REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Dziedziczenie jednoosobowej działalności gospodarczej – co dalej po śmierci przedsiębiorcy

Ustanowienie zarządu sukcesyjnego tylko tymczasowo rozwiązuje problem kontynuacji działalności gospodarczej po śmierci przedsiębiorcy
Ustanowienie zarządu sukcesyjnego tylko tymczasowo rozwiązuje problem kontynuacji działalności gospodarczej po śmierci przedsiębiorcy
Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Prawnik wyjaśnia, co dzieje się po śmierci przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą w formie jednoosobowej działalności gospodarczej, wpisanej do CEIDG

Czym jest dziedziczenie jednoosobowej działalności gospodarczej?

Z punktu widzenia realiów rynkowych, kluczowe jest określenie tego co dzieje się po śmierci przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą w formie jednoosobowej działalności gospodarczej, wpisanej do CEIDG. Taki rodzaj prowadzonej działalności, charakteryzuje się brakiem istnienia osobnego podmiotu, jak chociażby spółka, ani masy majątkowej, gdyż zasadniczo majątek przedsiębiorstwa jest majątkiem przedsiębiorcy. Oznacza to, że omawiane pojęcie interpretować raczej jako możliwości kontynuowania prowadzenia działalności gospodarczej zmarłego przedsiębiorcy, a nie nabycie własności składników materialnych i niematerialnych (przedsiębiorstwa) wykorzystywanych do jej prowadzenia.

REKLAMA

Zarząd sukcesyjny – nowa instytucja w polskim porządku prawnym

REKLAMA

Do niedawna, polski system prawny, nie przewidywał w zasadzie żadnej możliwości kontynuowania takiej działalności – śmierć takiego przedsiębiorcy oznaczała definitywny koniec działalności gospodarczej. Majątek podlegał dziedziczeniu na zasadach ogólnych, a zatem nie mogły zostać odziedziczone koncesje, zezwolenia i licencje, czy numer NIP. Z kolei umowy o pracę z zatrudnionymi pracownikami wygasały a kontrakty handlowe nie mogły być kontynuowane.

Zasadnicza zmiana nastąpiła z dniem 25 listopada 2018 r., kiedy to weszła w życie ustawa z dnia z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (dalej „Ustawa o zarządzie sukcesyjnym”). Idea instytucji zarządu sukcesyjnego sprowadza się do tego, że ustanowienie zarządu sukcesyjnego, służyć ma temu, żeby w krytycznym momencie po odejściu przedsiębiorcy była osoba, która zajmie się najpilniejszymi sprawami związanymi z kontynuowaniem działalności gospodarczej, tak aby bieżące zarządzanie przedsiębiorstwem znalazło się w jednych rękach kogoś, kto po prostu zastąpi przedsiębiorcę[1].

Czy zarządca sukcesyjny to rozwiązanie na stałe?

Co niezmiernie istotne, i co zdaje się umykać autorom artykułów o tematyce dziedziczenia jednoosobowej działalności gospodarczej, instytucja zarządu sukcesyjnego nie rozwiązuje całkowicie problemu sukcesji działalności gospodarczej po śmierci przedsiębiorcy. Ustanowienie zarządu sukcesyjnego tylko tymczasowo rozwiązuje problem kontynuacji działalności gospodarczej po śmierci przedsiębiorcy. Jego samego nie zwalnia to z obowiązku przygotowania wybranej osoby lub osób do prowadzenia działalności po swojej śmierci, przygotowania planu sukcesji czy dodatkowych dokumentów związanych z tym procesem, np. konstytucji firmy rodzinnej. W żadnym wypadku nie można jednak traktować wskazywania zarządcy sukcesyjnego jako jedynego rozwiązania związanego z sukcesją, chociażby z powodu ograniczenia czasowego wykonywania zarządu sukcesyjnego (zasadniczo 2 lata)[2].

Praktyczne aspekty zarządu sukcesyjnego

REKLAMA

Należy zatem postrzegać instytucję zarządu sukcesyjnego jako rozwiązanie na okres zaraz po śmierci przedsiębiorcy, do momentu podjęcia decyzji co do dalszych losów przedsiębiorstwa. Omówienie całości regulacji dotyczących zarządu sukcesyjnego, z punktu widzenia tej publikacji jest niemożliwe i niecelowe, zatem poniżej zaprezentowane zostaną kluczowe zagadnienia z punktu widzenia praktycznego.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Zarządcę sukcesyjnego warto powołać jeszcze za życia przedsiębiorcy - przedsiębiorca może ustanowić zarządcę sukcesyjnego, albo zastrzec, że z chwilą jego śmierci wskazany prokurent stanie się zarządcą sukcesyjnym. Wyznaczona osoba nie musi spełniać dodatkowych wymogów – musi jedynie mieć pełną zdolność do czynności prawnych i nie mieć orzeczonego zakazu prowadzenia działalności gospodarczej, a także osoba ta musi wyrazić zgodę na powołanie. Aby dopełnić formalności należy dokonać stosownego wpisu w CEIDG - online, na biznes.gov.pl; w wersji papierowej w urzędzie gminy lub listem poleconym - wypełniony wniosek powinien być własnoręcznie podpisany przez wnioskodawcę, a podpis musi potwierdzić notariusz. Jednak jeśli przedsiębiorca zmarł nie powołując wcześniej zarządcy sukcesyjnego, możliwe jest jego powołanie już przez osoby uprawnione do udziału w przedsiębiorstwie w kontekście dziedziczenia.

