WIBOR - nierzeczywisty ale konieczny

Kwartalny i półroczny WIBOR stanowią podstawę do wyliczania oprocentowania kredytów mieszkaniowych na ok. 145,4 mld zł oraz obligacji korporacyjnych, spółdzielczych i komunalnych – żeby wymienić tylko te notowane na Catalyst – na ok. 18 mld zł.

Stawki oprocentowania pożyczek na rynku międzybankowym służą również między innymi do ustalania oprocentowania trzyletnich obligacji detalicznych i lokat ze zmiennym oprocentowaniem w wybranych bankach.

Miesięczną liczbę transakcji na okres trzech lub sześciu miesięcy można policzyć zwykle na palcach jednej ręki – wynika z danych opublikowanych przez Komisję Nadzoru Finansowego.

Średniomiesięczny udział transakcji zawieranych na miesiąc i dłużej z rzadka przekracza 1 proc. w ujęciu wartościowym.

Czy to może oznaczać, że oprocentowanie kredytów, obligacji, lokat i innych instrumentów finansowych ustalane jest na nieodpowiednim poziomie? Niekoniecznie.

Wartość transakcji (w mln zł) na rynku międzybankowym w zależności od okresu

Okres / Tenor	O/N	T/N	SW	2W	1M	3M	6M	9M	1Y	Suma
12.2007	114 030	11 397	4 605	490	4 073	1 090	0	0	0	135 685
12.2008	77 165	6 810	4 865	100	1 115	250	0	20	0	90 325
12.2009	44 981	6 545	2 312	161	261	0	0	0	0	54 260
12.2010	71 040	5 114	4 299	190	75	80	0	5	0	80 803
12.2011	43 833	2 211	3 057	0	0	0	0	0	0	49 101
01.2012	41 886	495	3 152	0	0	0	0	0	0	45 533
02.2012	49 178	1 710	2 684	24	0	0	0	0	0	53 596
03.2012	50 725	800	2 221	0	44	70	0	0	0	53 860
04.2012	43 888	1 095	1 187	0	24	0	0	0	0	46 194
05.2012	50 955	1 085	935	0	181	80	10	0	0	53 246
06.2012	42 997	1 155	1 962	0	179	0	0	0	0	46 293
07.2012	35 815	0	3 448	0	175	20	20	0	0	39 478
08.2012	56 595	651	1 272	334	220	187	155	0	0	59 414
09.2012	48 470	300	1 995	0	10	80	30	0	0	50 885
10.2012	59 057	3 855	5 456	0	477	161	190	20	30	69 246
Suma	479 566	11 146	24 312	358	1 310	598	405	20	30	517 745

Źródło: Komisja Nadzoru Finansowego.

Stawki WIBOR ustalane są w dni robocze na fixingu, który jest organizowany o godz. 11:00 przez Stowarzyszenie Rynków Finansowych ACI Polska. Do wyliczenia średniej przyjmuje się oferty złożone przez banki będące uczestnikami fixingu po odrzuceniu dwóch najniższych i najwyższych stawek (gdyby zgłoszono mniej niż osiem stawek odrzuca się po jednej ofercie). Banki mają kwadrans od ogłoszenia indeksów na zawieranie transakcji po cenach wyższych lub równych od zgłoszonych na fixing.

W wyliczeniu WIBOR-u aktualnie bierze udział 12 banków. Wraz z początkiem 2012 r. status uczestnika fixingu utracił Citi Handlowy. W sierpniu zrezygnował Deutsche Bank Polska, a przed kilkoma dniami wycofał się również Bank BGŻ. Liczba instytucji – zakładając, że nie dołączą nowe – spadnie również na skutek połączenia Kredyt Banku z BZ WBK. W rzeczywistości o stawce WIBOR decyduje więc mniej niż jedna trzecia banków na rynku (w większości są to banki z rynkowej czołówki).

Nie słychać jednak, aby mniejsze instytucje - nie uczestniczące w fixingu – miały pomysł na zastąpienie stawek WIBOR lepszym rozwiązaniem. Nawiasem mówiąc, w pierwszym kwartale br. Narodowy Bank Polski wydał oświadczenie, w którym wyjaśnia, że nie planuje stworzenia konkurencyjnego wskaźnika rynku międzybankowego.

Liczba transakcji na rynku międzybankowym w zależności od okresu

Okres / Tenor	O/N	T/N	SW	2W	1M	3M	6M	9M	1Y	Suma
12.2007	759	78	40	8	56	20	0	0	0	961
12.2008	596	83	38	1	5	3	0	1	0	727
12.2009	301	64	19	3	8	0	0	0	0	395
12.2010	457	33	27	3	2	4	0	1	0	527
12.2011	306	11	19	0	0	0	0	0	0	336
01.2012	299	3	21	0	0	0	0	0	0	323
02.2012	316	10	18	1	0	0	0	0	0	345
03.2012	308	3	12	0	2	2	0	0	0	327
04.2012	266	9	8	0	1	0	0	0	0	284
05.2012	319	5	6	0	1	3	1	0	0	335
06.2012	261	4	13	0	1	0	0	0	0	279
07.2012	235	0	18	0	1	1	2	0	0	257
08.2012	327	5	10	1	1	4	9	0	0	357
09.2012	294	1	10	0	1	4	2	0	0	312
10.2012	354	17	29	0	2	1	14	2	6	425
Suma	2 979	57	145	2	10	15	28	2	6	3 244

Źródło: Komisja Nadzoru Finansowego.

Od stycznia do października br. łączna liczba trzymiesięcznych transakcji na rynku międzybankowym wyniosła 15, co przy kwocie rzędu 598 mln zł stanowi 0,12 proc. handlu. Jeszcze niższą wartość mają transakcje sześciomiesięczne – w 28 transakcjach banki pożyczyły sobie 405 mln zł, czyli mniej niż 0,1 proc. całkowitego handlu od stycznia do października. Średniomiesięczny udział transakcji overnight, za wyjątkiem października, przekracza natomiast 90 proc. W poprzednich latach udział ten był zaledwie o kilka punktów procentowych niższy.

Procedura zakładania spółki na Cyprze

Bony podarunkowe jako prezent dla pracowników – jak rozliczyć VAT

Duża popularność transakcji jednodniowych występowała więc jeszcze przed wybuchem kryzysu w 2008 r., który spowodował, że banki praktycznie zaprzestały pożyczania sobie pieniędzy na okres dłuższy kilka dni, a w najlepszym wypadku miesiąc. W grudniu 2007 r., kiedy rynku międzybankowego nie trapił jeszcze problem braku wzajemnego zaufania, udział transakcji trzymiesięcznych i tak był mniejszy niż 1 proc.

---

Trzy- i sześciomiesięczne stawki WIBOR, które odpowiadają za wysokość rat lub odsetek dla inwestorów na pewno nie są rozwiązaniem idealnym ze względu na niskie obroty. Ale mają jedną zasadniczą cechę – wciąż są to stawki transakcyjne (w przeciwieństwie do LIBOR-u dla kredytów walutowych). Na bankach spoczywa więc obowiązek zawarcia transakcji po zaoferowanej cenie, jeśli znajdzie się druga strona transakcji.

Sięgając więc po produkt finansowy ze zmiennym oprocentowaniem należy więc zawierzyć bankom, że prawidłowo wyceniają rzeczywistość, ponieważ rozwiązania alternatywnego nie ma i prawdopodobnie jeszcze długo nie będzie.

Michał Sadrak, Open Finance