Spółka komandytowa

Dla kogo spółka komandytowa

Spółka komandytowa ma szeroki zakres zastosowania w działalności gospodarczej. Pozwala również na zastosowanie kilku ciekawych rozwiązań. Z uwagi jednak na brak osobowości prawnej (jest „ułomną osobą prawną” – art. 331 kc) - największe przedsięwzięcia mogą być poza jej zasięgiem.

Konstrukcja spółki pozwala jednak na zminimalizowanie ryzyka prowadzenia działalności (odpowiedzialności za zobowiązania) - wobec jednej kategorii wspólników – tj. komandytariuszy. Ich zadaniem jest wniesienie do spółki określonych w umowie środków – tzw. sumy komandytowej. Co ciekawe ich udział w zyskach może być większy niż to wynikałoby z wartości sumy komandytowej w porównaniu do wkładów innych wspólników. Trzeba to tylko zapisać w umowie spółki

Komandytariusze nie mogą jednak decydować o prowadzaniu spraw spółki ani jej reprezentacji - to spoczywa w rękach komplementariuszy, którzy jednak ponoszą pełną odpowiedzialność za jej zobowiązania. Ci ostatni jako wspólnicy zarządzający (inaczej niż w sytuacji np. zarządu spółki z o.o.) - w zasadzie nie mogą być ze spółki usunięci – uprawnienie takie nie przysługuje w ogóle komandytariuszom.

Spółka komandytowa pozwala mieć pewność, iż określona grupa wspólników (komplementariusze) nie narazi się na utratę „władzy” w spółce na rzecz pozostałych wspólników (komandytariusze). W odróżnieniu od spółek kapitałowych (gdzie udziały/akcje są co do zasady zbywalne, a członkowie zarządu odwołalni) - struktura spółki pozostaje w miarę stała. Co więcej śmierć komplementariusza jest, co do zasady, przyczyną rozwiązania spółki.

Możliwość kumulacji kapitału (poprzez wkłady na sumę komandytową – patrz dalsza część artykułu) i zniesienie odpowiedzialności części wspólników pozwala na prowadzenie większej działalności niż w pozostałych spółkach osobowych (nie licząc spółki komandytowo- akcyjnej, która jednak nie uzyskała w Polsce popularności).

Nadal pozostaje jednak ryzyko po stronie komplementariuszy- ponoszenia osobistej nieograniczonej odpowiedzialności za zobowiązania spółki.

Jeśli chodzi o skład osobowy wspólników kodeks spółek handlowych nie zakłada żadnych ograniczeń (jak miało to miejsce np. w spółce partnerskiej) – mogą nimi być zarówno osoby fizyczne jak i prawne (oraz „ułomne osoby prawne- np. inne spółki partnerskie). Celem zawiązania spółki może być prowadzenie dowolnej działalności gospodarczej (dozwolonej prawem).

Zobacz: Jak zgłosić firmę do ZUS-u?

Jak założyć spółkę komandytową

Do założenia spółki komandytowej (tak jak i każdej innej spółko osobowej) - niezbędne jest wpisanie jej do rejestru przedsiębiorców KRS. Przed tym dniem- mimo spisanej umowy spółka formalnie nie istnieje.

Umowa spółki

Umowa spółki komandytowej wymaga formy aktu notarialnego. Tej samej formy wymagać będzie każda zmiana umowy w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej.

W umowie konieczne jest określenie:

- firmy i siedziby spółki,

Firma spółki komandytowej oprócz oznaczenia dowolnego musi zawierać nazwisko (firmę) przynajmniej jednego komplementariusza oraz oznaczenie „spółka komandytowa”. Dopuszczalne jest także korzystanie w obrocie ze skrótu : „sp. k.” .

Jeżeli komplementariuszem jest osoba prawna (lub „ułomna osoba prawna”- jak np. inna spółka osobowa), firma spółki komandytowej powinna zawierać pełne brzmienie firmy (nazwy) tej osoby prawnej z dodatkowym oznaczeniem "spółka komandytowa". Nie wyklucza to zamieszczenia nazwiska komplementariusza, który jest osobą fizyczną.

Nazwisko komandytariusza nie może pojawić się w firmie spółki. Jeśli tak się jednak stanie- ponosi on odpowiedzialność za zobowiązania spółki na takich samych zasadach jak komplementariusz (nie ma jednak jego uprawnień do prowadzenia spraw spółki i reprezentacji).