Co może być w praktyce istotne, dzięki zarządcy sukcesyjnemu przedsiębiorcą może być także osoba małoletnia (nieposiadająca pełnej zdolności do czynności prawnych). Dla przykładu, działalność gospodarczą prowadzić będzie dziecko przedsiębiorcy – osoba o ograniczonej zdolności do czynności prawnych, która objęła przedsiębiorstwo w spadku oraz zostanie w takiej sytuacji ustanowiony zarządca sukcesyjny (posiadający pełną zdolność do czynności prawnych)[3].

Dziedziczenie jednoosobowej działalności gospodarczej sensu stricto

Jak już wskazano wcześniej, zarząd sukcesyjny jest instytucją jedynie tymczasową, choć bardzo pomocną. W trakcie tego przejściowego okresu sytuacja działalności gospodarczej przedstawia się następująco. Umowy handlowe podpisane przez zmarłego przedsiębiorcę nie wygasają z powodu jego śmierci, zarządca sukcesyjny może płynnie kontynuować ich wykonywanie. Przejmuje także wszystkie obowiązki pracodawcy. Przedsiębiorstwo w spadku posługuje się dotychczasowym NIP, jest podatnikiem podatków, m.in. VAT, akcyzy czy podatku dochodowego. Zarządca sukcesyjny ma dostęp do kont firmowych (tj. do rachunków związanych z działalnością gospodarczą) w bankach lub w SKOK. Rachunki te nie są przez bank lub kasę zamykane z chwilą śmierci przedsiębiorcy. Istnieje również możliwość dalszego wykonywania decyzji wydanej dla przedsiębiorstwa (zezwolenia, koncesje, licencje).

W związku z tymczasowym charakterem instytucji, należy określić moment wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego i dojścia do końcowego etapu dziedziczenia jednoosobowej działalności gospodarczej. Generalną zasadą wynikającą z Ustawy o zarządzie sukcesyjnym będzie wygaśnięcie zarządu sukcesyjnego, kiedy nastąpi dział spadku, który obejmuje przedsiębiorstwo w spadku (art. 59 ust. 1 pkt 6 Ustawy o zarządzie sukcesyjnym). Chodzi o dział spadku, a nie samo stwierdzenie nabycia spadku. Dział spadku obejmujący przedsiębiorstwo w spadku będzie oznaczał (zwłaszcza z uwagi na nowy art. 10381 kodeksu cywilnego), że przedsiębiorstwo będzie miało nowego dysponenta, który nie będzie potrzebował już pomocy zarządcy sukcesyjnego[4]. Wtedy nowy przedsiębiorca będzie prowadził własną działalność gospodarczą, pod nowym numerem NIP, pod własną firmą ale z wykorzystaniem przedsiębiorstwa zmarłego przedsiębiorcy. Właśnie w ten sposób obecnie można rozumieć pojęcie dziedziczenia jednoosobowej działalności gospodarczej. Aby zwiększyć użyteczność instytucji zarządcy sukcesyjnego, doktryna postuluje m.in. wprowadzenie nowelizacji Kodeksu cywilnego zmierzającej w kierunku dopuszczalności testamentowego wyłączenia przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 k.c[5].

Jakub Majewski, Młodszy Prawnik w Dziale Prawa dla Biznesu, Kancelaria Kopeć Zaborowski Adwokaci i Radcowie Prawni Sp. p.

Więcej informacji znajdziesz w serwisie MOJA FIRMA

[1] Blajer Paweł, Zarząd sukcesyjny przedsiębiorstwem osoby fizycznej. Pytania i odpowiedzi. Wzory pism. Przepisy, opublikowano: WKP 2019

[2] Ibidem

[3] Szerzej na temat możliwości prowadzenia działalności gospodarczej przez osobę nieposiadającą pełnej zdolności do czynności prawnych zob. P. Majewski, J. Majewski, M. Ślusarczyk, Prowadzenie działalności gospodarczej przez osobę o ograniczonej zdolności do czynności prawnych na tle regulacji o zarządzie sukcesyjnym [w:] Regulacje prawne a funkcjonowanie polskiej gospodarki, red. A. Krzysztofek, K. Szewczyk, A. Borcuch, Laboratorium Wiedzy Artur Borcuch, Kielce 2019, s. 241-251.

