Ochrona wierzycieli w sytuacji wyzbywania się majątku przez dłużnika

Kiedy prowadzone przeciwko dłużnikowi postępowanie egzekucyjne pozostaje bezskuteczne, zaś wierzycielowi lub Komornikowi uda się ustalić, iż dłużnik darował swój majątek osobom trzecim, czym działał na szkodę swoich wierzycieli, wówczas wierzyciel/wierzyciele mogą wystąpić ze stosownym powództwem tzw. skargą pauliańską, w której będą mogli domagać się uznania przedmiotowej darowizny za bezskuteczną w stosunku do nich, a to pozwoli im i Komornikowi na prowadzenie egzekucji z majątku, którego dłużnicy się wyzbyli.

Podstawy prawne skargi paulińskiej

Każdy wierzyciel może żądać uznania za bezskuteczną w stosunku do niego czynności prawnej dłużnika, jeżeli wskutek tej czynności dłużnika (np. umowy sprzedaży), a która dokonana została z pokrzywdzeniem wierzycieli, osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.

Zobacz również serwis: Umowa kupno-sprzedaż

Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności.

Osoba bliska dla dłużnika oraz darowizna

Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli korzyść majątkową uzyskała osoba będąca w bliskim z nim stosunku (np. rodzice, dzieci, konkubenci), domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

W sytuacje, gdy przeniesienie własności majątku dłużnika nastąpiło bezpłatnie (np. w drodze umowy darowizny), wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik celowo wyzbywał się swojego majątku, by uniknąć odpowiedzialności za długi. 

Zobacz również serwis: Windykacja

Kto powinien zostać pozwany

Powództwo o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną względem wierzyciela należy wytoczyć przeciwko osobie trzeciej, a więc osobie, która daną ruchomość, nieruchomość lub inny majątek dłużnika nabyła.

W sytuacji, kiedy osoba trzecia rozporządziła uzyskanym majątkiem, wierzyciel może wystąpić bezpośrednio przeciwko osobie, na której rzecz rozporządzenie nastąpiło, jeżeli osoba ta wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną albo jeżeli rozporządzenie było nieodpłatne.

Skutki wyroku sądowego

Skutki wyroku Sądowego uznającego daną czynność prawną dłużnika za bezskuteczną względem wierzyciel – np. darowanie nieruchomości - są takie, że wierzyciel będzie mógł przeprowadzić postępowanie egzekucyjne z majątku, którego dłużnik się wyzbył. Mimo więc, iż w świetle prawa dany majątek np. nieruchomość, nie będzie już własnością dłużnika, lecz stanowić będzie własność osoby trzeciej, Komornik będzie mógł prowadzić egzekucję z tego majątku.

Powstanie więc swoista fikcja prawna, mocą której jedynie w stosunku do osoby dysponującej prawomocnym wyrokiem z tzw. skargi pauliańskiej możliwym będzie prowadzenie egzekucji z majątku osoby trzeciej – nowego właściciela – którego to majątku wyzbył się dłużnik.