Siedzibą spółki jest miasto, w którym spółka faktycznie działa (ma np. swoje biuro lub biuro centrali)- siedziba nie jest oznaczana adresem (nr ulicy i domu/ mieszkania). Stąd zmiana adresu spółki nie jest zmianą umowy i nie musi się wiązać z wizytą u notariusza.

- przedmiotu działalności spółki,

Przedmiot działalności spółki powinien odpowiadać Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD)- jest to przydatne przy zgłaszaniu spółki do KRS.

- czasu trwania spółki, jeżeli jest oznaczony

Spółka komandytowa (jak wszystkie inne spółki) może być zawarta na czas określony- po którego upływie (o ile wspólnicy nie zadecydują inaczej)- będzie rozwiązana.

- wkładów wnoszonych przez każdego wspólnika i ich wartości,

Wkłady w spółce komandytowej mogą stanowić:

- pieniądze
- przekazanie własności przedmiotów i praw na rzecz spółki
- przekazanie przedmiotów i praw na rzecz spółki- do użytkowania
- obciążenie praw (np. zabezpieczenie kredytu zaciągniętego na rzecz spółki hipoteką na własnej nieruchomości)
- świadczenie usług i pracy na rzecz spółki.

Usługi i praca na rzecz spółki nie mogą być wkładem komandytariusza - chyba, że pozostałe rzeczy i prawa wnoszone przez niego do spółki przekraczają wartość sumy komandytowej.

Poza tym, jedynym warunkiem dotyczącym wkładu jest możliwość jego wyceny. Wysokość wkładu jest istotna dla ustalenia udziału kapitałowego w spółce i tym samym prawa pobierania zysku. Wspólnik nie jest zobowiązany ani uprawniony do zwiększenia wkładu ustalonego w umowie spółki (bez jej zmiany).

- sumy komandytowej,

Komandytariusz ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spółki do wysokości tzw. sumy komandytowej. Suma komandytowa musi być określona w umowie spółki – pełni podobną funkcję jak kapitał zakładowy spółek kapitałowych. Jeśli wkład komandytariusza przekracza (lub wyrównuje) wartość wysokość sumy komandytowej – nie ponosi odpowiedzialności w ogóle. Wkład na sumę komandytową nie może polegać na świadczeniu usług i pracy na rzecz spółki.

Jeśli wkład komandytariusza jest niższy niż suma komandytowa – odpowiedzialność za zobowiązania ograniczona jest do różnicy między sumą komandytową a wkładem.

Ustawa nie nakłada żadnego obowiązku w zakresie minimalnej lub maksymalnej wysokości sumy komandytowej.

Rejestracja spółki

Zgłoszenia spółki mogą dokonać tylko komplementariusze (oni co do zasady działają w imieniu spółki).

Spóła jawna do swojego powstania (i możliwości skutecznego działania) potrzebuje wpisania w KRS. Wpis ma w przypadku spółek osobowych charakter konstytutywny- tj. powołuje je do istnienia (wpis deklaratywny potwierdza tylko określony stan rzeczy).

Przypadku spółek kapitałowych (sp. z o.o. i S.A.) – przed wpisem do rejestru a po spisaniu umowy (statutu) –spółka może działać w formie spółki w organizacji- mającej status „ułomnej osoby prawnej”.

Kto zgłasza spółkę do rejestru

Każdy wspólnik ma prawo i obowiązek zgłoszenia spółki jawnej do rejestru.

Co musi znaleźć się w zgłoszeniu

• firma, siedziba i adres spółki,
• przedmiot działalności spółki,
• nazwiska i imiona albo firmy (nazwy) wspólników oraz adresy wspólników albo ich adresy do doręczeń,
• nazwiska i imiona osób, które są uprawnione do reprezentowania spółki, i sposób reprezentacji,
• Wysokość sumy komandytowej.

Co należy dołączyć do zgłoszenia

Do zgłoszenia należy dołączyć:
- umowę spółki
- złożone wobec sądu albo poświadczone notarialnie wzory podpisów osób uprawnionych do reprezentowania spółki (komplementariuszy).
- Dowód uiszczenia opłaty sądowej za wpis do rejestru (750 zł).

Gdzie i jak składa się wniosek

Wniosek o wpis do rejestru przedsiębiorców nowej spółki składa się do właściwego wydziału gospodarczego sądu rejonowego, w okręgu którego znajduje się znajduje się siedziba spółki (w przypadku dużych miast istotny jest również jej adres- jako wskazówka do właściwości sądu).

