Zgłoszenia podatkowe rozpoczynającego działalność

Każdy, kto chce prowadzić działalność gospodarczą, musi płacić z tego tytułu podatek dochodowy. Zazwyczaj też podlega przepisom o podatku od towarów i usług (VAT). Prawo wymaga od osoby, która uzyskuje dochody z określonego źródła lub zaczyna wykonywać czynności podlegające VAT dopełnienia szeregu formalności. Najczęściej musi uzyskać lub zaktualizować dane dotyczące numeru identyfikacji podatkowej (NIP).

NIP

Każdy, kto osiągnął jakikolwiek przychód podlegający podatkowi dochodowemu, musiał wystąpić o nadanie NIP. Gdy następują zmiany danych zapisanych pod tym numerem, podatnik musi złożyć wniosek aktualizacyjny - na takim samym formularzu NIP, jak wniosek o nadanie numeru. W przypadku osób fizycznych prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą jest to formularz NIP-1. I jeśli osoba taka ma już NIP, musi w urzędzie skarbowym (właściwym dla miejsca zamieszkania) złożyć wypełniony formularz aktualizacyjny. Jedynie ci, którzy zamierzają działać w formie spółki cywilnej, muszą wystąpić o nadanie (nowego) NIP tej spółce. Wówczas właściwym dla takiego wystąpienia jest urząd skarbowy miejsca prowadzonej działalności spółki. On też jest właściwy ze względu na obowiązki wynikające z ustawy o VAT.

Wybór formy podatku

Większość podatników rozpoczynając działalność gospodarczą może skorzystać ze zryczałtowanych form opodatkowania: karty podatkowej lub ryczałtu.

Podatnicy podlegają opodatkowaniu w formie karty podatkowej, jeżeli złożą wniosek o zastosowanie opodatkowania w tej formie. We wniosku tym zgłaszają prowadzenie działalności uprawnionej do opodatkowania w formie karty (wymienionej w tabelach stanowiących załącznik do ustawy). Trzeba pamiętać, że osoby takie nie mogą zatrudniać nikogo na podstawie umowy o pracę ani korzystać z usług innych przedsiębiorstw i zakładów, chyba że chodzi o usługi specjalistyczne. Ważne jest też, by sami nie prowadzili innej działalności pozarolniczej poza uprawniającą do opodatkowania kartą (to samo dotyczy małżonka podatnika) i żeby nie wytwarzali wyrobów opodatkowanych podatkiem akcyzowym.

Wniosek o zastosowanie opodatkowania w formie karty podatkowej podatnik składa do urzędu skarbowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania, nie później niż do 20 stycznia roku podatkowego, a jeśli rozpoczyna działalność w trakcie roku podatkowego, to przed rozpoczęciem działalności.

Pisemne oświadczenie o wyborze opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za dany rok podatkowy podatnik składa naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu według miejsca zamieszkania, nie później niż do 20 stycznia roku podatkowego. Podatnik rozpoczynający działalność w ciągu roku podatkowego - do dnia poprzedzającego rozpoczęcie działalności, nie później jednak niż w dniu uzyskania pierwszego przychodu.

Osoby, które nie mogą lub nie chcą skorzystać z opodatkowania w formie ryczałtowej, płacą podatek dochodowy od osób fizycznych na zasadach ogólnych. W związku z tym muszą założyć księgę przychodów i rozchodów, na podstawie której będą ustalać wysokość dochodu do opodatkowania.

Sposób opodatkowania

Osoby płacące podatek dochodowy na zasadach ogólnych mają wybór - poza nielicznymi wyjątkami - co do sposobu ustalania podatku: na podstawie skali tabeli podatkowej lub w stałej wysokości 19 proc. Jeśli chcą skorzystać z tego drugiego rozwiązania, są obowiązane złożyć właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego do 20 stycznia roku podatkowego pisemne oświadczenie o wyborze tego sposobu opodatkowania. Jeśli podatnik rozpoczyna prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej w trakcie roku podatkowego, to termin ten upływa w dniu poprzedzającym rozpoczęcie działalności, nie później jednak niż w dniu uzyskania pierwszego przychodu.

