Zakończenie umowy leasingu i najmu – skutki dla rozliczeń VAT

1. Zakończenie umowy leasingu – skutki u leasingodawcy i leasingobiorcy

Skutki zakończenia umowy leasingu dla rozliczeń zależą od rodzaju umowy i trybu jej zakończenia. Z innymi problemami styka się leasingobiorca, a z innymi leasingodawca.

1.1. Rozliczenie wykupu samochodu osobowego po zakończeniu umowy leasingu operacyjnego

W trakcie trwania umowy leasingu operacyjnego leasingobiorca nabywa jedynie prawo do korzystania z samochodu osobowego będącego przedmiotem leasingu. Z tego tytułu otrzymuje faktury od leasingodawcy. Po zakończeniu podstawowego okresu trwania umowy podatnik może skorzystać z prawa do nabycia auta. Faktura dokumentująca wykup pojazdu stwierdza dostawę samochodu osobowego. W rozliczeniu podatkowym wykup auta z leasingu jest tym samym co zwykła transakcja nabycia samochodu.

Zasadniczo podatnik, który wykupił z leasingu operacyjnego samochód o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 tony, ma prawo do odliczenia VAT w wysokości 50% kwoty podatku naliczonego, która wynika z otrzymanej faktury (art. 86a ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT). Jeżeli natomiast w okresie między wykupem auta a jego sprzedażą podatnik wykorzystuje samochód wyłącznie na potrzeby działalności gospodarczej w sposób wykluczający użycie auta do innych celów (np. prywatnych), co potwierdza m.in. ewidencja przebiegu pojazdu prowadzona dla celów VAT, wówczas ma prawo do pełnego odliczenia podatku naliczonego od wykupionego auta, co wynika z art. 86a ust. 3 pkt 1 lit. a) i ust. 4 pkt 1 ustawy o VAT. Jeśli podatnik odliczał 100% VAT od rat leasingowych, ponieważ zarejestrował umowę leasingu, to z tego prawa nie skorzysta przy wykupie samochodu, gdy samochód nie będzie wykorzystywany wyłącznie do działalności.

Gdy w związku z użytkowaniem samochodu leasingowanego wyłącznie do działalności został złożony formularz VAT-26, powstaje pytanie, czy po wykupie samochodu trzeba złożyć aktualizację tego formularza, nawet gdy nie zmieni się przeznaczenie samochodu (nadal będzie wykorzystywany wyłącznie do działalności). Analiza przepisów i formularza VAT-26 prowadzi do wniosku, że nie istnieje obowiązek składania aktualizacji VAT-26 w przypadku zakończenia najmu czy leasingu samochodu. Organy podatkowe mają jednak odmienne zdanie na ten temat. Wynika to z tego, że, po pierwsze, zmienia się data nabycia, którą wskazujemy w formularzu. Po drugie, często zmienia się również numer rejestracyjny wykupionego samochodu. W takiej sytuacji zdaniem organów podatkowych należy złożyć aktualizację poprzedniego VAT-26. Potwierdza to również KIP.

W sytuacji gdy umowa najmu lub leasingu zostaje zakończona i samochód jest zwracany właścicielowi, najemca lub leasingobiorca również musi złożyć aktualizację VAT-26.

1.2. Sprzedaż samochodu wykupionego z leasingu

Obecnie sprzedaż samochodu osobowego, przy którego zakupie podatnik częściowo odliczył podatek naliczony, podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych, tj. według stawki 23%. Jednak podatnik, który najpierw nabył samochód z częściowym prawem do odliczenia (w wysokości 50% podatku naliczonego lub 60%, nie więcej niż 6000 zł), a następnie sprzedał go, opodatkowując całą transakcję według stawki 23%, niekoniecznie musi być z tego powodu stratny, z punktu widzenia odliczonego VAT, w porównaniu z podatnikiem, który przy wykupie auta odliczył pełną kwotę podatku naliczonego. Podatnik ten ma prawo do odzyskania części nieodliczonego VAT poprzez korektę VAT dokonaną za okres sprzedaży auta. Zasada ta dotyczy również samochodów wykupionych z leasingu, a następnie sprzedanych.

Zgodnie z art. 90b ust. 1 pkt 2, ust. 2 i ust. 6 ustawy o VAT korekta nieodliczonego podatku naliczonego następuje wtedy, gdy od miesiąca, w którym nabyto pojazd samochodowy, do miesiąca, w którym nastąpiła jego sprzedaż, nie minęło:

● 60 miesięcy – w przypadku pojazdów samochodowych o wartości początkowej przekraczającej 15 000 zł,

● 12 miesięcy – w przypadku pojazdów samochodowych o wartości początkowej nieprzekraczającej 15 000 zł,

przy czym wartość początkową pojazdu ustala się zgodnie z przepisami o podatku dochodowym.

Jeżeli sprzedaż pojazdu samochodowego, przy którego nabyciu podatnikowi przysługiwało częściowe odliczenie (dotyczy również samochodów nabytych przed 1 kwietnia 2014 r.), nastąpi w okresie korekty (12 lub 60 miesięcy – w zależności od wartości początkowej wykupionego pojazdu), to jest to równoznaczne ze zmianą jego wykorzystywania na wykorzystywanie wyłącznie do działalności gospodarczej. Przy sprzedaży takiego pojazdu podatnik ma prawo do korekty podatku naliczonego nieodliczonego przy nabyciu tego pojazdu. Korekty dokonuje się w deklaracji za okres rozliczeniowy, w którym nastąpiła sprzedaż samochodu, w kwocie proporcjonalnej do pozostałego okresu korekty. Na potrzeby tej korekty uznaje się, że pojazd samochodowy jest wykorzystywany wyłącznie do działalności gospodarczej począwszy od miesiąca, w którym nastąpiła sprzedaż (art. 90b ust. 4 ustawy o VAT).

Przeczytaj w INFORLEX.PL Biznes cały artykuł: Zakończenie umowy leasingu i najmu – skutki dla rozliczeń VAT

W artykule m.in.:

• Rozliczenie podatku naliczonego po cesji umowy leasingu operacyjnego
• Rozliczenie przez leasingodawcę opłaty za przedterminowe zakończenie umowy leasingu operacyjnego z przyczyn leżących po stronie leasingobiorcy
• Rozliczenie VAT przez finansującego w przypadku wcześniejszego zakończenia umowy leasingu finansowego z winy korzystającego
• Zwrot nakładów poniesionych przez najemcę
• Rozliczenie VAT, gdy pozostawiono nakłady bez wynagrodzenia
• Korekta odliczonego VAT przez najemcę
• Opłata za wcześniejsze rozwiązanie umowy najmu