w dowolny sposób.

Nie zwalnia to jednak sprzedawcy z obowiązku skorygowania faktury wystawionej wadliwie, czyli bez wymaganego oznaczenia – przypomniał minister finansów w objaśnieniach z 23 grudnia 2019 r. (s. 6). Minister dodał, że fakturę może też poprawić nabywca notą korygującą.

reklama

Czytaj także

Narzędzia przedsiębiorcy

reklama
reklama

POLECANE

reklama

Koronawirus a przedsiębiorcy

reklama

Ostatnio na forum

reklama

Pomysł na biznes

reklama

Eksperci portalu infor.pl

JGBS Biernat & Partners S.K.A.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »

reklama
reklama
reklama