Niezależnie od tego, czy podatnik będzie płacił podatek według skali, czy w stałej wysokości 19 proc., ma prawo do wyboru sposobu, w jaki będzie płacił zaliczki. Początkujący w biznesie mogą je płacić miesięcznie lub kwartalnie.

Podatnicy, którzy wybiorą kwartalny sposób wpłacania zaliczek, są obowiązani do 20 lutego roku podatkowego zawiadomić właściwego naczelnika urzędu skarbowego o wyborze tego sposobu płacenia zaliczek. Ci, którzy rozpoczynają prowadzenie działalności w trakcie roku podatkowego, składają zawiadomienie do dnia poprzedzającego rozpoczęcie działalności, nie później jednak niż w dniu uzyskania pierwszego przychodu.

VAT

Podatnicy wykonujący czynności podlegające przepisom ustawy o VAT - a do takich należy działalność gospodarcza - są obowiązani przed dokonaniem pierwszej czynności podlegającej opodatkowaniu złożyć naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenie rejestracyjne. Składa się je na formularzu VAT-R. Naczelnik rejestruje podatnika i potwierdza, że podmiot uzyskał status podatnika VAT czynnego lub w przypadku tych, którzy nie muszą się zarejestrować, ale rejestrują się i dalej będą korzystać ze zwolnienia z podatku - jako podatnika VAT zwolnionego.

Gdy podatnicy zwolnieni utracą prawo do zwolnienia albo z niego zrezygnują, a wcześniej nie zarejestrowali się jako podatnicy zwolnieni (nie złożyli VAT-R), muszą natychmiast dokonać takiej rejestracji. Podatnicy już zarejestrowani jako zwolnieni muszą w takiej sytuacji dokonać aktualizacji zgłoszenia (także składając VAT-R) albo przed dokonaniem pierwszej sprzedaży towaru lub usługi innych niż zwolnione od podatku, albo przed rozpoczęciem sprzedaży, albo przed dniem, w którym utracą prawo do zwolnienia.

Gdy podatnik sam rezygnuje ze zwolnienia podmiotowego - przed początkiem miesiąca, w którym zrezygnuje. W takich sytuacjach naczelnik urzędu skarbowego przenosi podatników z rejestru zwolnionych do rejestru podatników VAT czynnych.

DOBROWOLNA REJESTRACJA PODATNIKA

Podatnicy, którzy są zwolnieni z podatku od towarów i usług w związku z wykonywaniem wyłącznie usług przedmiotowo zwolnionych z VAT (np. wyłącznie pośrednictwa ubezpieczeniowego) lub korzystający ze zwolnienia podmiotowego z racji nieprzekroczenia obrotu o równowartości 10 tys. euro mogą, ale nie muszą, złożyć zgłoszenie rejestracyjne.

URZĄD WŁAŚCIWY DLA VAT

Przy VAT właściwym dla podatnika organem podatkowym jest naczelnik urzędu skarbowego miejsca wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (nie miejsca zamieszkania, jak w wypadku podatku dochodowego). Jeżeli czynności podlegające VAT są wykonywane na terenie objętym zakresem działania dwóch lub więcej urzędów skarbowych, właściwość miejscową dla osób fizycznych ustala się ze względu na miejsce zamieszkania, a dla osób prawnych - ze względu na adres siedziby.

AKTUALIZACJA NIP

Podatnicy mają obowiązek aktualizowania danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym przez dokonanie zgłoszenia aktualizacyjnego do właściwego naczelnika urzędu skarbowego. Muszą to uczynić nie później niż w terminie 30 dni od daty, w której nastąpiła zmiana danych objętych zgłoszeniem. Podatnicy VAT powinni zaktualizować dane nie później niż w ciągu 14 dni od zmiany.

PODSTAWA PRAWNA

- Ustawa z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 269, poz. 2681 ze zm.).

- Ustawa z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. nr 144, poz. 930 ze zm.).

- Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm.).

- Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 ze zm.).

EDYTA DOBROWOLSKA

gp@infor.pl