[4] Blajer Paweł, Zarząd sukcesyjny przedsiębiorstwem osoby fizycznej. Pytania i odpowiedzi. Wzory pism. Przepisy, opublikowano: WKP 2019

[5] P. Majewski, J. Majewski, M. Ślusarczyk, M. Walczak Znaczenie rynkowe zarządu sukcesyjnego przedsiębiorstwem osoby fizycznej – postulaty de lege ferenda [w]: Instytucje i prawo. Wyzwania ekonomiczne XXI wieku, red. K. Gutbier, K. Szewczyk, A. Borcuch, Laboratorium Wiedzy Artur Borcuch, Kielce 2019

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Moja firma
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    KPO: Od 6 maja 2024 r. można składać wnioski na dotacje dla branży HoReCa - hotelarskiej, gastronomicznej, cateringowej, turystycznej i hotelarskiej

    Nabór wniosków na dotacje dla branży hotelarskiej, gastronomicznej i cateringowej oraz turystycznej i kulturalnej w ramach Krajowego Planu Odbudowy ogłoszono w kwietniu 2024 r. Wnioski będzie można składać od 6 maja 2024 r. do 5 czerwca 2024 r.

    Ile pracuje mikro- i mały przedsiębiorca? 40-60 godzin tygodniowo, bez zwolnień lekarskich i urlopów

    Przeciętny mikroprzedsiębiorca poświęca dużo więcej czasu na pracę niż przeciętny pracownik etatowy. Wielu przedsiębiorców nie korzysta ze zwolnień lekarskich i nie było na żadnym urlopie. Chociaż mikroprzedsiębiorcy zwykle zarabiają na poziomie średniej krajowej albo trochę więcej, to są zdecydowanie bardziej oszczędni niż większość Polaków.

    Duży wzrost cyberataków na świecie!

    Aż 28 proc. O tyle procent wzrosła liczba ataków cyberprzestępców. Hakerzy stawiają także na naukę i badania oraz sektor administracyjno-wojskowy. W Europie liczba ataków ransomware wzrosła o 64 proc. Jest się czego obawiać. 

    Nie zrobisz zakupów w swoim ulubionym sklepie osiedlowym, bo powrót VAT na żywność doprowadzi go do bankructwa

    Po ponad dwóch latach przerwy powrócił 5-procentowy VAT na żywność. Sieci dyskontów, które toczą wojnę o klientów, kuszą obietnicą, że cen nie podniosą, bo podatek wezmą na siebie. Korzystna dla klientów zapowiedź może okazać się zabójcza dla i tak słabnących i znikających z rynku małych sklepów.

    REKLAMA

    Windykacja należności krok po kroku

    Windykacja należności krok po kroku czyli jak odzyskać swoje pieniądze? Pierwszym krokiem jest windykacja przedsądowa. Co zrobić, aby windykacja była skuteczna już na tym etapie?

    Praca tymczasowa: Liczy się wynagrodzenie, lokalizacja miejsca pracy, czas trwania rekrutacji i szansa na stałą pracę

    Praca tymczasowa to nie tylko opcja dla studentów – najwięcej pracowników stanowią osoby w przedziale wiekowym 25-44 lata. Pracownicy tymczasowi przy wyborze oferty pracy najczęściej zwracają uwagę na wysokość wynagrodzenia, lokalizację miejsca pracy oraz szansę na stałe zatrudnienie, a także szybkość procesu rekrutacji.

    Uwaga! Zbyt częste zmienianie hasła ułatwia cyberataki

    Czy trzeba zmieniać hasło co miesiąc? Okazuje się, że zbyt częsta zmiana hasła ułatwia cyberataki. Wskazania do zmiany hasła przez pracowników po czasie od 30 do 90 dni powinny się zmienić. Kiedy zmiana hasła jest konieczna?

    Cyfrowa współpraca księgowych i przedsiębiorców

    Postęp w zakresie rozwiązań technologicznych oraz innowacje w sposobie komunikacji pomiędzy urzędami i podmiotami zmieniają sposób prowadzenia przedsiębiorstw - w szczególności małych i mikrofirm. Równocześnie szybka adopcja rozwiązań technologicznych sprawia, że cyfryzacja sektora publicznego - także na linii obywatel - urząd w kontekście przykładowo cyfrowych rozliczeń podatkowych – nabiera rozpędu i będzie coraz intensywniej dotykać również inne powiązane z nią sektory i branże. 

    REKLAMA

    Jak hakerzy wyciągają nasze dane? Uważaj na aktualizacje!

    Hakerzy nie próżnują i wciąż szukają nowych sposobów na wyciągnięcie danych. Wykorzystują pliki wirtualnego dysku twardego (VHD) do dostarczania wirusa - trojana zdalnego dostępu (RAT) Remcos. W Polsce szczególnie groźne są fałszywe aktualizacje. 

    Firmy przemysłowe stawiają na AI

    Większość firm (83 proc.) z sektora przemysłowego planuje zainwestować w sztuczną inteligencję w 2024 r. Tak wynika z najnowszego raportu "State of Smart Manufacturing". 

    REKLAMA