Wniosek należy złożyć na urzędowym formularzu. W przypadku spółki komandytowej (oraz partnerskiej i jawnej) jest do druk KRS-W1.

Zgłaszając spółkę do rejestru musimy załączyć dodatkowo formularze:
- KRS-WM – przedmiot działalności
- KRS-WC – wspólnicy spółki komandytowej

Ogłoszenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym

Każde zarejestrowanie spółki ( i m.in. spółdzielni) podlega ogłoszeniu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Zgłoszenia można składać w sądach rejestrowych. Koszt ogłoszenia wynosi:
- 500 zł przy pierwszym wpisie do rejestru
- 250 zł przy kolejnych wpisach (np. zmianie danych).

NIP i REGON

Spółka komandytowa jest samodzielnym podmiotem prawa- jednostką organizacyjną, która nie posiada osobowości prawnej, ale której ustawa nadała zdolność prawną. Oznacza to, że spółka jawna jest odrębnym od wspólników przedsiębiorcą- prowadzącym działalność we własnym imieniu i na własny rachunek. Taka regulacja skutkuje tym, że spółka musi mieć oddzielny NIP (jest samodzielnym podatnikiem podatku VAT) i REGON.

NIP konieczny jest do rozliczania podatku VAT przez spółkę. Spółki osobowe nie są jednak podatnikami podatku od osób prawnych (CIT)- opodatkowanie zysków obciąża wspólników spółki.

Prowadzenie spraw spółki i reprezentacja

W spółce komandytowej mamy do czynienia z dwoma kategoriami wspólników - komplementariuszami i komandytariuszami. Ciężar prowadzenia spraw spółki oraz jej reprezentowania spoczywa w całości na tych pierwszych. Umowa może jednak dopuszczać komandytariusza do prowadzenia spraw spółki.

Jeśli umowa nie stanowi inaczej przy czynnościach przekraczających zwykły zarząd - wymagana jest zgoda komandytariuszy.

Komandytariuszom pozostawiono jedynie uprawnienia kontrolne: komandytariusz ma prawo żądać odpisu sprawozdania finansowego za rok obrotowy oraz przeglądać księgi i dokumenty celem sprawdzenia jego rzetelności. Na wniosek komandytariusza sąd rejestrowy może, z ważnych powodów, zarządzić w każdym czasie udostępnienie mu sprawozdania finansowego lub złożenie innych wyjaśnień, jak również dopuścić komandytariusza do przejrzenia ksiąg i dokumentów.

Prowadzenie spraw spółki oraz jej reprezentacja przez komplementariuszy uregulowana jest analogicznie do zasad rządzących spółką jawną.

Porównaj: Spółka jawna

Wypłata zysku

Wspólnicy spółki komandytowej (zarówno komplementariusze jak i komandytariusze) uprawnieni są do udziału w zyskach spółki.

W odróżnieniu jednak od pozostałych spółek osobowych (o ile umowa nie stanowi inaczej) – udział komandytariusza w zysku jest proporcjonalny do wartości rzeczywiście wniesionego przez niego wkładu.
Udział w stratach komandytariusza jest ograniczony do wysokości umówionego przez niego wkładu.

W pozostałym zakresie - również należy wesprzeć się na regulacjach dotyczących spółki jawnej.

Odpowiedzialność za zobowiązania

W przypadku kwestii odpowiedzialności za zobowiązania spółki najwyraźniej rysuje się różnica pomiędzy różnymi kategoriami wspólników.
Komplementariusze odpowiadają za zobowiązania spółki tak samo jak wspólnicy spółki jawnej- to jest bez ograniczeń, całym swoim majątkiem, solidarnie i subsydiarnie ze spółką (ich odpowiedzialność uruchamia się jeśli spółka nie jest w stanie uregulować należności).

O szczegółach - porównaj spółka jawna.

Odpowiedzialność komandytariuszy jest z kolei ograniczona do wysokości sumy komandytowej (wskazanej w umowie spółki) – stąd suma nie powinna być ustalona zbyt nisko aby nie zniechęcić potencjalnych kontrahentów (jej wysokość stanowi swego rodzaju zabezpieczenie roszczeń).

Jednak każdy wniesiony przez komandytariusza wkład obniża jego wartość jego odpowiedzialności, aż do momentu, w którym wartość jego wkładów przekroczy wartość sumy komandytowej. W przypadku wniesienia wkładów w wysokości sumy komandytowej- komandytariusz przestaje ponosić odpowiedzialność za zobowiązania spółki.

Adam Kret