Podział wierzycieli na grupy po nowelizacji Prawa restrukturyzacyjnego

• Zróżnicowanie nie musi być pokrzywdzeniem
• Kiedy można podzielić wierzycieli na grupy?
• Obowiązkowy podział wierzycieli

Wierzyciele restrukturyzowanego dłużnika przeważnie nie są jednorodną grupą. Charakter wierzytelności, jej wartość czy wysokość odsetek to tylko najważniejsze z czynników które powodują, że interesy wierzycieli są mocno zróżnicowane, a nieraz wręcz sprzeczne. Dlatego ich pogodzenie – tak, aby nie doszło do pokrzywdzenia wierzycieli – nie zawsze jest prostym zadaniem. Podział wierzycieli na grupy może je znacznie ułatwić. Dlatego ustawodawca zdecydował się na zmiany przepisów Prawa restrukturyzacyjnego i wprowadzenie obowiązku przeprowadzenia podziału wierzycieli na grupy. Kiedy jest on obligatoryjny?

Zróżnicowanie nie musi być pokrzywdzeniem

Postępowanie restrukturyzacyjne nigdy nie może prowadzić do pokrzywdzenia wierzycieli, którą – w pewnym uproszczeniu – można rozumieć jako sytuację, w której otwarcie bądź prowadzenia restrukturyzacji powoduje mniejsze zaspokojenie wierzycieli niż byłoby możliwe w ramach egzekucji komorniczej lub postępowania upadłościowego. Nie oznacza to jednak, że każdy wierzyciel restrukturyzowanego dłużnika może liczyć na dokładnie takie samo zaspokojenie swoich roszczeń. Wręcz przeciwnie.

Zgodnie z art. 162 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego, warunki restrukturyzacji zobowiązań dłużnika są jednakowe dla wszystkich wierzycieli, a jeżeli głosowanie nad układem przeprowadza się w grupach wierzycieli, jednakowe dla wierzycieli zaliczonych do tej samej grupy, chyba że wierzyciel wyraźnie zgodzi się na warunki mniej korzystne. W praktyce podział wierzycieli na grupy prowadzi do sytuacji, w której wierzyciele są zaspokajani na różnych zasadach, które są ustalane w układzie łączących ich z dłużnikiem. Przy czym zasady te muszą być wspólne dla wierzycieli z danej grupy. Kiedy więc taki podział jest dopuszczalny?

Kiedy można podzielić wierzycieli na grupy?

Pomysł podziału wierzycieli na grupy przedstawia składający propozycje układowe. Najczęściej jest nim dłużnik, ale rada wierzycieli, nadzorca sądowy albo zarządca oraz wierzyciele – po spełnieniu dodatkowych warunków – również mogą je przedłożyć. Oczywiście samo złożenie propozycji układowych nie oznacza, iż wejdą one w życie. Do tego potrzebne jest ich poparcie przez odpowiednią większość wierzycieli oraz zatwierdzenie przez sąd. Dopiero wtedy propozycje układowe stają się układem.

Nigdy natomiast podział wierzycieli na grupy nie może być przeprowadzany dowolnie. Wierzycieli dzieli się na grupy ze względu na kategorie interesów, mając na względzie obiektywne, jednoznaczne i uzasadnione ekonomicznie lub prawnie kryteria dotyczące stosunków prawnych wiążących wierzycieli z dłużnikiem, z których wynikają zobowiązania objęte propozycjami układowymi. Złożenie propozycji zakładających podział niespełniający tych kryteriów z pewnością zostanie zakwestionowane przez sąd restrukturyzacyjny.

Polecamy: Komplet: Windykacja wierzytelności + Wideoszkolenie: Windykacja należności w praktyce księgowej

Obowiązkowy podział wierzycieli

Ostatnia duża nowelizacja Prawa restrukturyzacyjnego wprowadziła istotną nowość w kwestii podziału wierzycieli na grupy. Na mocy dodanego art. 161 ust. 1a jest on obowiązkowy dla wierzycieli:

• którym przysługują wierzytelności ze stosunku pracy i którzy wyrazili zgodę na objęcie ich układem,
• którym przysługują wierzytelności z tytułu umów o dostarczenie produktów z własnego gospodarstwa rolnego,
• których wierzytelności są zabezpieczone na składnikach majątku dłużnika hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską, a także przez przeniesienie na wierzyciela własności rzeczy, wierzytelności lub innego prawa w części znajdującej pokrycie w wartości przedmiotu zabezpieczenia.

Dłużnik oraz pozostałe podmioty, którym przysługuje prawo złożenia propozycji układowych są uprawnione do wystąpienia do sądu z wnioskiem o zatwierdzenie podziału na grupy. Na postanowienie sądu w przedmiocie rozpoznania tego wniosku przysługuje zażalenie.